Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy.

Warszawa, 18 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-34-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy.

Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Sprawiedliwości.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304, 1178, 1420 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 187) w art. 87 dodaje się § 4 i 5 w brzmieniu:

„§ 4. Zażalenie na postanowienie o odmowie, o której mowa w § 3, wydane w postępowaniu przygotowawczym, rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, niepóźniej niż przed upływem 7 dni od przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami.

§ 5. Postanowienie prokuratora o odmowie, o której mowa w § 3, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia czynności dotyczące osoby wskazanej w § 2, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału w wypadkach niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r. poz. 633 oraz z 2026 r. poz. 347) w art. 122 w § 1 w pkt 1 po wyrazach „art. 87 § 3” dodaje się wyrazy „i 5”.

Art. 3. Do rozpoznania zażaleń na postanowienia o odmowie, o której mowa w art. 87 § 3 ustawy zmienianej w art. 1, wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 4. Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.

Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie do ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, z późn. zm.), zwanej dalej „k.p.k.”, sądowej kontroli decyzji prokuratora w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną.

Zgodnie z art. 87 § 2 k.p.k. osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu, natomiast stosownie do art. 87 § 3 k.p.k. sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną. W aktualnym stanie prawnym decyzja prokuratora, o której mowa w art. 87 § 3 k.p.k., podlega zaskarżeniu do prokuratora bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 3 k.p.k.).

Aktualny stan prawny był przedmiotem krytyki wyrażanej sukcesywnie m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który podnosił, że obecnie obowiązujące przepisy mogą naruszać art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP1). Formułowane są również postulaty (m.in. przez Naczelną Radę Adwokacką), aby uchylić art. 87 § 3 k.p.k.2)

Z danych uzyskanych z Prokuratury Krajowej wynika, że prokuratorzy korzystają z art. 87 § 3 k.p.k. sporadycznie, na zasadzie wyjątku. Prokuratorzy sięgają po ten środek w sytuacjach, gdy obecność pełnomocnika mogłaby realnie zagrozić prawidłowemu przebiegowi postępowania, utrudnić śledztwo/dochodzenie lub naruszyć interesy innych osób. Mimo że w jednostkach prokuratury nie ma urządzeń statystycznych czy ewidencyjnych pozwalających na precyzyjne ustalenie liczby spraw, w których zastosowano art. 87 § 3 k.p.k., można jednak stwierdzić, że na przestrzeni dwóch ostatnich lat w poszczególnych okręgach regionalnych z przepisu tego

1) Por. Pismo RPO Ireny Lipowicz do Ministra Sprawiedliwości z 15 września 2014 r., https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Do_MS_ws_odmowy_dopuszczenia_pelnomocnika_osoby_niebed acej_strona.pdf, [dostęp: 15.07.2025 r.], Ł. Starzewski, RPO ponawia apel o możliwość odwołania do sądu od odmowy ustanowienia pełnomocnika osoby, która nie jest stroną śledztwa, https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-powinno-byc-odwo%C5%82anie-do-sadu-na-odmowe-ustanowienia-pe%C5%82nomocnika-osoby-niebedacej-strona, [dostęp: 15.07.2025 r.].

2) Uchwałą nr 623/2025 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 20 marca 2025 r. w sprawie złożenia w interesie publicznym petycji dotyczącej zmiany art. 87 Kodeksu postępowania karnego wystąpiono do Prezydenta RP, Sejmu RP, Senatu RP i Rady Ministrów z petycją do skorzystania przez te podmioty z inicjatywy ustawodawczej mającej na celu nie tylko uchylenie art. 87 § 3 k.p.k., ale także zmiany § 2 tego przepisu przez nadanie mu brzmienia: „§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika. Niestawiennictwo pełnomocnika na terminie czynności procesowej nie stanowi przeszkody w jej przeprowadzeniu.”, por.: NRA skierowała projekt zmiany Kodeksu postępowania karnego w sprawie prawa do ustanowienia pełnomocnika dla osób niebędących stronami, https://www.adwokatura.pl/z-zycia-nra/nra-skierowala-projekt-zmiany-kodeksu-postepowania-karnego-w-sprawie-prawa-do-ustanowienia-pelnomocnika-dla-osob-niebedacych-stronami/, [dostęp: 15.07.2025 r.].

skorzystano od kilku do kilkunastu razy (od 2 w prokuraturach regionu rzeszowskiego do 18 w prokuraturach regionu katowickiego) – przy czym w tym samym czasie w skali kraju wpływ spraw karnych do prokuratury przekraczał milion rocznie.

W ocenie projektodawcy fakt, że przypadki sięgania przez prokuratora po rozwiązanie z art. 87

§ 3 k.p.k. mają miejsce sporadycznie, wskazuje, że rezygnacja z tego przepisu nie jest konieczna, zaś wprowadzenie sądowej kontroli decyzji podejmowanej na jego podstawie będzie wystarczające dla zabezpieczenia gwarancji konstytucyjnych. Przeciwko rezygnacji z możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną przemawia także fakt, że w aktach sprawy mogą znajdować się informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Dokumenty o takim charakterze mogą być w trakcie przesłuchania okazywane świadkowi, co może rodzić potrzebę ograniczenia kręgu osób, mających wiedzę o tych materiałach.

Jednocześnie projektodawca zauważa, że niewielka skala odmów dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocników osób niebędących stronami nie zwalnia z obowiązku rozważenia nowelizacji w sytuacji, gdy chodzi o zapewnienie zgodności regulacji z przepisami Konstytucji RP. Dodać należy, że wątpliwości co do zgodności art. 87 § 3 k.p.k. z Konstytucją RP zasygnalizowano również w opinii Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego z dnia 12 grudnia 2014 r.3).W opinii tej wskazano m.in., że „nie powinno budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie organu niesądowego (prokuratora) w toku postępowania przygotowawczego, że ochrona interesów osoby nie będącej stroną nie wymaga udziału pełnomocnika – ze skutkiem dla dalszego jego biegu – jest w swej istocie rozstrzygnięciem nie tylko odmawiającym możliwości korzystania z pomocy prawnej, ale rozstrzygnięciem de facto o braku interesu tej osoby w postępowaniu. W razie błędnej oceny dokonanej przez prokuratora decyzja taka jest w swych skutkach jednocześnie rozstrzygnięciem pozbawiającym osobę niebędącą stroną możliwości ochrony tych interesów. W przypadku niektórych uczestników postępowania ujętych w zakresie podmiotowym art. 87 § 2i3k.p.k. przybierać to może postać szczególnie kwalifikowaną, ze względu na fakt objęcia ich dalej idącymi gwarancjami konstytucyjnymi z art. 41 Konstytucji (zatrzymany) i art. 42 ust. 2 Konstytucji (osoba podejrzana, wobec której prowadzone są de facto czynności procesowe pomimo braku realizacji dyspozycji art. 308 czy art. 313 k.p.k.). W perspektywie konstytucyjnej – w szczególności uwzględniając

3) Opinia w sprawie wyłączenia sądowej kontroli orzeczeń prokuratora w przedmiocie odmowy dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną przygotowana przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego przy Ministrze Sprawiedliwości w dniu 12 grudnia 2014 r., https://www.gov.pl/attachment/82637d82-c554-4ef0-9ec8-6b8af832ac66, [dostęp: 15.07.2025 r.]. dotychczasowy rozwój orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego związany z kwestią sądowej kontroli rozstrzygnięć zapadających w toku postępowania karnego – nie sposób tego ocenić inaczej niż uznać, że mamy do czynienia z procesową formą rozstrzygnięcia o istnieniu „sprawy” w zakresie wymagającym sądowej kontroli rozstrzygnięcia, które pochodzi od organu niesądowego”.

Projektodawca podziela zapatrywanie, że wzgląd na zapewnienie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu wymaga wprowadzenia do ustawy możliwości sądowej kontroli decyzji wydawanych przez prokuratora w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k. Jednocześnie zauważa również potrzebę zapewnienia możliwości sprawnego prowadzenia postępowania przygotowawczego i w konsekwencji proponuje rozwiązania, które taką sprawność zabezpieczą.

W pierwszej kolejności projekt zakłada zatem rozpoznawanie zażaleń bezpośrednio przez sąd. Niewielka skala postanowień wydawanych w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k. sprawia, że nie są uzasadnione obawy dotyczące nadmiernego obciążenia sądów ewentualnymi zażaleniami.

W projekcie proponuje się ponadto zakreślenie sądowi 7-dniowego terminu instrukcyjnego na rozpoznanie zażalenia.

Projektodawca ma na uwadze wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wymóg, aby prawo do sądu miało charakter rzeczywisty i efektywny. Nie może zatem być postrzegane jedynie jako uprawnienie do samego przedstawienia sprawy sądowi4). Z tego względu proponuje się, aby postanowienie prokuratora wydane na podstawie art. 87 § 3 k.p.k. było wykonalne po jego uprawomocnieniu, z wyjątkami dotyczącymi czynności niecierpiących zwłoki albo ważnego interesu śledztwa.

W przypadku przesłanki ważnego interesu śledztwa należy mieć na uwadze, że państwo polskie zmaga się obecnie z szeregiem zarówno wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń, na które musi być przygotowane. Konieczność przeciwdziałania tym zagrożeniom może przemawiać za bezzwłocznym przeprowadzeniem czynności bez udziału pełnomocnika. W tym kontekście przypomnieć należy, na co zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny, że to „na ustawodawcy ciąży bowiem obowiązek realizacji celów państwa wskazanych w art. 5 Konstytucji, do których należy zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, obejmującego też ochronę przed zamachami na godność, wolność i własność obywateli” (wyrok TK z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt SK 47/13).

4) Zob. wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r. K 9/10, OTK-A 2012, nr 6, poz. 66, wyrok TK z 12 marca 2002 r. P9/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 14, wyrok TK z 31 stycznia 2005 r., SK 27/03, OTK-A 2005, nr 1, poz. 8. Z kolei dokonanie czynności niecierpiących zwłoki dotyczyć będzie na przykład sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa zastosowanie tymczasowego aresztowania.

W art. 2 przewidziano zmianę wynikową w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r. poz. 633, z późn. zm.), która w art. 122 § 1 pkt 1 odsyła do pojęcia „prokurator”, przez którego na gruncie tej ustawy rozumie się finansowy organ postępowania przygotowawczego. W art. 87 § 4 ustawy zmienianej w art. 1 nie występuje pojęcie „prokurator”, wobec czego nie występuje odesłanie do tego przepisu.

Postępowania zażaleniowe wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, z chwilą wejścia w życie projektowanych zmian będą toczyć się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 3), natomiast czynności procesowe dokonane przed wejściem w życie ustawy będą skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych (art. 4).

Zażalenia skierowane do prokuratora bezpośrednio przełożonego, które nie zostały rozpoznane przed wejściem w życie projektowanej ustawy, zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu postępowania karnego, powinny zostać przekazane sądowi (por. art. 118 § k.p.k., art. 35 § 1 k.p.k.). Zważywszy na konieczność rozpoznania zażalenia niezwłocznie, także przekazanie zażalenia powinno nastąpić w sposób niezwłoczny.

Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co powinno z jednej strony zapewnić możliwość zapoznania się z nowym stanem prawnym wszystkim adresatom, a jednocześnie nie odsuwać nadto w czasie wejścia w życie regulacji, którą projekt przewiduje.

Nie ma możliwości zastosowania alternatywnych w stosunku do projektowanych rozwiązań środków, które umożliwiałyby osiągnięcie zamierzonego celu.

Projektowana regulacja nie jest sprzeczna z zakresem prawa Unii Europejskiej.

Projekt nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie zawiera przepisów technicznych, zatem nie podlega procedurze notyfikacji zgodnie z trybem przewidzianym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.).

Zawarte w projekcie regulacje nie będą miały wpływu na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, o których mowa w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.).

Projekt nie podlegał dokonaniu oceny OSR przez koordynatora OSR w trybie § 32 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.).

Zgodnie z § 52 Regulaminu pracy Rady Ministrów oraz stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”. W trybie ww. ustawy nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych odbiorców.

W celu spełnienia wymogów, o których mowa w § 42 ust. 1 Regulaminu pracy Rady Ministrów, projekt został skierowany do koordynatora OSR. Nazwa projektu Data sporządzenia Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – 06.03.2026 r. Kodeks karny skarbowy Źródło Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Inicjatywa własna Ministerstwo Sprawiedliwości Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Nr w Wykazie prac legislacyjnych Podsekretarza Stanu i programowych Rady Ministrów pod względem legislacyjnym i merytorycznym: UD302 Arkadiusz Myrcha, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu opiekun legislacyjny: Wojciech Ulitko, Zastępca Dyrektora Departamentu Legislacyjnego e-mail: sekretariat.dl@ms.gov.pl; tel. 22 52 12 764 Paulina Latos, Starszy Specjalista w Departamencie Legislacyjnym e-mail: paulina.latos@ms.gov.pl; tel. 797 944 947 opiekun merytoryczny: Adam Synakiewicz, Dyrektor Departamentu Prawa Karnego e-mail: sekretariat.dpk@ms.gov.pl; tel. 22 52 12 645

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany?

Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie do ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego1) (dalej: „k.p.k.”) sądowej kontroli decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną. Zgodnie z art. 87 § 2 k.p.k.: „Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu”. Natomiast, stosownie do art. 87 § 3 k.p.k.: „Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną”. W aktualnym stanie prawnym decyzja prokuratora o odmowie dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną (art. 87 § 3 k.p.k.) podlega zaskarżeniu do prokuratora bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 3 k.p.k.). Aktualny stan prawny był przedmiotem krytyki wyrażanej sukcesywnie m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który podnosił, że obecnie obowiązujące przepisy naruszają art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP2). Formułowane są również postulaty (m.in. przez Naczelną Radę Adwokacką), aby uchylić art. 87 § 3 k.p.k.3) Z informacji uzyskanych z Prokuratury Krajowej wynika, że prokuratorzy korzystają z art. 87 § 3 k.p.k. sporadycznie, na zasadzie wyjątku. Prokuratorzy sięgają po ten środek w sytuacjach, gdy obecność pełnomocnika mogłaby realnie zagrozić prawidłowemu przebiegowi postępowania, utrudnić śledztwo/dochodzenie lub naruszyć interesy innych osób. Dane Prokuratury Krajowej wskazują, że liczba spraw, w których zastosowano art. 87 § 3 k.p.k. jest znikoma. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat prokuratorzy skorzystali z tego przepisu od kilku do kilkunastu razy4) (od 2 w prokuraturach regionu rzeszowskiego do 18 w prokuraturach regionu katowickiego) – przy czym w tym samym czasie w skali kraju wpływ spraw karnych do prokuratury przekraczał milion rocznie.

1) (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, z późn. zm.).

2) Por. Pismo RPO Ireny Lipowicz do Ministra Sprawiedliwości z 15 września 2014 r., https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Do_MS_ws_odmowy_dopuszczenia_pelnomocnika_osoby_niebedacej_strona.pdf, [dostęp: 15.07.2025 r.], Ł. Starzewski, RPO ponawia apel o możliwość odwołania do sądu od odmowy ustanowienia pełnomocnika osoby, która nie jest stroną śledztwa, https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-powinno-byc-odwo%C5%82anie-do-sadu-na-odmowe-ustanowienia-pe%C5%82nomocnika-osoby-niebedacej-strona [dostęp: 15.07.2025 r.].

3) Uchwałą nr 623/2025 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 20 marca 2025 r. w sprawie złożenia w interesie publicznym petycji dotyczącej zmiany art. 87 Kodeksu postępowania karnego wystąpiono do Prezydenta RP, Sejmu RP, Senatu RP i Rady Ministrów z petycją do skorzystania przez te podmioty z inicjatywy ustawodawczej mającej na celu nie tylko uchylenie art. 87 § 3 k.p.k., ale także zmiany § 2 tego przepisu przez nadanie mu brzmienia: „§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika. Niestawiennictwo pełnomocnika na terminie czynności procesowej nie stanowi przeszkody w jej przeprowadzeniu.”, por.: NRA skierowała projekt zmiany Kodeksu postępowania karnego w sprawie prawa do ustanowienia pełnomocnika dla osób niebędących stronami, https://www.adwokatura.pl/z-zycia-nra/nra-skierowala-projekt-zmiany-kodeksu-postepowania-karnego-w-sprawie-prawa-do-ustanowienia-pelnomocnika-dla-osob-niebedacych-stronami/, [dostęp: 15.07.2025 r.].

4) Postanowienia te nie są odrębnie rejestrowane. Zakłada się, że skala takich orzeczeń utrzymuje się na porównywalnym, stałym poziomie.

Jednocześnie projektodawca zauważa, że niewielka skala odmów dopuszczenia do udziału w postępowaniu przygotowawczym pełnomocników osób niebędących stronami nie zwalnia z obowiązku rozważenia nowelizacji, w sytuacji gdy chodzi o zapewnienie zgodności regulacji z przepisami Konstytucji RP.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt

W ocenie projektodawcy fakt, że sytuacje, w których prokurator odmawia dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną (art. 87 § 3 k.p.k.), mają miejsce sporadycznie, wskazuje, że rezygnacja z tego przepisu nie jest konieczna, zaś wprowadzenie sądowej kontroli decyzji wydawanych przez prokuratora na podstawie art. 87

§ 3 k.p.k. będzie wystarczające dla zabezpieczenia konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu. Przeciwko rezygnacji z możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną przemawia także fakt, że w aktach sprawy mogą znajdować się informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Dokumenty o takim charakterze mogą być w trakcie przesłuchania okazywane świadkowi, co może rodzić potrzebę ograniczenia kręgu osób, mających wiedzę o tych materiałach. W związku z powyższym proponuje się dodanie w art. 87 § 4 k.p.k., zgodnie z którym zażalenie na postanowienie, wydane w postępowaniu przygotowawczym na podstawie art. 87 § 3 k.p.k., rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. W projekcie proponuje się również zakreślenie sądowi terminu instrukcyjnego (7 dni) na rozpoznanie zażalenia. Mając na uwadze wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wymóg, aby prawo do sądu miało charakter rzeczywisty i efektywny, w dodawanym w art. 87 § 5 k.p.k. proponuje się, aby postanowienie prokuratora wydane na podstawie art. 87

§ 3 k.p.k. było wykonalne po jego uprawomocnieniu, z wyjątkami dotyczącymi czynności niecierpiących zwłoki albo wystąpienia ważnego interesu śledztwa. Obecnie postanowienie wydawane na podstawie art. 87 k.p.k. jest natychmiast wykonalne. Jego zaskarżenie do prokuratora bezpośrednio przełożonego nie skutkuje co do zasady wstrzymaniem wykonania tego orzeczenia (art. 462 k.p.k.). Projekt co do zasady wprowadza regułę wykonalności postanowienia po jego uprawomocnieniu. Jest to zatem realizacja zasady mówiącej, że środek zaskarżenia powinien być efektywny. Jednocześnie projekt wprowadza wyjątek wynikający z potrzeby zapewnienia sprawności postępowania i dopuszcza natychmiastową wykonalność postanowienia w wypadkach niecierpiących zwłoki albo wystąpienia ważnego interesu śledztwa. Wykonanie czynności niecierpiących zwłoki dotyczyć może np. sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa zastosowanie tymczasowego aresztowania. W przypadku natomiast ważnego interesu śledztwa należy mieć na uwadze, że państwo polskie zmaga się obecnie z szeregiem zagrożeń, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, na które musi być przygotowane. Konieczność przeciwdziałania rozmaitym zagrożeniom może przemawiać za bezzwłocznym przeprowadzeniem czynności bez udziału pełnomocnika. Przypomnieć należy, na co zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny, że „na ustawodawcy ciąży bowiem obowiązek realizacji celów państwa wskazanych w art. 5 Konstytucji, do których należy zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, obejmującego też ochronę przed zamachami na godność, wolność i własność obywateli” (wyrok TK z dnia 9 czerwca 2015 r. SK 47/13). Ocena przesłanek należeć będzie do prokuratora. Tak jak w innych przepisach Kodeksu postępowania karnego dopuszcza się w tym zakresie margines uznania (por. art. 17 § 2 k.p.k., art. 221 § 1 k.p.k., art. 250

§ 2 k.p.k., art. 368a § 1 k.p.k.). Należy założyć, że prokurator sięgać będzie po wyjątkową możliwość prowadzenia czynności bez udziału pełnomocnika zanim postanowienie wydane na podstawie art. 87 § 3 k.p.k. się uprawomocni w sytuacjach wyjątkowych, nie nadużywając wskazanej instytucji. Za Sądem Najwyższym należy wskazać, że „dokonując wykładni interpretator nie powinien z góry zakładać patologicznych, czy wręcz naruszających prawo, działań organów procesowych” (wyrok Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2009 r. I KZP 1/09). To samo należy odnieść do ustawodawcy. W konsekwencji projektowana regulacja zapewnia właściwy balans pomiędzy potrzebą zapewnienia efektywności środka odwoławczego (czego obecnie brak) a potrzebą zabezpieczenia możliwości sprawnego prowadzenia postępowania. Konsekwencje wadliwego zastosowania przesłanek odmowy dopuszczenia pełnomocnika do udziału w czynności (w obecnym stanie prawnym), jak i wadliwego zastosowania projektowanego art. 87 § 5 k.p.k. sprowadzają się do płaszczyzny oceny dowodu, który w takich warunkach zostanie przeprowadzony (art. 7 k.p.k.). Projektodawcy świadomie rezygnują z wprowadzania zakazu dowodowego na wzór art. 199 k.p.k. czy art. 171 § 7 k.p.k., mając na uwadze, że zakazy dowodowe w sposób wymierny ograniczają możliwość dokonania w procesie karnym ustaleń prawdziwych (art. 2 § 2 k.p.k.). Projekt nie przewiduje obowiązku szczegółowego uzasadniania przez prokuratora, dlaczego uznał, że zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki albo ważny interes śledztwa, o których mowa w projektowanym w art. 87 § 5 k.p.k. Byłby to przejaw nadmiernego formalizmu procesowego stosowanego w sytuacjach, w których zachodzi potrzeba pilnego działania (np. przesłuchania świadka, gdy osoba podejrzana jest zatrzymana i należy podjąć decyzję o jej tymczasowym aresztowaniu). Kontrola sądowa warunków dokonania czynności dowodowej bez udziału pełnomocnika dokonywana jest w ramach swobodnej oceny tego dowodu (art. 7 k.p.k.). Ponadto projekt ustawy reguluje w art. 2 zmianę wynikową w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy5), która w art. 122 § 1 pkt 1 odsyła do pojęcia „prokurator”, przez którego na gruncie tej ustawy rozumie się finansowy organ postępowania przygotowawczego. W art. 87 § 4 ustawy zmienianej w art. 1 nie występuje pojęcie „prokurator”, wobec czego nie występuje odesłanie do tego przepisu. Postępowania zażaleniowe wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, z chwilą wejścia w życie projektowanych zmian będą toczyć się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 3), natomiast czynności procesowe dokonane przed wejściem w życie ustawy będą skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych (art. 4). Zażalenia skierowane do prokuratora bezpośrednio przełożonego, które nie zostały rozpoznane przed wejściem w życie projektowanej ustawy, zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu postępowania karnego, powinny zostać przekazane sądowi (por. art. 118 § 3 k.p.k., art. 35 § 1 k.p.k.). Zważywszy na konieczność rozpoznania zażalenia niezwłocznie, także przekazanie zażalenia powinno nastąpić w sposób niezwłoczny.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE?

Ze względu na poziom szczegółowości projektowana regulacja nie była poddawana analizie prawnoporównawczej.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt

Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie

Możliwy nieznaczny wypływ zażaleń na postanowienia prokuratora w sprawie odmowy udziału w postępowaniu 377, przygotowawczym pełnomocnika osoby w tym: niebędącej stroną (wydane w oparciu Ministerstwo o art. 87 § 3 k.p.k.). Sądy powszechne sądy rejonowe – 319, Sprawiedliwości sądy okręgowe – 47, Obowiązek rozpoznania zażalenia na sądy apelacyjne – 11 postanowienie prokuratora (wydane w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k.) niezwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie 7 dni (termin instrukcyjny).

Możliwość złożenia do sądu zażalenia na ok. 50 postanowienie prokuratora w sprawie Osoby niebędące szacowana roczna liczba odmowy udziału pełnomocnika szacunki własne na stroną, które mają postanowień prokuratora w w postępowaniu przygotowawczym podstawie danych z ustanowionego sprawie odmowy (wydane w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k.). Prokuratury Krajowej pełnomocnika ustanowienia pełnomocnika Obecnie istnieje możliwość zaskarżenia osoby niebędącej stroną jedynie do prokuratora bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 3 k.p.k.).

5) (Dz. U. z 2025 r. poz. 633, z późn. zm.).

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji

Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 4 i § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.) oraz stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). W trybie ww. ustawy nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów. Projekt w ramach opiniowania i konsultacji publicznych został przekazany do:

1. Prokuratury Krajowej,

2. Krajowej Rady Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym,

3. Sądu Najwyższego,

4. Krajowej Rady Sądownictwa,

5. Naczelnej Rady Adwokackiej,

6. Krajowej Rady Radców Prawnych,

7. Urzędu Ochrony Danych Osobowych,

8. Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,

9. Rzecznika Praw Obywatelskich,

10. sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych,

11. prokuratur regionalnych, prokuratur okręgowych i prokuratur rejonowych,

12. Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP,

13. Krajowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Ad Rem”,

14. Stowarzyszenia Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej,

15. Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex Super Omnia”,

16. Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”,

17. Stowarzyszenia Sędziów „Themis”,

18. Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury,

19. Ogólnokrajowego Związku Zawodowego „AR Prim”,

20. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka,

21. Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców i Biegłych Sądowych,

22. Polskiego Towarzystwa Ekspertów i Biegłych Sądowych,

23. Forum Związków Zawodowych,

24. Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych,

25. NSZZ „Solidarność”. Wyniki konsultacji publicznych i opiniowania zostały omówione w tabeli stanowiącej załącznik do raportu z konsultacji publicznych i opiniowania. Czas trwania konsultacji publicznych i opiniowania wynosił 21 dni.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych

(ceny stałe z Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 2026 r.) 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10)

Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła Projektowana regulacja nie będzie generowała skutków finansowych dla sektora finansów publicznych, finansowania w roku wejścia w życie przepisów i w latach kolejnych.

Dodatkowe Mając na uwadze fakt, że liczba postanowień o odmowie udziału w postępowaniu przygotowawczym informacje, w pełnomocnika osoby niebędącej stroną wydawanych przez prokuratora w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k. jest tym wskazanie na marginalnym poziomie, nie przewiduje się, że projektowana zmiana wpłynie w znaczący sposób na źródeł danych i przyjętych do nadmierne obciążenie sądów ewentualnymi zażaleniami, co w konsekwencji mogłoby skutkować obliczeń założeń zwiększeniem etatyzacji.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe

Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa pieniężnym sektor mikro-, małych i (w mln zł, średnich przedsiębiorstw ceny stałe z 2026 rodzina, obywatele oraz r.) gospodarstwa domowe W ujęciu duże przedsiębiorstwa Brak wpływu. niepieniężnym Przedmiotowy projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej, w związku z czym odstąpiono sektor mikro-, małych i od analiz i oceny przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych, średnich przedsiębiorstw wskazanych w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe, w tym osoby z Brak wpływu. niepełnosprawnością i starsze Niemierzalne Projektowana zmiana mająca na celu wprowadzenie sądowej kontroli decyzji wydawanych przez prokuratora w sprawie odmowy udziału w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną będzie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie Wejście w życie ustawy nie będzie miało negatywnego wpływu na źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw, jak również nie będzie miało negatywnego wpływu na sytuację i rozwój regionalny. Nie przewiduje się również bezpośredniego wpływu na rodzinę, obywateli oraz gospodarstwa domowe, w szczególności osoby z niepełnosprawnością i osoby starsze.

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE nie nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne:

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy

Komentarz: W aktualnym stanie prawnym decyzja prokuratora o odmowie dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną (art. 87 § 3 k.p.k.) podlega zaskarżeniu jedynie do prokuratora bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 3 k.p.k.). Z danych przekazanych przez Prokuraturę Krajową wynika, że sytuacje, w których prokurator odmawia dopuszczenia w postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby niebędącej stroną (art. 87 § 3 k.p.k.), mają miejsce sporadycznie. Szacuje się, że liczba postanowień prokuratora w tej sprawie może kształtować się na poziomie ok. 50 rocznie. Zgodnie z projektowanymi przepisami istnieje możliwość złożenia do sądu zażalenia na postanowienie prokuratora w sprawie odmowy udziału pełnomocnika w postępowaniu przygotowawczym. Podkreślić jednak należy, że projektowana regulacja jest rozwiązaniem fakultatywnym i to osoba zainteresowana podejmuje decyzję o skorzystaniu, bądź nie, z takiej możliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że skala postanowień wydawanych przez prokuratora na podstawie art. 87

§ 3 k.p.k. jest niewielka, a co za tym idzie – niewielka może być też skala zażaleń wnoszonych do sądu. Nie powinno to wpłynąć zauważalnie na obciążenie sądów, tym bardziej, że chodzi o rozstrzygnięcie w kwestii incydentalnej, a nie co do meritum sprawy.

9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie ustawy nie będzie miało negatywnego wpływu na sytuację i rozwój regionalny oraz na rynek pracy, konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia sytuacja i rozwój regionalny informatyzacja mienie państwowe sądy powszechne, administracyjne zdrowie inne: lub wojskowe Omówienie wpływu Wpływ na sądy powszechne omówiony został w pkt 4 OSR.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ze względu na przedmiot projektowanej regulacji, a także marginalną skalę występowania zjawiska, nie przewiduje się przeprowadzania ewaluacji efektów projektu.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak załączników. Raport z konsultacji publicznych i opiniowania ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

I. Informacje ogólne.

Niniejszy dokument stanowi wypełnienie obowiązku określonego w § 51 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 oraz z 2025 r. poz. 408), zgodnie z którym organ wnioskujący sporządza raport z konsultacji obejmujący omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania.

II A. Przebieg opiniowania. Pismem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 r. projekt został skierowany do opiniowania, w którym zwrócono się do następujących adresatów o zajęcie stanowiska w terminie 21 dni:

1. Prokuratury Krajowej;

2. Krajowej Rady Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym;

3. Sądu Najwyższego;

4. Krajowej Rady Sądownictwa;

5. Naczelnej Rady Adwokackiej;

6. Krajowej Rady Radców Prawnych;

7. Urzędu Ochrony Danych Osobowych;

8. Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej;

9. Rzecznika Praw Obywatelskich;

10. sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych;

11. prokuratur regionalnych, prokuratur okręgowych i prokuratur rejonowych.

II B. Przebieg konsultacji publicznych. Pismem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 r. projekt został skierowany do konsultacji publicznych, w którym zwrócono się do następujących adresatów o zajęcie stanowiska w terminie 21 dni:

1. Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP;

2. Krajowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Ad Rem”;

3. Stowarzyszenia Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej;

4. Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex Super Omnia”;

5. Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”;

6. Stowarzyszenia Sędziów „Themis”;

7. Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury;

8. Ogólnokrajowego Związku Zawodowego „AR Prim”;

9. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka;

10. Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców i Biegłych Sądowych;

11. Polskiego Towarzystwa Ekspertów i Biegłych Sądowych;

12. Forum Związków Zawodowych;

13. Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych;

14. NSZZ „Solidarność”. III A. Omówienie wyników przeprowadzonego opiniowania.

Uwagi do projektu ustawy w ramach opiniowania zgłosiły następujące podmioty:

1. Rzecznik Praw Obywatelskich,

2. Prokurator Krajowy;

3. Sąd Najwyższy;

4. Prokuratura Regionalna w Katowicach;

5. Sąd Apelacyjny w Krakowie;

6. Sąd Apelacyjny w Szczecinie;

Wszystkie uwagi zostały przeanalizowane oraz zostały szczegółowo omówione w tabeli do raportu z konsultacji publicznych i opiniowania, stanowiącego załącznik do Oceny Skutków Regulacji. III B. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych.

Uwagi do projektu ustawy w ramach konsultacji publicznych zgłosiło Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP”. Uwaga została uwzględniona i omówiona w tabeli do raportu z konsultacji publicznych i opiniowania, stanowiącego załącznik do Oceny Skutków Regulacji.

IV. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym.

Projekt nie wymaga przedłożenia innym instytucjom i organom Unii Europejskiej lub Europejskiemu Bankowi Centralnemu w celu uzyskania opinii, dokonania konsultacji lub uzgodnienia.

V. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku.

Nie zgłoszono zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.

Załącznik: Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302). Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

1. Uwaga ogólna Prokuratura „Poza zakresem projektowanego uregulowania pozostaje kwestia, czy Uwaga nieuwzględniona Regionalna czynność podjęta bez udziału pełnomocnika w wypadku nie cierpiącym w Katowicach zwłoki lub z uwagi na ważny interes postępowania będzie mogła stanowić Naruszenie warunków z art. 87 § 5 zd 2 Kpk nie dowód, w sytuacji gdy zażalenie na postanowienie prokuratora zostanie dyskwalifikuje automatycznie dowodu, gdyż to uwzględnione. Czynności sądu rozpoznającego zażalenie nie odnosić się wymagałoby przepisu, a takiego projektowana ustawa nie będą bowiem do oceny, czy nastąpił wypadek nie cierpiący zwłoki, czy wprowadza. Ewentualne uwzględnienie zażalenia nie ważny interes postępowania, leczy tylko czy udziału pełnomocnika wymaga generuje zakazu dowodowego. ważny interes osoby nie będącej stroną. Projektowane przepisy w tym Wpływ uchybienia na wartość dowodową czynności zakresie pozwalają na zbyt dużą swobodę odnośnie do wykładni procesowej dokonanej bez udziału pełnomocnika będzie zasygnalizowanej kwestii, co w mojej ocenie nie powinno mieć miejsca. oceniał sąd. Można wręcz stwierdzić że w takim wypadku zainteresowanej osobie nie Odnośnie istnienia substratu zaskarżenia i gravamen to są będzie przysługiwało zażalenie, z uwagi na brak substratu zaskarżenia, choć to kwestie oceniane indywidualnie przez organy kwestia ta nie jest jednoznacznie rozstrzygana w judykaturze i doktrynie procesowe. (Amadeusz Małolepszy, Zażalenie w postępowaniu przygotowawczym Art. 87 § 3 Kpk stanowi, że „Sąd, a w postępowaniu w polskim procesie karnym. Rozprawa doktorska przygotowana w Katedrze przygotowawczym prokurator, może odmówić Postępowania Karnego i Kryminalistyki pod kierunkiem prof. zw. dr. hab. dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, Tomasza Grzegorczyk, Łódź 2019). Co prawda w omawianym przypadku o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego postanowienie prokuratora nadal będzie funkcjonowało w obrocie obrona interesów osoby niebędącej stroną”. prawnym, jednak sytuacja niecierpiąca zwłoki lub ważny interes śledztwa Fakt dokonania pojedynczej czynności procesowej bez spowodowały, że osoba nie będąca stroną została przesłuchana i nie istnieje udziału pełnomocnika nie eliminuje postanowienia po jej stronie w tym momencie gravamen, niezbędny do rozpoznania prokuratora (które odnosi się do udziału w postępowaniu zażalenia. co jest pojęciem szerszym niż udział w pojedynczej Zasadnym byłoby zatem uzupełnienie projektowanej regulacji o dodatkowe czynności). rozwiązania. Rozważać można sygnalizację podejmowaną przez sąd, na Sama możliwość powtórzenia czynności kształt zbliżony do regulacji określonej w art. 20 § 2 Kpk albo, co wydaje (np. przesłuchania świadka) powoduje, że nie można się rozwiązaniem lepszym z punktu widzenia zagwarantowania mówić o braku substratu zaskarżenia lub braku efektywnego i rzeczywistego prawa do sądu, dodanie regulacji wskazującej, gravamen. że w omawianym przypadku sąd uwzględniając zażalenie ogranicza się do Z powyższych względów nie ma podstaw, aby orzeczenie stwierdzenia, że postanowienie prokuratora wydane zostało z naruszeniem sądu mogło ograniczać się do stwierdzenia, że przepisu art. 87 § 3 Kpk, wskazując okoliczności, z powodu których wydał postanowienie prokuratora wydane zostało takie rozstrzygnięcie. Sama czynność dowodowa pozostawała zaś będzie z naruszeniem art. 87 § 3 Kpk. pod ochroną przepisu art. 168a Kpk, a ewentualne zarzuty apelacyjne w przyszłości, będą musiały wykazać wszystkie przesłanki przewidziane przepisem art. 438 pkt 2 Kpk.”. Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

2. Uwaga ogólna Sąd Najwyższy Oceniając proponowane w projekcie rozwiązania należy zgodzić się Uwaga nieuwzględniona z projektodawcą, że aktualnie obowiązujące unormowania nie zabezpieczają należycie interesów procesowych podmiotów, które nie są Projektowane rozwiązania mają nie tyle charakter stronami postępowania przygotowawczego, a chciałyby skorzystać wewnętrznie niespójny co kompromisowy. z fachowej pomocy prawnej. Prokurator może bowiem odmówić Dążąc do zagwarantowania prawa do sądu projektodawca dopuszczenia do udziału w postępowaniu ich pełnomocnika, miał na uwadze wynikającą z preambuły Konstytucji RP a rozstrzygnięcie takie zaskarżalne jest wyłącznie do prokuratora zasadą sprawności działania instytucji publicznych. bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 1 Kpk). Trafnie jest zatem Z tego względu projektowane rozwiązania zawierają podnoszone, że brakuje w omawianym zakresie kontroli niezależnego od wyjątki, które pozwolą na zabezpieczenie sprawnego prowadzącego postępowanie organu. W powyższym kontekście, prowadzenia postępowania w tych sytuacjach, gdy jest to uwzględniając obowiązujący model weryfikacji czynności postępowania rzeczywiście konieczne. przygotowawczego, jako naturalne rozwiązanie jawi się zatem kontrola Projektowany art. 87 § 5 zd. 2 ma charakter wyjątkowy. sądowa. Projektodawca trafnie przy tym zauważa, że jej efektywność zależy Nie ma powodów aby a priori zakładać, ze będzie od sposobu ukształtowania wykonalności postanowienia o odmowie nadużywany. Przypomnieć należy, że „dokonując dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej wykładni interpretator nie powinien z góry zakładać stroną. W projekcie nie wprowadza się jednak w tym zakresie sztywnej patologicznych, czy wręcz naruszających prawo, działań zasady, że momentem wykonalności rozstrzygnięcia prokuratora organów procesowych.” (wyrok siedmiu sędziów SN odmawiającego dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną do z dnia 30 września 2009 r. I KZP 1/09). udziału w postępowaniu jest jego uprawomocnienie. Projektodawca Z naruszeniem projektowanych rozwiązań nie łączą się przewiduje bowiem, że wyjątkowo czynności dotyczące osoby niebędącej bezwzględne zakazy dowodowe z uwagi na konieczność stroną mogłyby być dokonywane bez udziału pełnomocnika w wypadkach respektowania zasady prawdy materialnej, którą zakazy niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa. dowodowe ograniczają (vide: wyrok SN z dnia 2 lutego Jak wskazano w uzasadnieniu do opiniowanego projektu ustawy potrzeba 2016 r. IV KK 346/15). dokonania czynności bez udziału pełnomocnika może wynikać z konieczności zapobiegania zagrożeniom wewnętrznym i zewnętrznym Odnośnie uwagi, zgodnie z którą „Niezrozumiałe jest państwa albo w odniesieniu do czynności niecierpiących zwłoki na przykład zwłaszcza odwołanie się przez projektodawców do w sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa sytuacji niecierpiącej zwłoki w postaci zastosowanie tymczasowego aresztowania. zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie Przyjęte przez projektodawcę rozwiązanie jest wewnętrznie niespójne. przestępstwa i konieczności zastosowania tymczasowego Z jednej bowiem strony kontrola niezależnego organu w postaci sądu jest aresztowania. W tym bowiem przypadku nie może ulegać wprowadzana celem wyeliminowania potencjalnej arbitralności decyzji wątpliwości, że na gruncie standardów prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej międzynarodowych zatrzymanemu przysługuje prawo do stroną do udziału w postępowaniu, a z drugiej dopuszcza się w projekcie obrony, w tym prawo do kontaktu z adwokatem. O ile to przeprowadzenie czynności procesowych z udziałem osoby niebędącej ostatnie może stanowić przedmiot ograniczeń, o tyle nie stroną, która zaskarżyła rozstrzygnięcie o niedopuszczeniu do udziału może to nastąpić na podstawie tak ogólnych przesłanek w postępowaniu pełnomocnika, na podstawie arbitralnej decyzji jak w proponowanym w projekcie brzmieniu art. 87 § 5 Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

prokuratora opartej o bardzo ogólne klauzule generalne (wypadek Kpk.” stwierdzić należy, że opiera się ona na niecierpiący zwłoki, ważny interes śledztwa). Wprowadzone rozwiązanie nieporozumieniu. Przykład dotyczył sytuacji nie chroni zatem efektywnie przed wadliwymi decyzjami prokuratora. Brak niecierpiącej zwłoki w postaci zatrzymania osoby tej ochrony widoczny jest dobitnie także z perspektywy możliwości podejrzanej o popełnienie przestępstwa i konieczności dowodowego wykorzystania np. depozycji złożonych przez osobę rozważenia zastosowania tymczasowego aresztowania. niebędącą stroną, która w trybie ekstraordynaryjnym była przesłuchiwana W takiej sytuacji może zajść potrzeba przesłuchania pod nieobecność pełnomocnika, którego ustanowienia żądała. Jak wskazano świadków, których zeznania zdecydują czy prokurator w Ocenie skutków regulacji projektodawca świadomie nie wprowadza wystąpi z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie. w tym zakresie zakazu dowodowego, gdyż „zakazy dowodowe w sposób Z przesłuchaniem świadka nie można w takiej sytuacji wymierny ograniczają możliwość dokonania w procesie karnym ustaleń zwlekać z uwagi na bieg terminów konstytucyjnych. prawdziwych (art. 2 § 2 Kpk)”. O ile uwaga ta jest prawdziwa, o tyle nie Zgodnie z art. 41 ust. 3 Konstytucji RP „Każdy można jednocześnie twierdzić, że dąży się do zagwarantowania zatrzymany powinien być niezwłocznie i w sposób efektywności ochrony interesów procesowych osób niebędących stronami, zrozumiały dla niego poinformowany o przyczynach a zarazem bez żadnych ograniczeń dopuszczać korzystanie z informacji zatrzymania. Powinien on być w ciągu 48 godzin od udzielonych przez taką osobę w sytuacji, gdy została ona niezgodnie chwili zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. z prawem pozbawiona prawa do fachowej reprezentacji prawnej. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin Umożliwienie przeprowadzenia czynności w sytuacji wadliwego od przekazania do dyspozycji sądu nie zostanie mu pozbawienia danej osoby reprezentacji prawnej, a także wykorzystania doręczone postanowienie sądu o tymczasowym owoców takiego naruszenia prawa, trudno jest zakwalifikować inaczej niż aresztowaniu wraz z przedstawionymi zarzutami.”. jako naruszenie elementarnej zasady lojalności procesowej. Do przesłuchania świadków w opisywanych wyżej Nie można również nie dostrzec, że wskazane w uzasadnieniu warunkach (tj. gdy podejrzany jest zatrzymany) odnosił opiniowanego projektu przykłady uzasadniające proponowane wyjątki od się przytoczony w uzasadnieniu projektu przykład. zakazu przeprowadzenia czynności procesowej pod nieobecność pełnomocnika budzą daleko idące wątpliwości. Niezrozumiałe jest zwłaszcza odwołanie się przez projektodawców do sytuacji niecierpiącej zwłoki w postaci zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa i konieczności zastosowania tymczasowego aresztowania. W tym bowiem przypadku nie może ulegać wątpliwości, że na gruncie standardów międzynarodowych zatrzymanemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do kontaktu z adwokatem. O ile to ostatnie może stanowić przedmiot ograniczeń, o tyle nie może to nastąpić na podstawie tak ogólnych przesłanek jak w proponowanym w projekcie brzmieniu art. 87 § 5 Kpk. Reasumując, opiniowany projekt wprowadza rozwiązania, które nie są w stanie w efektywny sposób zagwarantować ochrony interesów osoby niebędącej stroną, ale chcącej skorzystać z fachowej pomocy prawnej. Zakres czynności możliwych do wykonania w stosunku do osoby Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

niebędącej stroną pod nieobecność jej pełnomocnika został bowiem ukształtowany w sposób, który nie zabezpiecza, podobnie jak ma to miejsce na gruncie obowiązującego stanu prawnego, przed arbitralnością organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Proponowane w projekcie rozwiązania wymagają więc korekty. Ich modyfikacja powinna zmierzać albo w kierunku zawężenia proponowanych w art. 87 § 5 Kpk przesłanek uzasadniających dokonanie czynności pod nieobecność pełnomocnika, uzupełnionych ewentualnie odpowiednim zakazem dowodowego wykorzystania materiałów uzyskanych w warunkach wadliwego pozbawienia osoby niebędącej stroną reprezentacji prawnej, albo wprowadzenia mechanizmu, który pozwoliłby spór odnośnie do udziału pełnomocnika w postępowaniu rozstrzygnąć przed przeprowadzeniem określonej czynności procesowej w toku śledztwa czy dochodzenia.

3. Uwaga ogólna Sąd Apelacyjny Dotychczas obowiązująca regulacja w zakresie zażalenia na odmowę Uwaga nieuwzględniona. w Szczecinie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną postępowania jest wystarczająca dla zapewnienia ochrony praw takiej osoby. Jeżeli w praktyce Projektowana regulacja ma na celu zagwarantowanie wystąpił przypadek, w którym prawa tej osoby zostały naruszone przez konstytucyjnego prawa do sądu, co wyjaśniono prokuratora nadrzędnego, należy traktować go jako incydentalny, a nie jako w uzasadnieniu projektu jak również w opinii Komisji uzasadnienie dla zmiany obowiązujących przepisów. Wprowadzenie Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która w uzasadnieniu dodatkowego obowiązku orzeczniczego po stronie sądu byłoby w tej projektu została przywołana. sytuacji niecelowe i mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego obciążenia organów wymiaru sprawiedliwości.

4. Uwaga ogólna Prokuratura Z praktyki znane są przypadki, zwłaszcza w sprawach dotyczących Uwaga nieuwzględniona. Regionalna przestępczości zorganizowanej, kiedy to podejrzany sygnalizuje obawy, że w Katowicach jego obrońca, będący jednocześnie pełnomocnikiem osoby nie będącej Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji, stroną, może przekazać informacje o treści wyjaśnień, tym innym osobom, która polega na zmianie organu rozpoznającego zażalenie w szczególności zajmującym odpowiednio wysokie miejsca w hierarchii na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału struktury grupy przestępczej. Ponadto, nie można wykluczyć sytuacji, że w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną. interesy oskarżonego i osoby nie będącej stroną mogą być sprzeczne. Opisana przez autora uwagi sytuacja nie ma związku Celowym zatem wydaje się dodanie w art. 87 § 2a w sposób następujący: z proponowaną nowelizacją. Występuje już na gruncie

„§ 2a. Pełnomocnik nie może być jednocześnie obrońcą w tej samej sprawie obecnie obowiązujących przepisów. lub w postępowaniu pozostającym z nią w związku o jakim mowa w art. 33 Przedmiotowa nowelizacja nie odnosi się do statusu

§ 1 i 34 § 3.” procesowego obrońców lub pełnomocników. albo też rozważyć należy dalej idącą regulację o treści: Zawód adwokata i radcy prawnego to zawód zaufania publicznego. Ewentualne nadużycia w tym zakresie Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

„§ 2a. Pełnomocnikiem nie może być obrońca i pełnomocnik strony w tej rodzić mogą odpowiedzialność dyscyplinarną, która samej sprawie lub w postępowaniu pozostającym z nią w związku o jakim wydaje się wystarczająca. mowa w art. 33 § 1 i 34 § 3.” W konsekwencji zaś należałoby jeszcze postulować przyjęcie w odniesieniu do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, rozwiązania analogicznego jak w przepisach art. 85 § 1-3 Kpk.

5. Art. 1 Sąd Apelacyjny Mając na uwadze realia pracy sądów, celowym byłoby wyznaczenie Uwaga nieuwzględniona. w Krakowie dłuższego np. 14 dniowego terminu do rozpoznania zażalenia. W praktyce dochowanie 7 dniowego terminu do rozpoznania sprawy jest nierealne Kodeks postępowania karnego przewiduje analogiczne (SLPS). a nawet krótsze terminy na rozpoznawanie spraw (np. art. 292a § 3 Kpk, 237 § 2 Kpk).

6. Art. 1 Prokurator Ponownej analizy i wprowadzenia korekty wymaga zawarte Uwaga uwzględniona. Krajowy w projektowanym art. 87 § 4 i 5 Kpk sformułowanie postanowienie „w przedmiocie odmowy” poprzez zastąpienie go określeniem Dodawane w art. 87 § 4 i 5 Kpk otrzymały brzmienie: „o odmowie”. Postanowienie to zawsze będzie postanowieniem o odmowie. „§ 4. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie Z tych względów niezasadnym jest zastosowanie do jego określania odmowy o odmowie, o której mowa w § 3, wydane sformułowania „w przedmiocie odmowy”, który to sposób określania w postępowaniu przygotowawczym rozpoznaje sąd postanowień w Kpk przynależny jest sytuacjom, gdy postanowienie może rejonowy właściwy ze względu na miejsce prowadzenia przybrać różnoraki charakter (przyzwalający albo odmawiający). postępowania. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, W odniesieniu do odmowy, o której mowa w art. 87 § 3 Kpk, przybierze ona nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania zawsze postać postanowienia o odmowie. Decyzja pozytywna sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. dopuszczająca pełnomocnika do udziału w postepowaniu nie wymaga § 5. Postanowienie prokuratora w przedmiocie wydania postanowienia i nie do niej odnosi się regulacja projektowanego odmowy o odmowie, o której mowa w § 3, staje się art. 87 § 4 Kpk. wykonalne z dniem uprawomocnienia. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia czynności dotyczące osoby wskazanej w § 2, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału w wypadkach niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa.”.

7. Art. 1 Sąd Apelacyjny Konieczne jest usystematyzowanie nomenklatury i przyjęcie w zakresie Uwaga uwzględniona. w Krakowie wskazania sądu właściwego do rozpoznania zażalenia zwrotów identycznych jak w art. 252 § 2 Kpk. „Użycie innych sformułowań może Dodawany w art. 87 § 4 Kpk otrzymał brzmienie: sugerować wykładniczo statuowania właściwości innych sądów.”. „§ 4. Zażalenie na postanowienie o odmowie, o której mowa w § 3, wydane w postępowaniu przygotowawczym rozpoznaje sąd rejonowy, właściwy ze względu na Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

miejsce prowadzenia postępowania w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami.

8. Art. 1 Rzecznik Praw 1. Projektowany art. 87 § 4 Kpk Uwaga nieuwzględniona. Obywatelskich Należy zgodzić się z wyrażoną w uzasadnieniu argumentacją, że usunięcie art. 87 § 3 Kpk nie jest konieczne, a wystarczające dla zabezpieczenia Nawiązując do nieuregulowania terminu na rozpoznanie gwarancji konstytucyjnych jest wprowadzenie sądowej kontroli dla decyzji zażalenia, należy podkreślić, że to prokurator jest prokuratorskiej o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu najbardziej zainteresowany szybkim rozpoznaniem pełnomocnika osoby niebędącej stroną. zażalenia, wobec czego nie ma potrzeby sięgania po Projektodawca uzasadnia konieczność pozostawienia art. 87 § 3 Kpk w rozwiązanie zastosowane w przypadku zażalenia na dotychczasowym brzmieniu niewielkim statystycznie wykorzystywaniem postanowienie w przedmiocie tymczasowego przez prokuratorów możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w aresztowania lub zabezpieczenia majątkowego (art. 463 postępowaniu pełnomocnika dla osoby niebędącej stroną oraz faktem, że w § 2 Kpk). W sytuacjach wskazanych w tym przepisie aktach sprawy mogą znajdować się informacje niejawne o klauzuli tajności interes skarżącego przemawia za wprowadzeniem „tajne” lub „ściśle tajne”, co rodzi potrzebę ograniczenia kręgu osób, obowiązku przekazania zażalenia w terminie 48 godzin. mających wiedzę o tych materiałach wyłącznie do osoby świadka, któremu Dodać można, że wymienione w art. 463 § 2 Kpk sytuacje dokumenty o takim charakterze mogą być w trakcie przesłuchania dotyczą co do zasady zażaleń na postanowienia, które są okazywane. Choć sposób zredagowania treści § 5 i użyte w nim klauzule wykonalne, a zatem mogą skutkować dolegliwością generalne, zdają się temu wąskiemu ratio legis zaprzeczać, nie można nie bezpośrednio po ich wydaniu. przyznać racji, iż dynamika postępowania przygotowawczego, zwłaszcza na Nadto należy mieć na uwadze, że obecnie jego wczesnym stadium, wymaga zapewnienia organom ścigania prokuratorzy stosunkowo rzadko odmawiają minimalnych warunków dla skuteczności przedsięwziętych działań. Z tej dopuszczenia do udziału pełnomocnika na podstawie art. racji, sam fakt pozostawienia sądowi, a w postępowaniu przygotowawczym 87 § 3 Kpk Trudno zatem zakładać, że będą nadużywać prokuratorowi, możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w wyjątków wskazanych w projektowanym art. 87 § 5 zd. postępowaniu pełnomocnika dla osoby niebędącej stroną, nie budzi 2 Kpk Przypomnieć należy, że „dokonując wykładni zastrzeżeń. interpretator nie powinien z góry zakładać Projekt przewiduje bezpośrednią kontrolę sądu, bez uprzedniego kierowania patologicznych, czy wręcz naruszających prawo, działań zażalenia do instancji prokuratorskiej. W dotychczasowych wystąpieniach organów procesowych.” (wyrok siedmiu sędziów SN RPO postulował rozwiązanie kompromisowe, stwarzające wpierw z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I KZP 1/09). możliwość złożenia zażalenia do prokuratora bezpośrednio przełożonego, W konsekwencji – obawy co do naruszenia rzetelności który w razie nieuwzględnienia zażalenia zobowiązany byłby przekazać je postępowania należy uznać za nieprzekonujące. bezpośrednio do sądu. Jest to rozwiązanie umożliwiające prokuratorowi Niezasadne są także wątpliwości dotyczące przesłanek konwalidowanie wadliwej decyzji, bez potrzeby uruchamiania instancji zaistnienia wypadku niecierpiącego zwłoki albo ważnego Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

sądowej, co może przyśpieszyć postępowanie. Niemniej, niezależnie od interesu śledztwa, bowiem przeprowadzenie czynności powyższego, przewidziane przez projektodawcę bezpośrednie kierowanie nie udaremnia kontroli zażaleniowej. Naruszenie zażalenia do sądu, należy przyjąć z akceptacją. Zawartym w uzasadnieniu warunków z art. 87 § 5 zd. 2 Kpk nie dyskwalifikuje argumentem, który przesądził o takiej decyzji, jest brak obaw automatycznie dowodu, gdyż to wymagałoby przepisu, projektodawcy, w oparciu o dostępne mu dane statystyczne, co do a takiego projektowana ustawa nie wprowadza. częstotliwości wykorzystywania przez prokuratorów odmowy z art. 87 § 3 Ewentualne uwzględnienie zażalenia nie generuje zakazu Kpk i w związku z tym znikomy odsetek postępowań kontrolnych, które nie dowodowego. Wpływ uchybienia na wartość dowodową wpłyną na wydłużenie procesów karnych. czynności procesowej dokonanej bez udziału Projektodawca, podzielając zapatrywanie co do potrzeby zapewnienia pełnomocnika będzie oceniał sąd. możliwości sprawnego prowadzenia postępowania przygotowawczego, Istnienie substratu zaskarżenia i gravamen, są kwestiami proponuje nakaz niezwłoczności rozpoznania przez sąd zażalenia, z ocenianymi indywidualnie przez organy procesowe. zakreśleniem maksymalnego 7-dniowego terminu, liczonego od Art. 87 § 3 Kpk stanowi, że „sąd, a w postępowaniu przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. Zastrzeżenia przygotowawczym prokurator, może odmówić budzi jednak fakt, że projektodawca nie obwarował powyższego terminu na dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, rozpoznanie zażalenia zobowiązaniem prokuratora do sprawnego o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego przekazania zażalenia z aktami, limitowanego określonym terminem, jak ma obrona interesów osoby niebędącej stroną”. Fakt to miejsce w art. 463 § 2 Kpk. dokonania pojedynczej czynności procesowej bez Powołany art. 463 § 2 Kpk odnosi się do dwóch rodzajów zażaleń, które na udziału pełnomocnika nie eliminuje postanowienia gruncie obowiązującego Kpk są obwarowane instrukcyjnym terminem ich prokuratora, które odnosi się do udziału w postępowaniu, rozpoznania, w tym kontroli postanowień w przedmiocie tymczasowego co jest pojęciem szerszym niż udział w pojedynczej aresztowania (art. 252 § 3 Kpk) oraz zabezpieczenia majątkowego (art. 292a czynności. Należy więc przyjąć, że sama możliwość

§ 3 Kpk). Stosownie do art. 463 § 2 Kpk zażalenie na postanowienie w powtórzenia czynności, np. przesłuchania świadka, przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz zabezpieczenia majątkowego powoduje, że nie można mówić o braku substratu powinno być przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin. Nie ma zaskarżenia lub braku gravamen. Z powyższych podstaw, aby kolejnego przypadku wyznaczenia sądowi terminu na względów nie ma podstaw, aby orzeczenie sądu mogło rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w projektowanym art. 87 § 4 Kpk, ograniczać się do stwierdzenia, że postanowienie nie zabezpieczyć dodatkowym zdyscyplinowaniem prokuratora, prokuratora wydane zostało z naruszeniem art. 87 § 3 przewidując w ślad za art. 463 § 2 Kpk, termin 48 godzin na przekazanie Kpk. sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. Nie można stwierdzić, że przesłanka „wypadku W związku z powyższym należałoby zaproponować zmianę art. 463 § 2 Kpk niecierpiącego zwłoki” jest „normą pustą” z uwagi na o następującej treści: obowiązek rozpoznania zażalenia przez sąd w terminie 7 „Zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania, dni. Sytuacja niecierpiąca zwłoki może mieć postać zabezpieczenia majątkowego oraz odmowy dopuszczenia do udziału w zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną, powinno być przestępstwa i konieczności rozważenia zastosowania przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin”. tymczasowego aresztowania, w której może zajść potrzeba przesłuchania świadków, których zeznania Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

2. Projektowany art. 87 § 5 Kpk zdecydują czy prokurator wystąpi z wnioskiem W projektowanym art. 87 § 5 zdanie pierwsze Kpk wprowadzono zasadę, o tymczasowe aresztowanie. Z przesłuchaniem świadka że postanowienie prokuratora w przedmiocie odmowy, o której mowa w art. nie można w takiej sytuacji zwlekać z uwagi na bieg 87 § 3 Kpk, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Wykonalność terminów konstytucyjnych, zgodnie z art. 41 ust. 3 należy zaś rozumieć jako prawną, a nie faktyczną, dopuszczalność Konstytucji RP każdy zatrzymany powinien być wykonania orzeczenia, która może dotyczyć również rozstrzygnięć niezwłocznie i w sposób zrozumiały dla niego proceduralnych. Jak podkreśla się w literaturze, wykonalność na poinformowany o przyczynach zatrzymania. Powinien on płaszczyźnie wewnętrznej jest skutkiem prawomocności. W odniesieniu do być w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przekazany wykonania wyroku karnego zawsze dopuszczalność jego wykonania jest do dyspozycji sądu, a zatrzymanego należy zwolnić, uzależniona od uprawomocnienia, zaś w kontekście postanowień reguła jest jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji odmienna, gdyż na zasadzie wykładni a contrario do art. 462 Kpk, regułą sądu nie zostanie mu doręczone postanowienie sądu jest wykonalność z chwilą ich wydania . o tymczasowym aresztowaniu wraz z przedstawionymi Skutkiem zaskarżalności orzeczeń jest brak możliwości ich wykonania zarzutami. (suspensywność), który wobec wyroku przyjmuje postać suspensywności Alternatywnie zaproponowana przesłanka w postaci bezwzględnej, zaś wobec postanowień postać suspensywności względnej. „niemożności przeprowadzenia czynności”, nie byłaby Ta ostatnia postać suspensywności zakłada, że orzeczenie nawet w wypadku wystarczająca. W opisanym przykładzie świadka zwykle jego prawidłowego zaskarżenia jest, co do zasady, wykonywane, ale organ można przesłuchać w późniejszym terminie a potrzeba może podjąć odmienną decyzję co do jego wykonalności, albo określony natychmiastowego działania wynika z konstytucyjnych przepis prawa może stanowić inaczej i gdy przybiera to zależność od ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 3 Konstytucji RP. określonego zdarzenia procesowego przewidzianego ustawą, możemy Propozycja zastąpienia przesłanki „ważnego interesu mówić o tzw. suspensywności warunkowej . Zawsze jednak, względna śledztwa” przesłanką „konieczności zabezpieczenia suspensywność postanowień jest uwarunkowana decyzją organu lub prawidłowego toku postępowania” także nie wydaje się konkretną cechą, ustawa nie odnotuje dla tych decyzji procesowych zasadna. Jest to równie niedookreślona przesłanka suspensywności ex lege, zależnej tylko od faktu braku prawomocności. i mogłaby ona co najwyżej stanowić równorzędną Projektodawca w art. 87 § 5 zdanie pierwsze Kpk konstruuje dla alternatywę dla tej wskazanej w projekcie. zaskarżalnego postanowienia prokuratorskiego w przedmiocie odmowy Dążąc do zagwarantowania prawa do sądu projektodawca dopuszczenia do czynności procesowej pełnomocnika osoby niebędącej miał na uwadze wynikającą z preambuły Konstytucji RP stroną zasadę bezwzględnej suspensywności, dotychczas przewidzianej zasadę sprawności działania instytucji publicznych. Z tej tylko dla wyroków wraz z dwoma wyjątkami (wypadku niecierpiącego przyczyny projektowane rozwiązania zawierają wyjątki, zwłoki i ważnego interesu śledztwa), które warunkują wykonalność które pozwolą na zabezpieczenie sprawnego postanowienia przed jego uprawomocnieniem (na kształt natychmiastowej prowadzenia postępowania w tych sytuacjach, w których wykonalności postanowienia). jest to rzeczywiście konieczne. Projektowany art. 87 § 5 Projektodawcy zapewne chodziło o zasadnicze zapobieżenie zd. 2 ma charakter wyjątkowy. Należy więc wskazać konsekwencjom wykonania postanowienia, a więc przesłuchania osoby ponownie, że nie jest uzasadnione, aby a priori zakładać, niebędącej stroną bez pełnomocnika, gdyby na skutek zaskarżenia doszło do iż będzie stosowany w sposób instrumentalny. jego zmiany lub uchylenia. Wstrzymanie bowiem wykonania niektórych Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

czynności procesowych, nieprawomocnych i zakwestionowanych w drodze zażalenia, jest konieczne tak ze względów pragmatycznych, jak i gwarancyjnych. Nieodwracalności wykonania, nie sposób sanować nawet w drodze następczego uchylenia postanowienia, gdy spowodowało dla osoby istotną krzywdę, nieodwracalne wręcz następstwa procesowe. Niekiedy tylko wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia może zapobiec praktycznej dezaktualizacji zażalenia. Projektowane rozwiązanie jest odmienne od dotychczasowej zasady względnej suspensywności zażaleń, w tym wypadku wstrzymując ex lege postanowienie aż do uprawomocnienia się, a więc nie uzależniając możliwości wykonania postanowienia od wniesienia zażalenia, decyzji procesowej czy określonego zdarzenia. Wadliwe nie jest samo odwrócenie kolejności, co jest zasadą a co wyjątkiem, ale skutki jakie rodzi odmienne ukształtowanie wyjątków od zasady dla toczącego się postępowania kontrolnego. Dotychczasowa, jednolita konstrukcja wykonalności postanowień oparta na względnej suspensywności, przewiduje wprawdzie wyjątki bezwzględnie wstrzymujące wykonalność (art. 237 § 2 zd. 2 Kpk, art. 257 § 3 Kpk, art. 290 § 3 Kpk, czy art. 293 § 5a Kpk), ale każdorazowo odnoszące się niepodzielnie do konkretnych postanowień zapadających w toku procesu. Powyższe zatem nie stwarza pola do nadużyć czy niejednolitej wykładni tej samej instytucji i zapadającego w jej toku postanowienia, czyniąc tak ważny aspekt wykonalności orzeczenia transparentny i przewidywalny dla obywatela. Inaczej to przewiduje projektowany art. 87 § 5 Kpk, w ramach jednej instytucji prawnej dopuszczając obok bezwzględnej suspensywności jako zasady także wyjątki opisane klauzulami generalnymi, które arbitralnie może wykorzystać prokurator, choćby dla udaremnienia potencjalnej kontroli zażaleniowej wydanych przez niego postanowień. O ile zasługuje na uwzględnienie samo wstrzymanie wykonalności, o tyle przewidziane od niego wyjątki stwarzają zbyt szeroko zakrojone warunki dla organu prokuratorskiego do natychmiastowego przeprowadzenia czynności bez udziału pełnomocnika osoby niebędącej stroną, pomimo nieprawomocności postanowienia, o którym mowa w art. 87 § 3 Kpk Jest to rozwiązanie ingerujące w wykonalność postanowienia o odmowie dopuszczenia pełnomocnika, zanim jeszcze dojdzie do jego uprawomocnienia, a więc także rzutujące na funkcjonalność dokonanej Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

kontroli zażaleniowej sądu przez wzgląd na zbyt szeroko zakrojony zakres klauzul: w wypadkach niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa. Zanim bowiem osoba niebędąca stroną zdecyduje się skierować zażalenie, prokurator ma szansę zapobiegliwie, wyjątkowo przeprowadzić czynność procesową bez pełnomocnika, którą najczęściej będzie przesłuchanie takiej osoby w charakterze świadka, co dalej czyni złożone zażalenie w istocie bezprzedmiotowym i samą kontrolę sądową wyłącznie fasadową. Nieostrość przesłanek powoduje, że nawet jeśli świadek zdecyduje się złożyć zażalenie, przyjęte rozwiązania pozwolą prokuratorowi udaremnić następczą kontrolę zażaleniową, naruszając pozycję sądu jako gospodarza postępowania incydentalnego i uzależniając od wcześniejszej aktywności procesowej prokuratora. To bowiem od decyzji prokuratora, a nie sądu, będzie uzależnione czy ewentualna kontrola sądu ma jeszcze praktyczne przełożenie dla sytuacji procesowej osoby niebędącej stroną, np. świadka, którego przesłuchano bez udziału pełnomocnika jeszcze przed rozpoznaniem zażalenia sądu. Wówczas ta sądowa kontrola traci realny charakter, co może prowadzić do naruszenia zasady rzetelnego procesu (art. 6 EKPC). Rozwiązanie niewątpliwie stanowi znaczne ułatwienie dla prokuratorów uprawnionych do niejako „nadzabezpieczenia” na wypadek złożenia zażalenia, grozi jednak arbitralnością działań organów ścigania. Jeśli na aprobatę zasługuje sam fakt, aby zachodziła wyjątkowa możliwość wykonania czynności procesowej przed dniem uprawomocnienia, to należy zgłosić zastrzeżenia co do zakresu wyjątków pozwalających na tzw. natychmiastową wykonalność decyzji prokuratora. W szczególności należy zwrócić uwagę na pierwszą przesłankę „wypadku niecierpiącego zwłoki”, która wobec równocześnie przewidzianego dla sądu wymogu niezwłoczności rozpoznania zażalenia, w tym wypadku nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami, jest w istocie normą pustą. Przez niezwłoczność należy rozumieć rozpoznanie bez zbędnej zwłoki; tak szybko, jak jest to w okolicznościach konkretnej sprawy możliwe; natychmiast; w najkrótszym czasie . Jeśli bowiem projektodawca na wielu płaszczyznach zabezpieczył koncentrację procesową kontroli zażaleniowej sądu, nakazując jej niezwłoczność, a z drugiej strony, od tak zakreślonej zasady niezwłoczności Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

rozpoznania przewiduje jeszcze na zasadzie wyjątku wyższego rzędu „wypadek niecierpiący zwłoki”, to popada w wewnętrzną sprzeczność, wprowadzając rozwiązanie nadmiarowe. W uzasadnieniu projektodawca sprowadził dokonanie czynności niecierpiących zwłoki do przykładowej sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa zastosowanie tymczasowego aresztowania. Ta okoliczność powinna zostać objęta drugą z przesłanek, którą w niniejszej opinii także proponuję przeformułować. Dostrzegając, że w dynamice procesowej mogą zachodzić takie zdarzenia faktyczne, które czynią późniejsze przeprowadzenie czynności niemożliwym, a jednocześnie dotyczą samej osoby a nie zaś toku i prawidłowości postępowania (np. śmierć, obłożna choroba, daleki wyjazd), należałoby szeroki desygnat terminu „wypadek niecierpiący zwłoki” zastąpić węższym, konkretyzującym o treści „niemożności przeprowadzenia czynności”. W przypadku drugiej przesłanki „ważnego interesu śledztwa”, także użytej na okoliczność wykonalności postanowienia z art. 87 § 3 Kpk przed jego uprawomocnieniem, należy mieć na uwadze treść uzasadnienia projektu, które wyjaśnia celowość użytej konstrukcji. Projektodawca wskazał na intencje sprzeczne z terminem, którego użył na ich realizację. Wskazano mianowicie, że „ważny interes śledztwa” będzie „pozwalał państwu polskiemu zmagać się z szeregiem zarówno wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń, na które musi być przygotowane”. Ta okoliczność wskazuje, że zakres znaczeniowy zwrotu „ważny interes śledztwa” w stosunku do zakładanego w uzasadnieniu ratio legis jest odmienny. W świetle powyższego, jeśli projektodawca chciałby zabezpieczyć tak enigmatycznie opisane zmaganie się z zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, powinno być to objęte bardziej adekwatnym terminem „ważny interes państwa”, który w świetle ostatnich nowelizacji bywa nadużywany. W tym jednak przypadku jest terminem odpowiadającym deklarowanym intencjom. Jeśli spojrzeć na stan de lege lata łącznie z projektowanymi ustawami, choćby drukiem poselskim nr 1600, ustawa karnoprocesowa będzie posługiwać się zarówno klauzulą „interesu wymiaru sprawiedliwości”, „ważnym interesem śledztwa lub dochodzenia”, a obok tego „ważnym interesem śledztwa”, „ważnym interesem państwa”, czy „ochroną bezpieczeństwa narodowego”. Tak Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

zarysowany trend zmian, zastosowany w jednej z ustaw regulującej prawo penalne, nie może zakładać wyłącznie procesowej pragmatyki i uelastycznienia stosowania ustawy, bez dostrzeżenia niebezpieczeństwa zagrażającego podstawowym prawom i gwarancjom uczestników tego postępowania, jakie płynie z nadużywania pojęć nieostrych w tej samej ustawie. Wracając jednak do projektowanej przesłanki „ważnego interesu śledztwa”, należy przez ten termin rozumieć działania zakłócające tok postępowania w poważnym stopniu, opóźniające proces, utrudniające lub uniemożliwiające realizację celów postępowania, godzące w jego interes. Dotychczas w Kpk termin ten jest ujęty chociażby w art. 317 Kpk jako uzasadnienie odmówienia dopuszczenia strony do udziału w czynności dowodowej postępowania przygotowawczego. Inne jest jednak ratio legis użycia tego terminu na okoliczność czynności dowodowych postępowania przygotowawczego w art. 317 Kpk, a inny kontekst procesowy w art. 87 Kpk, co nie pozwala przyjąć projektowanego zapożyczenia terminu bez zastrzeżeń. Podstawową bowiem czynnością, w ramach której osoba niebędąca stroną będzie domagała się udziału pełnomocnika, odnajdując swój interes w toczącym się postępowaniu w rozumieniu art. 87 § 2 Kpk, będzie czynność przesłuchania w charakterze świadka. Decyzja o odmowie dopuszczenia pełnomocnika, zastrzeżona dla prokuratora, nie może być wyrazem jego dowolności, niepopartym okolicznościami, które mają faktycznie chronić dobro postępowania, a w zasadzie bieżące czynności śledcze. Za takowe nie można uznać względów ekonomiki procesowej, o czym była już mowa. Jeśli zaś spojrzeć na rolę pełnomocnika w toku przesłuchania, nie sprowadza się ona do utrudniania ani zakłócania, ale zapewnienia gwarancji poszanowania praw przysługujących osobie przesłuchiwanej. Nie można bowiem wykluczyć, że przesłuchanie świadka może okazać się pierwszą czynnością ukierunkowaną na jej ściganie, zanim zostaną formalnie przedstawione zarzuty. Przeprowadzenie tej czynności bez udziału pełnomocnika, który zgłosił swój udział, warunkowane szerokim terminem „ważnego interesu śledztwa”, prowadzi do wniosku, że nadal instrumentalnie prokurator będzie mógł instrumentalnie dysponować udziałem pełnomocnika osoby niebędącej stroną w czynności pierwszego przesłuchania w postępowaniu Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

przygotowawczym, dezaktualizując sens następczej kontroli zażaleniowej. Pojęcie „ważnego interesu śledztwa”, z punktu widzenia gwarancji, jakie ma w założeniu stworzyć komentowana nowelizacja art. 87 Kpk, może prowadzić do iluzoryczności postępowania zażaleniowego. Mając na uwadze powyższe zastrzeżenia, należałoby zastąpić wyjątek „ważnego interesu śledztwa” terminem o desygnacie węższym, zaczerpniętym z przesłanek stosowania środków zapobiegawczych – „konieczności zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania”. Zakłócenie przebiegu postępowania musi być realne (wynikające z materiału dowodowego), a nie tylko hipotetyczne, a zagrożenie zakłócenia prawidłowego przebiegu procesu ma być związane z osobą, o której mowa w art. 87 § 2 Kpk Innymi słowy, konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania ma polegać na stworzeniu dla procesu karnego takich warunków, by mógł być prowadzony bez przeszkód i by zostały osiągnięte cele postępowania karnego, w tym pozbawienie osoby niebędącej stroną, której interesu dotyczy czynność procesowa, możliwości podejmowania działań, które mogłyby utrudnić lub uniemożliwić przeprowadzenie procesu. Postulowana treść art. 87 § 5 powinna brzmieć: „Postanowienie prokuratora w przedmiocie odmowy, o której mowa w § 3, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia czynności dotyczące osoby wskazanej w § 2, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału w wypadkach, gdy zachodzi obawa, że spowoduje to niemożność ich przeprowadzenia albo jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania”. Reasumując, opiniowany projekt ustawy, obok zasługującego na akceptację rozwiązania w zakresie otworzenia kontroli sądowej dla decyzji prokuratorskich odmawiających dopuszczenia do czynności pełnomocnika osoby niebędącej stroną oraz wstrzymania wykonalności postanowienia prokuratorskiego do chwili jego uprawomocnienia, zawiera również propozycje, które budzą zastrzeżenia i powinny być one przedmiotem pogłębionej analizy. Dotyczy to zwłaszcza braku sprecyzowania w art. 87 § 4 Kpk terminu dla prokuratora na przekazanie zażalenia i niezbędnych akt sądowi oraz zbyt szeroko zakrojone w § 5 przesłanki pozwalające prokuratorowi przeprowadzić czynność bez udziału pełnomocnika, zanim dojdzie do uprawomocnienia się postępowania, w tym rozpoznania Tabela uwag zgłoszonych w ramach opiniowania i konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

wniesionego do sądu zażalenia. Jeszcze raz pragnę podkreślić, że brak zawężenia wyjątków od wstrzymania wykonalności, może zniweczyć zmiany, jakie niesie otworzenie kontroli sądowej dla decyzji zapadających na gruncie art. 87 § 3 Kpk.

9. Art. 1 Ogólnopolskie Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP” opiniuje datowany Uwaga uwzględniona. Stowarzyszenie na 21 października 2025 r. projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks Sędziów postępowania karnego (UD302) jednoznacznie pozytywnie, z zastrzeżeniem Omyłka pisarska została poprawiona. „Sędziowie RP” dotyczącym podpisu pod przedłożeniem „Minister Sprawiedliwości”. Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

1. Uwaga ogólna Prokuratura „Poza zakresem projektowanego uregulowania pozostaje kwestia, czy Uwaga nieuwzględniona. Regionalna czynność podjęta bez udziału pełnomocnika w wypadku nie cierpiącym w Katowicach zwłoki lub z uwagi na ważny interes postępowania będzie mogła stanowić Naruszenie warunków z art. 87 § 5 zd 2 Kpk nie dowód, w sytuacji gdy zażalenie na postanowienie prokuratora zostanie dyskwalifikuje automatycznie dowodu, gdyż to uwzględnione. Czynności sądu rozpoznającego zażalenie nie odnosić się wymagałoby przepisu, a takiego projektowana ustawa nie będą bowiem do oceny, czy nastąpił wypadek nie cierpiący zwłoki, czy wprowadza. Ewentualne uwzględnienie zażalenia nie ważny interes postępowania, leczy tylko czy udziału pełnomocnika wymaga generuje zakazu dowodowego. ważny interes osoby nie będącej stroną. Projektowane przepisy w tym Wpływ uchybienia na wartość dowodową czynności zakresie pozwalają na zbyt dużą swobodę odnośnie do wykładni procesowej dokonanej bez udziału pełnomocnika będzie zasygnalizowanej kwestii, co w mojej ocenie nie powinno mieć miejsca. oceniał sąd. Można wręcz stwierdzić że w takim wypadku zainteresowanej osobie nie Odnośnie istnienia substratu zaskarżenia i gravamen to są będzie przysługiwało zażalenie, z uwagi na brak substratu zaskarżenia, choć to kwestie oceniane indywidualnie przez organy kwestia ta nie jest jednoznacznie rozstrzygana w judykaturze i doktrynie procesowe. (Amadeusz Małolepszy, Zażalenie w postępowaniu przygotowawczym Art. 87 § 3 Kpk stanowi, że „Sąd, a w postępowaniu w polskim procesie karnym. Rozprawa doktorska przygotowana w Katedrze przygotowawczym prokurator, może odmówić Postępowania Karnego i Kryminalistyki pod kierunkiem prof. zw. dr. hab. dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, Tomasza Grzegorczyk, Łódź 2019). Co prawda w omawianym przypadku o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego postanowienie prokuratora nadal będzie funkcjonowało w obrocie obrona interesów osoby niebędącej stroną”. prawnym, jednak sytuacja niecierpiąca zwłoki lub ważny interes śledztwa Fakt dokonania pojedynczej czynności procesowej bez spowodowały, że osoba nie będąca stroną została przesłuchana i nie istnieje udziału pełnomocnika nie eliminuje postanowienia po jej stronie w tym momencie gravamen, niezbędny do rozpoznania prokuratora (które odnosi się do udziału w postępowaniu zażalenia. co jest pojęciem szerszym niż udział w pojedynczej Zasadnym byłoby zatem uzupełnienie projektowanej regulacji o dodatkowe czynności). rozwiązania. Rozważać można sygnalizację podejmowaną przez sąd, na Sama możliwość powtórzenia czynności kształt zbliżony do regulacji określonej w art. 20 § 2 Kpk albo, co wydaje (np. przesłuchania świadka) powoduje, że nie można się rozwiązaniem lepszym z punktu widzenia zagwarantowania mówić o braku substratu zaskarżenia lub braku efektywnego i rzeczywistego prawa do sądu, dodanie regulacji wskazującej, gravamen. że w omawianym przypadku sąd uwzględniając zażalenie ogranicza się do Z powyższych względów nie ma podstaw, aby orzeczenie stwierdzenia, że postanowienie prokuratora wydane zostało z naruszeniem sądu mogło ograniczać się do stwierdzenia, że przepisu art. 87 § 3 Kpk, wskazując okoliczności, z powodu których wydał postanowienie prokuratora wydane zostało takie rozstrzygnięcie. Sama czynność dowodowa pozostawała zaś będzie z naruszeniem art. 87 § 3 Kpk. pod ochroną przepisu art. 168a Kpk, a ewentualne zarzuty apelacyjne Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

w przyszłości, będą musiały wykazać wszystkie przesłanki przewidziane przepisem art. 438 pkt 2 Kpk.”.

2. Uwaga ogólna Sąd Najwyższy Oceniając proponowane w projekcie rozwiązania należy zgodzić się Uwaga nieuwzględniona. z projektodawcą, że aktualnie obowiązujące unormowania nie zabezpieczają należycie interesów procesowych podmiotów, które nie są Projektowane rozwiązania mają nie tyle charakter stronami postępowania przygotowawczego, a chciałyby skorzystać wewnętrznie niespójny, co kompromisowy. z fachowej pomocy prawnej. Prokurator może bowiem odmówić Dążąc do zagwarantowania prawa do sądu projektodawca dopuszczenia do udziału w postępowaniu ich pełnomocnika, miał na uwadze wynikającą z preambuły Konstytucji RP a rozstrzygnięcie takie zaskarżalne jest wyłącznie do prokuratora zasadę sprawności działania instytucji publicznych. bezpośrednio przełożonego (art. 302 § 1 Kpk). Trafnie jest zatem Z tego względu projektowane rozwiązania zawierają podnoszone, że brakuje w omawianym zakresie kontroli niezależnego od wyjątki, które pozwolą na zabezpieczenie sprawnego prowadzącego postępowanie organu. W powyższym kontekście, prowadzenia postępowania w tych sytuacjach, gdy jest to uwzględniając obowiązujący model weryfikacji czynności postępowania rzeczywiście konieczne. przygotowawczego, jako naturalne rozwiązanie jawi się zatem kontrola Projektowany art. 87 § 5 zd. 2 ma charakter wyjątkowy. sądowa. Projektodawca trafnie przy tym zauważa, że jej efektywność zależy Nie ma powodów aby a priori zakładać, ze będzie od sposobu ukształtowania wykonalności postanowienia o odmowie nadużywany. Przypomnieć należy, że „dokonując dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej wykładni interpretator nie powinien z góry zakładać stroną. W projekcie nie wprowadza się jednak w tym zakresie sztywnej patologicznych, czy wręcz naruszających prawo, działań zasady, że momentem wykonalności rozstrzygnięcia prokuratora organów procesowych.” (wyrok siedmiu sędziów SN odmawiającego dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną do z dnia 30 września 2009 r. I KZP 1/09). udziału w postępowaniu jest jego uprawomocnienie. Projektodawca Z naruszeniem projektowanych rozwiązań nie łączą się przewiduje bowiem, że wyjątkowo czynności dotyczące osoby niebędącej bezwzględne zakazy dowodowe z uwagi na konieczność stroną mogłyby być dokonywane bez udziału pełnomocnika w wypadkach respektowania zasady prawdy materialnej, którą zakazy niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa. dowodowe ograniczają (wyrok SN z dnia 2 lutego 2016 Jak wskazano w uzasadnieniu do opiniowanego projektu ustawy potrzeba r. IV KK 346/15). dokonania czynności bez udziału pełnomocnika może wynikać z konieczności zapobiegania zagrożeniom wewnętrznym i zewnętrznym Odnośnie uwagi, zgodnie z którą „Niezrozumiałe jest państwa albo w odniesieniu do czynności niecierpiących zwłoki na przykład zwłaszcza odwołanie się przez projektodawców do w sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa sytuacji niecierpiącej zwłoki w postaci zatrzymania zastosowanie tymczasowego aresztowania. osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa Przyjęte przez projektodawcę rozwiązanie jest wewnętrznie niespójne. i konieczności zastosowania tymczasowego Z jednej bowiem strony kontrola niezależnego organu w postaci sądu jest aresztowania. W tym bowiem przypadku nie może ulegać wprowadzana celem wyeliminowania potencjalnej arbitralności decyzji wątpliwości, że na gruncie standardów prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej międzynarodowych zatrzymanemu przysługuje prawo do stroną do udziału w postępowaniu, a z drugiej dopuszcza się w projekcie obrony, w tym prawo do kontaktu z adwokatem. O ile to Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

przeprowadzenie czynności procesowych z udziałem osoby niebędącej ostatnie może stanowić przedmiot ograniczeń, o tyle nie stroną, która zaskarżyła rozstrzygnięcie o niedopuszczeniu do udziału może to nastąpić na podstawie tak ogólnych przesłanek w postępowaniu pełnomocnika, na podstawie arbitralnej decyzji jak w proponowanym w projekcie brzmieniu art. 87 § 5 prokuratora opartej o bardzo ogólne klauzule generalne (wypadek Kpk.” stwierdzić należy, że opiera się ona na niecierpiący zwłoki, ważny interes śledztwa). Wprowadzone rozwiązanie nieporozumieniu. Przykład dotyczył sytuacji nie chroni zatem efektywnie przed wadliwymi decyzjami prokuratora. Brak niecierpiącej zwłoki w postaci zatrzymania osoby tej ochrony widoczny jest dobitnie także z perspektywy możliwości podejrzanej o popełnienie przestępstwa i konieczności dowodowego wykorzystania np. depozycji złożonych przez osobę rozważenia zastosowania tymczasowego aresztowania. niebędącą stroną, która w trybie ekstraordynaryjnym była przesłuchiwana W takiej sytuacji może zajść potrzeba przesłuchania pod nieobecność pełnomocnika, którego ustanowienia żądała. Jak wskazano świadków, których zeznania zdecydują czy prokurator w Ocenie skutków regulacji projektodawca świadomie nie wprowadza wystąpi z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie. w tym zakresie zakazu dowodowego, gdyż „zakazy dowodowe w sposób Z przesłuchaniem świadka nie można w takiej sytuacji wymierny ograniczają możliwość dokonania w procesie karnym ustaleń zwlekać z uwagi na bieg terminów konstytucyjnych. prawdziwych (art. 2 § 2 Kpk)”. O ile uwaga ta jest prawdziwa, o tyle nie Zgodnie z art. 41 ust. 3 Konstytucji RP „Każdy można jednocześnie twierdzić, że dąży się do zagwarantowania zatrzymany powinien być niezwłocznie i w sposób efektywności ochrony interesów procesowych osób niebędących stronami, zrozumiały dla niego poinformowany o przyczynach a zarazem bez żadnych ograniczeń dopuszczać korzystanie z informacji zatrzymania. Powinien on być w ciągu 48 godzin od udzielonych przez taką osobę w sytuacji, gdy została ona niezgodnie chwili zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. z prawem pozbawiona prawa do fachowej reprezentacji prawnej. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin Umożliwienie przeprowadzenia czynności w sytuacji wadliwego od przekazania do dyspozycji sądu nie zostanie mu pozbawienia danej osoby reprezentacji prawnej, a także wykorzystania doręczone postanowienie sądu o tymczasowym owoców takiego naruszenia prawa, trudno jest zakwalifikować inaczej niż aresztowaniu wraz z przedstawionymi zarzutami.”. jako naruszenie elementarnej zasady lojalności procesowej. Do przesłuchania świadków w opisywanych wyżej Nie można również nie dostrzec, że wskazane w uzasadnieniu warunkach (tj. gdy podejrzany jest zatrzymany) odnosił opiniowanego projektu przykłady uzasadniające proponowane wyjątki od się przytoczony w uzasadnieniu projektu przykład. zakazu przeprowadzenia czynności procesowej pod nieobecność pełnomocnika budzą daleko idące wątpliwości. Niezrozumiałe jest zwłaszcza odwołanie się przez projektodawców do sytuacji niecierpiącej zwłoki w postaci zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa i konieczności zastosowania tymczasowego aresztowania. W tym bowiem przypadku nie może ulegać wątpliwości, że na gruncie standardów międzynarodowych zatrzymanemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do kontaktu z adwokatem. O ile to ostatnie może stanowić przedmiot ograniczeń, o tyle nie może to nastąpić na podstawie tak ogólnych przesłanek jak w proponowanym w projekcie brzmieniu art. 87 § 5 Kpk. Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

Reasumując, opiniowany projekt wprowadza rozwiązania, które nie są w stanie w efektywny sposób zagwarantować ochrony interesów osoby niebędącej stroną, ale chcącej skorzystać z fachowej pomocy prawnej. Zakres czynności możliwych do wykonania w stosunku do osoby niebędącej stroną pod nieobecność jej pełnomocnika został bowiem ukształtowany w sposób, który nie zabezpiecza, podobnie jak ma to miejsce na gruncie obowiązującego stanu prawnego, przed arbitralnością organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Proponowane w projekcie rozwiązania wymagają więc korekty. Ich modyfikacja powinna zmierzać albo w kierunku zawężenia proponowanych w art. 87 § 5 Kpk przesłanek uzasadniających dokonanie czynności pod nieobecność pełnomocnika, uzupełnionych ewentualnie odpowiednim zakazem dowodowego wykorzystania materiałów uzyskanych w warunkach wadliwego pozbawienia osoby niebędącej stroną reprezentacji prawnej, albo wprowadzenia mechanizmu, który pozwoliłby spór odnośnie do udziału pełnomocnika w postępowaniu rozstrzygnąć przed przeprowadzeniem określonej czynności procesowej w toku śledztwa czy dochodzenia.

3. Uwaga ogólna Sąd Apelacyjny Dotychczas obowiązująca regulacja w zakresie zażalenia na odmowę Uwaga nieuwzględniona. w Szczecinie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną postępowania jest wystarczająca dla zapewnienia ochrony praw takiej osoby. Jeżeli w praktyce Projektowana regulacja ma na celu zagwarantowanie wystąpił przypadek, w którym prawa tej osoby zostały naruszone przez konstytucyjnego prawa do sądu, co wyjaśniono prokuratora nadrzędnego, należy traktować go jako incydentalny, a nie jako w uzasadnieniu projektu jak również w opinii Komisji uzasadnienie dla zmiany obowiązujących przepisów. Wprowadzenie Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która w uzasadnieniu dodatkowego obowiązku orzeczniczego po stronie sądu byłoby w tej projektu została przywołana. sytuacji niecelowe i mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego obciążenia organów wymiaru sprawiedliwości.

4. Uwaga ogólna Prokuratura Z praktyki znane są przypadki, zwłaszcza w sprawach dotyczących Uwaga nieuwzględniona. Regionalna przestępczości zorganizowanej, kiedy to podejrzany sygnalizuje obawy, że w Katowicach jego obrońca, będący jednocześnie pełnomocnikiem osoby nie będącej Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji, stroną, może przekazać informacje o treści wyjaśnień, tym innym osobom, która polega na zmianie organu rozpoznającego zażalenie w szczególności zajmującym odpowiednio wysokie miejsca w hierarchii na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału struktury grupy przestępczej. Ponadto, nie można wykluczyć sytuacji, że w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną. interesy oskarżonego i osoby nie będącej stroną mogą być sprzeczne. Opisana przez autora uwagi sytuacja nie ma związku Celowym zatem wydaje się dodanie w art. 87 § 2a w sposób następujący: z proponowaną nowelizacją. Występuje już na gruncie obecnie obowiązujących przepisów. Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

„§ 2a. Pełnomocnik nie może być jednocześnie obrońcą w tej samej sprawie Przedmiotowa nowelizacja nie odnosi się do statusu lub w postępowaniu pozostającym z nią w związku o jakim mowa w art. 33 procesowego obrońców lub pełnomocników.

§ 1 i 34 § 3.” Zawód adwokata i radcy prawnego to zawód zaufania albo też rozważyć należy dalej idącą regulację o treści: publicznego. Ewentualne nadużycia w tym zakresie

„§ 2a. Pełnomocnikiem nie może być obrońca i pełnomocnik strony w tej rodzić mogą odpowiedzialność dyscyplinarną, która samej sprawie lub w postępowaniu pozostającym z nią w związku o jakim wydaje się wystarczająca. mowa w art. 33 § 1 i 34 § 3.” W konsekwencji zaś należałoby jeszcze postulować przyjęcie w odniesieniu do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, rozwiązania analogicznego jak w przepisach art. 85 § 1-3 Kpk.

5. Art. 1 Sąd Apelacyjny Mając na uwadze realia pracy sądów, celowym byłoby wyznaczenie Uwaga nieuwzględniona. w Krakowie dłuższego np. 14 dniowego terminu do rozpoznania zażalenia. W praktyce dochowanie 7 dniowego terminu do rozpoznania sprawy jest nierealne Kodeks postępowania karnego przewiduje analogiczne (SLPS). a nawet krótsze terminy na rozpoznawanie spraw (np. art. 292a § 3 Kpk, art. 237 § 2 Kpk).

6. Art. 1 Rzecznik Praw 1. Projektowany art. 87 § 4 Kpk Uwaga nieuwzględniona. Obywatelskich Należy zgodzić się z wyrażoną w uzasadnieniu argumentacją, że usunięcie art. 87 § 3 Kpk nie jest konieczne, a wystarczające dla zabezpieczenia Nawiązując do nieuregulowania terminu na rozpoznanie gwarancji konstytucyjnych jest wprowadzenie sądowej kontroli dla decyzji zażalenia, należy podkreślić, że to prokurator jest prokuratorskiej o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu najbardziej zainteresowany szybkim rozpoznaniem pełnomocnika osoby niebędącej stroną. zażalenia, wobec czego nie ma potrzeby sięgania po Projektodawca uzasadnia konieczność pozostawienia art. 87 § 3 Kpk w rozwiązanie zastosowane w przypadku zażalenia na dotychczasowym brzmieniu niewielkim statystycznie wykorzystywaniem postanowienie w przedmiocie tymczasowego przez prokuratorów możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w aresztowania lub zabezpieczenia majątkowego (art. 463 postępowaniu pełnomocnika dla osoby niebędącej stroną oraz faktem, że w § 2 Kpk). W sytuacjach wskazanych w tym przepisie aktach sprawy mogą znajdować się informacje niejawne o klauzuli tajności interes skarżącego przemawia za wprowadzeniem „tajne” lub „ściśle tajne”, co rodzi potrzebę ograniczenia kręgu osób, obowiązku przekazania zażalenia w terminie 48 godzin. mających wiedzę o tych materiałach wyłącznie do osoby świadka, któremu Dodać można, że wymienione w art. 463 § 2 Kpk sytuacje dokumenty o takim charakterze mogą być w trakcie przesłuchania dotyczą co do zasady zażaleń na postanowienia, które są okazywane. Choć sposób zredagowania treści § 5 i użyte w nim klauzule wykonalne, a zatem mogą skutkować dolegliwością generalne, zdają się temu wąskiemu ratio legis zaprzeczać, nie można nie bezpośrednio po ich wydaniu. przyznać racji, iż dynamika postępowania przygotowawczego, zwłaszcza na Nadto należy mieć na uwadze, że obecnie prokuratorzy jego wczesnym stadium, wymaga zapewnienia organom ścigania stosunkowo rzadko odmawiają dopuszczenia do udziału minimalnych warunków dla skuteczności przedsięwziętych działań. Z tej pełnomocnika na podstawie art. 87 § 3 Kpk Trudno zatem racji, sam fakt pozostawienia sądowi, a w postępowaniu przygotowawczym zakładać, że będą nadużywać wyjątków wskazanych Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

prokuratorowi, możliwości odmowy dopuszczenia do udziału w w projektowanym art. 87 § 5 zd. 2 Kpk Przypomnieć postępowaniu pełnomocnika dla osoby niebędącej stroną, nie budzi należy, że „dokonując wykładni interpretator nie zastrzeżeń. powinien z góry zakładać patologicznych, czy wręcz Projekt przewiduje bezpośrednią kontrolę sądu, bez uprzedniego kierowania naruszających prawo, działań organów procesowych.” zażalenia do instancji prokuratorskiej. W dotychczasowych wystąpieniach (wyrok siedmiu sędziów SN z dnia 30 września 2009 r., RPO postulował rozwiązanie kompromisowe, stwarzające wpierw sygn. akt I KZP 1/09). W konsekwencji – obawy co do możliwość złożenia zażalenia do prokuratora bezpośrednio przełożonego, naruszenia rzetelności postępowania należy uznać za który w razie nieuwzględnienia zażalenia zobowiązany byłby przekazać je nieprzekonujące. bezpośrednio do sądu. Jest to rozwiązanie umożliwiające prokuratorowi Niezasadne są także wątpliwości dotyczące przesłanek konwalidowanie wadliwej decyzji, bez potrzeby uruchamiania instancji zaistnienia wypadku niecierpiącego zwłoki albo ważnego sądowej, co może przyśpieszyć postępowanie. Niemniej, niezależnie od interesu śledztwa, bowiem przeprowadzenie czynności powyższego, przewidziane przez projektodawcę bezpośrednie kierowanie nie udaremnia kontroli zażaleniowej. Naruszenie zażalenia do sądu, należy przyjąć z akceptacją. Zawartym w uzasadnieniu warunków z art. 87 § 5 zd. 2 Kpk nie dyskwalifikuje argumentem, który przesądził o takiej decyzji, jest brak obaw automatycznie dowodu, gdyż to wymagałoby przepisu, projektodawcy, w oparciu o dostępne mu dane statystyczne, co do a takiego projektowana ustawa nie wprowadza. częstotliwości wykorzystywania przez prokuratorów odmowy z art. 87 § 3 Ewentualne uwzględnienie zażalenia nie generuje zakazu Kpk i w związku z tym znikomy odsetek postępowań kontrolnych, które nie dowodowego. Wpływ uchybienia na wartość dowodową wpłyną na wydłużenie procesów karnych. czynności procesowej dokonanej bez udziału Projektodawca, podzielając zapatrywanie co do potrzeby zapewnienia pełnomocnika będzie oceniał sąd. możliwości sprawnego prowadzenia postępowania przygotowawczego, Istnienie substratu zaskarżenia i gravamen, są kwestiami proponuje nakaz niezwłoczności rozpoznania przez sąd zażalenia, z ocenianymi indywidualnie przez organy procesowe. zakreśleniem maksymalnego 7dniowego terminu, liczonego od przekazania Art. 87 § 3 Kpk stanowi, że „sąd, a w postępowaniu sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. Zastrzeżenia budzi jednak przygotowawczym prokurator, może odmówić fakt, że projektodawca nie obwarował powyższego terminu na rozpoznanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, zażalenia zobowiązaniem prokuratora do sprawnego przekazania zażalenia o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego z aktami, limitowanego określonym terminem, jak ma to miejsce w art. 463 obrona interesów osoby niebędącej stroną”. Fakt

§ 2 Kpk. dokonania pojedynczej czynności procesowej bez Powołany art. 463 § 2 Kpk odnosi się do dwóch rodzajów zażaleń, które na udziału pełnomocnika nie eliminuje postanowienia gruncie obowiązującego Kpk są obwarowane instrukcyjnym terminem ich prokuratora, które odnosi się do udziału w postępowaniu, rozpoznania, w tym kontroli postanowień w przedmiocie tymczasowego co jest pojęciem szerszym niż udział w pojedynczej aresztowania (art. 252 § 3 Kpk) oraz zabezpieczenia majątkowego (art. 292a czynności. Należy więc przyjąć, że sama możliwość

§ 3 Kpk). Stosownie do art. 463 § 2 Kpk zażalenie na postanowienie w powtórzenia czynności, np. przesłuchania świadka, przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz zabezpieczenia majątkowego powoduje, że nie można mówić o braku substratu powinno być przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin. Nie ma zaskarżenia lub braku gravamen. Z powyższych podstaw, aby kolejnego przypadku wyznaczenia sądowi terminu na względów nie ma podstaw, aby orzeczenie sądu mogło rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w projektowanym art. 87 § 4 Kpk, ograniczać się do stwierdzenia, że postanowienie Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

nie zabezpieczyć dodatkowym zdyscyplinowaniem prokuratora, prokuratora wydane zostało z naruszeniem art. 87 § 3 przewidując w ślad za art. 463 § 2 Kpk, termin 48 godzin na przekazanie Kpk. sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. Nie można stwierdzić, że przesłanka „wypadku W związku z powyższym należałoby zaproponować zmianę art. 463 § 2 Kpk niecierpiącego zwłoki” jest „normą pustą” z uwagi na o następującej treści: obowiązek rozpoznania zażalenia przez sąd w terminie 7 „Zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania, dni. Sytuacja niecierpiąca zwłoki może mieć postać zabezpieczenia majątkowego oraz odmowy dopuszczenia do udziału w zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną, powinno być przestępstwa i konieczności rozważenia zastosowania przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin”. tymczasowego aresztowania, w której może zajść potrzeba przesłuchania świadków, których zeznania

2. Projektowany art. 87 § 5 Kpk zdecydują czy prokurator wystąpi z wnioskiem W projektowanym art. 87 § 5 zdanie pierwsze Kpk wprowadzono zasadę, o tymczasowe aresztowanie. Z przesłuchaniem świadka że postanowienie prokuratora w przedmiocie odmowy, o której mowa w art. nie można w takiej sytuacji zwlekać z uwagi na bieg 87 § 3 Kpk, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Wykonalność terminów konstytucyjnych, zgodnie z art. 41 ust. 3 należy zaś rozumieć jako prawną, a nie faktyczną, dopuszczalność Konstytucji RP każdy zatrzymany powinien być wykonania orzeczenia, która może dotyczyć również rozstrzygnięć niezwłocznie i w sposób zrozumiały dla niego proceduralnych. Jak podkreśla się w literaturze, wykonalność na poinformowany o przyczynach zatrzymania. Powinien on płaszczyźnie wewnętrznej jest skutkiem prawomocności. W odniesieniu do być w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przekazany wykonania wyroku karnego zawsze dopuszczalność jego wykonania jest do dyspozycji sądu, a zatrzymanego należy zwolnić, uzależniona od uprawomocnienia, zaś w kontekście postanowień reguła jest jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji odmienna, gdyż na zasadzie wykładni a contrario do art. 462 Kpk, regułą sądu nie zostanie mu doręczone postanowienie sądu jest wykonalność z chwilą ich wydania . o tymczasowym aresztowaniu wraz z przedstawionymi Skutkiem zaskarżalności orzeczeń jest brak możliwości ich wykonania zarzutami. (suspensywność), który wobec wyroku przyjmuje postać suspensywności Alternatywnie zaproponowana przesłanka w postaci bezwzględnej, zaś wobec postanowień postać suspensywności względnej. „niemożności przeprowadzenia czynności”, nie byłaby Ta ostatnia postać suspensywności zakłada, że orzeczenie nawet w wypadku wystarczająca. W opisanym przykładzie świadka zwykle jego prawidłowego zaskarżenia jest, co do zasady, wykonywane, ale organ można przesłuchać w późniejszym terminie a potrzeba może podjąć odmienną decyzję co do jego wykonalności, albo określony natychmiastowego działania wynika z konstytucyjnych przepis prawa może stanowić inaczej i gdy przybiera to zależność od ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 3 Konstytucji RP. określonego zdarzenia procesowego przewidzianego ustawą, możemy Propozycja zastąpienia przesłanki „ważnego interesu mówić o tzw. suspensywności warunkowej . Zawsze jednak, względna śledztwa” przesłanką „konieczności zabezpieczenia suspensywność postanowień jest uwarunkowana decyzją organu lub prawidłowego toku postępowania” także nie wydaje się konkretną cechą, ustawa nie odnotuje dla tych decyzji procesowych zasadna. Jest to równie niedookreślona przesłanka suspensywności ex lege, zależnej tylko od faktu braku prawomocności. i mogłaby ona co najwyżej stanowić równorzędną Projektodawca w art. 87 § 5 zdanie pierwsze Kpk konstruuje dla alternatywę dla tej wskazanej w projekcie. zaskarżalnego postanowienia prokuratorskiego w przedmiocie odmowy Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

dopuszczenia do czynności procesowej pełnomocnika osoby niebędącej Dążąc do zagwarantowania prawa do sądu projektodawca stroną zasadę bezwzględnej suspensywności, dotychczas przewidzianej miał na uwadze wynikającą z preambuły Konstytucji RP tylko dla wyroków wraz z dwoma wyjątkami (wypadku niecierpiącego zasadę sprawności działania instytucji publicznych. Z tej zwłoki i ważnego interesu śledztwa), które warunkują wykonalność przyczyny projektowane rozwiązania zawierają wyjątki, postanowienia przed jego uprawomocnieniem (na kształt natychmiastowej które pozwolą na zabezpieczenie sprawnego wykonalności postanowienia). prowadzenia postępowania w tych sytuacjach, w których Projektodawcy zapewne chodziło o zasadnicze zapobieżenie jest to rzeczywiście konieczne. Projektowany art. 87 § 5 konsekwencjom wykonania postanowienia, a więc przesłuchania osoby zd. 2 ma charakter wyjątkowy. Należy więc wskazać niebędącej stroną bez pełnomocnika, gdyby na skutek zaskarżenia doszło do ponownie, że nie jest uzasadnione, aby a priori zakładać, jego zmiany lub uchylenia. Wstrzymanie bowiem wykonania niektórych iż będzie stosowany w sposób instrumentalny. czynności procesowych, nieprawomocnych i zakwestionowanych w drodze zażalenia, jest konieczne tak ze względów pragmatycznych, jak i gwarancyjnych. Nieodwracalności wykonania, nie sposób sanować nawet w drodze następczego uchylenia postanowienia, gdy spowodowało dla osoby istotną krzywdę, nieodwracalne wręcz następstwa procesowe. Niekiedy tylko wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia może zapobiec praktycznej dezaktualizacji zażalenia. Projektowane rozwiązanie jest odmienne od dotychczasowej zasady względnej suspensywności zażaleń, w tym wypadku wstrzymując ex lege postanowienie aż do uprawomocnienia się, a więc nie uzależniając możliwości wykonania postanowienia od wniesienia zażalenia, decyzji procesowej czy określonego zdarzenia. Wadliwe nie jest samo odwrócenie kolejności, co jest zasadą a co wyjątkiem, ale skutki jakie rodzi odmienne ukształtowanie wyjątków od zasady dla toczącego się postępowania kontrolnego. Dotychczasowa, jednolita konstrukcja wykonalności postanowień oparta na względnej suspensywności, przewiduje wprawdzie wyjątki bezwzględnie wstrzymujące wykonalność (art. 237 § 2 zd. 2 Kpk, art. 257 § 3 Kpk, art. 290 § 3 Kpk, czy art. 293 § 5a Kpk), ale każdorazowo odnoszące się niepodzielnie do konkretnych postanowień zapadających w toku procesu. Powyższe zatem nie stwarza pola do nadużyć czy niejednolitej wykładni tej samej instytucji i zapadającego w jej toku postanowienia, czyniąc tak ważny aspekt wykonalności orzeczenia transparentny i przewidywalny dla obywatela. Inaczej to przewiduje projektowany art. 87 § 5 Kpk, w ramach jednej instytucji prawnej dopuszczając obok bezwzględnej suspensywności jako zasady także wyjątki opisane klauzulami generalnymi, które arbitralnie Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

może wykorzystać prokurator, choćby dla udaremnienia potencjalnej kontroli zażaleniowej wydanych przez niego postanowień. O ile zasługuje na uwzględnienie samo wstrzymanie wykonalności, o tyle przewidziane od niego wyjątki stwarzają zbyt szeroko zakrojone warunki dla organu prokuratorskiego do natychmiastowego przeprowadzenia czynności bez udziału pełnomocnika osoby niebędącej stroną, pomimo nieprawomocności postanowienia, o którym mowa w art. 87 § 3 Kpk Jest to rozwiązanie ingerujące w wykonalność postanowienia o odmowie dopuszczenia pełnomocnika, zanim jeszcze dojdzie do jego uprawomocnienia, a więc także rzutujące na funkcjonalność dokonanej kontroli zażaleniowej sądu przez wzgląd na zbyt szeroko zakrojony zakres klauzul: w wypadkach niecierpiących zwłoki albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa. Zanim bowiem osoba niebędąca stroną zdecyduje się skierować zażalenie, prokurator ma szansę zapobiegliwie, wyjątkowo przeprowadzić czynność procesową bez pełnomocnika, którą najczęściej będzie przesłuchanie takiej osoby w charakterze świadka, co dalej czyni złożone zażalenie w istocie bezprzedmiotowym i samą kontrolę sądową wyłącznie fasadową. Nieostrość przesłanek powoduje, że nawet jeśli świadek zdecyduje się złożyć zażalenie, przyjęte rozwiązania pozwolą prokuratorowi udaremnić następczą kontrolę zażaleniową, naruszając pozycję sądu jako gospodarza postępowania incydentalnego i uzależniając od wcześniejszej aktywności procesowej prokuratora. To bowiem od decyzji prokuratora, a nie sądu, będzie uzależnione czy ewentualna kontrola sądu ma jeszcze praktyczne przełożenie dla sytuacji procesowej osoby niebędącej stroną, np. świadka, którego przesłuchano bez udziału pełnomocnika jeszcze przed rozpoznaniem zażalenia sądu. Wówczas ta sądowa kontrola traci realny charakter, co może prowadzić do naruszenia zasady rzetelnego procesu (art. 6 EKPC). Rozwiązanie niewątpliwie stanowi znaczne ułatwienie dla prokuratorów uprawnionych do niejako „nadzabezpieczenia” na wypadek złożenia zażalenia, grozi jednak arbitralnością działań organów ścigania. Jeśli na aprobatę zasługuje sam fakt, aby zachodziła wyjątkowa możliwość wykonania czynności procesowej przed dniem uprawomocnienia, to należy zgłosić zastrzeżenia co do zakresu wyjątków pozwalających na tzw. natychmiastową wykonalność decyzji prokuratora. Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

W szczególności należy zwrócić uwagę na pierwszą przesłankę „wypadku niecierpiącego zwłoki”, która wobec równocześnie przewidzianego dla sądu wymogu niezwłoczności rozpoznania zażalenia, w tym wypadku nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami, jest w istocie normą pustą. Przez niezwłoczność należy rozumieć rozpoznanie bez zbędnej zwłoki; tak szybko, jak jest to w okolicznościach konkretnej sprawy możliwe; natychmiast; w najkrótszym czasie . Jeśli bowiem projektodawca na wielu płaszczyznach zabezpieczył koncentrację procesową kontroli zażaleniowej sądu, nakazując jej niezwłoczność, a z drugiej strony, od tak zakreślonej zasady niezwłoczności rozpoznania przewiduje jeszcze na zasadzie wyjątku wyższego rzędu „wypadek niecierpiący zwłoki”, to popada w wewnętrzną sprzeczność, wprowadzając rozwiązanie nadmiarowe. W uzasadnieniu projektodawca sprowadził dokonanie czynności niecierpiących zwłoki do przykładowej sytuacji, gdy doszło do zatrzymania podejrzanego i prokurator rozważa zastosowanie tymczasowego aresztowania. Ta okoliczność powinna zostać objęta drugą z przesłanek, którą w niniejszej opinii także proponuję przeformułować. Dostrzegając, że w dynamice procesowej mogą zachodzić takie zdarzenia faktyczne, które czynią późniejsze przeprowadzenie czynności niemożliwym, a jednocześnie dotyczą samej osoby a nie zaś toku i prawidłowości postępowania (np. śmierć, obłożna choroba, daleki wyjazd), należałoby szeroki desygnat terminu „wypadek niecierpiący zwłoki” zastąpić węższym, konkretyzującym o treści „niemożności przeprowadzenia czynności”. W przypadku drugiej przesłanki „ważnego interesu śledztwa”, także użytej na okoliczność wykonalności postanowienia z art. 87 § 3 Kpk przed jego uprawomocnieniem, należy mieć na uwadze treść uzasadnienia projektu, które wyjaśnia celowość użytej konstrukcji. Projektodawca wskazał na intencje sprzeczne z terminem, którego użył na ich realizację. Wskazano mianowicie, że „ważny interes śledztwa” będzie „pozwalał państwu polskiemu zmagać się z szeregiem zarówno wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń, na które musi być przygotowane”. Ta okoliczność wskazuje, że zakres znaczeniowy zwrotu „ważny interes śledztwa” w stosunku do zakładanego w uzasadnieniu ratio legis jest odmienny. W świetle powyższego, jeśli projektodawca chciałby zabezpieczyć tak enigmatycznie Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

opisane zmaganie się z zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, powinno być to objęte bardziej adekwatnym terminem „ważny interes państwa”, który w świetle ostatnich nowelizacji bywa nadużywany. W tym jednak przypadku jest terminem odpowiadającym deklarowanym intencjom. Jeśli spojrzeć na stan de lege lata łącznie z projektowanymi ustawami, choćby drukiem poselskim nr 1600 , ustawa karnoprocesowa będzie posługiwać się zarówno klauzulą „interesu wymiaru sprawiedliwości”, „ważnym interesem śledztwa lub dochodzenia”, a obok tego „ważnym interesem śledztwa”, „ważnym interesem państwa”, czy „ochroną bezpieczeństwa narodowego”. Tak zarysowany trend zmian, zastosowany w jednej z ustaw regulującej prawo penalne, nie może zakładać wyłącznie procesowej pragmatyki i uelastycznienia stosowania ustawy, bez dostrzeżenia niebezpieczeństwa zagrażającego podstawowym prawom i gwarancjom uczestników tego postępowania, jakie płynie z nadużywania pojęć nieostrych w tej samej ustawie. Wracając jednak do projektowanej przesłanki „ważnego interesu śledztwa”, należy przez ten termin rozumieć działania zakłócające tok postępowania w poważnym stopniu, opóźniające proces, utrudniające lub uniemożliwiające realizację celów postępowania, godzące w jego interes. Dotychczas w Kpk termin ten jest ujęty chociażby w art. 317 Kpk jako uzasadnienie odmówienia dopuszczenia strony do udziału w czynności dowodowej postępowania przygotowawczego. Inne jest jednak ratio legis użycia tego terminu na okoliczność czynności dowodowych postępowania przygotowawczego w art. 317 Kpk, a inny kontekst procesowy w art. 87 Kpk, co nie pozwala przyjąć projektowanego zapożyczenia terminu bez zastrzeżeń. Podstawową bowiem czynnością, w ramach której osoba niebędąca stroną będzie domagała się udziału pełnomocnika, odnajdując swój interes w toczącym się postępowaniu w rozumieniu art. 87 § 2 Kpk, będzie czynność przesłuchania w charakterze świadka. Decyzja o odmowie dopuszczenia pełnomocnika, zastrzeżona dla prokuratora, nie może być wyrazem jego dowolności, niepopartym okolicznościami, które mają faktycznie chronić dobro postępowania, a w zasadzie bieżące czynności śledcze. Za takowe nie można uznać względów ekonomiki procesowej, o czym była już mowa. Jeśli zaś spojrzeć na rolę pełnomocnika w toku przesłuchania, nie sprowadza się ona do utrudniania ani zakłócania, ale Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

zapewnienia gwarancji poszanowania praw przysługujących osobie przesłuchiwanej. Nie można bowiem wykluczyć, że przesłuchanie świadka może okazać się pierwszą czynnością ukierunkowaną na jej ściganie, zanim zostaną formalnie przedstawione zarzuty. Przeprowadzenie tej czynności bez udziału pełnomocnika, który zgłosił swój udział, warunkowane szerokim terminem „ważnego interesu śledztwa”, prowadzi do wniosku, że nadal instrumentalnie prokurator będzie mógł instrumentalnie dysponować udziałem pełnomocnika osoby niebędącej stroną w czynności pierwszego przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym, dezaktualizując sens następczej kontroli zażaleniowej. Pojęcie „ważnego interesu śledztwa”, z punktu widzenia gwarancji, jakie ma w założeniu stworzyć komentowana nowelizacja art. 87 Kpk, może prowadzić do iluzoryczności postępowania zażaleniowego. Mając na uwadze powyższe zastrzeżenia, należałoby zastąpić wyjątek „ważnego interesu śledztwa” terminem o desygnacie węższym, zaczerpniętym z przesłanek stosowania środków zapobiegawczych – „konieczności zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania”. Zakłócenie przebiegu postępowania musi być realne (wynikające z materiału dowodowego), a nie tylko hipotetyczne, a zagrożenie zakłócenia prawidłowego przebiegu procesu ma być związane z osobą, o której mowa w art. 87 § 2 Kpk Innymi słowy, konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania ma polegać na stworzeniu dla procesu karnego takich warunków, by mógł być prowadzony bez przeszkód i by zostały osiągnięte cele postępowania karnego, w tym pozbawienie osoby niebędącej stroną, której interesu dotyczy czynność procesowa, możliwości podejmowania działań, które mogłyby utrudnić lub uniemożliwić przeprowadzenie procesu. Postulowana treść art. 87 § 5 powinna brzmieć: „Postanowienie prokuratora w przedmiocie odmowy, o której mowa w § 3, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia czynności dotyczące osoby wskazanej w § 2, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału w wypadkach, gdy zachodzi obawa, że spowoduje to niemożność ich przeprowadzenia albo jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania”. Reasumując, opiniowany projekt ustawy, obok zasługującego na akceptację rozwiązania w zakresie otworzenia kontroli sądowej dla decyzji Tabela uwag nieuwzględnionych zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy − Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (UD302)

Jednostka Lp. Przepis Treść zgłoszonej uwagi Odniesienie do uwagi zgłaszająca uwagę

prokuratorskich odmawiających dopuszczenia do czynności pełnomocnika osoby niebędącej stroną oraz wstrzymania wykonalności postanowienia prokuratorskiego do chwili jego uprawomocnienia, zawiera również propozycje, które budzą zastrzeżenia i powinny być one przedmiotem pogłębionej analizy. Dotyczy to zwłaszcza braku sprecyzowania w art. 87 § 4 Kpk terminu dla prokuratora na przekazanie zażalenia i niezbędnych akt sądowi oraz zbyt szeroko zakrojone w § 5 przesłanki pozwalające prokuratorowi przeprowadzić czynność bez udziału pełnomocnika, zanim dojdzie do uprawomocnienia się postępowania, w tym rozpoznania wniesionego do sądu zażalenia. Jeszcze raz pragnę podkreślić, że brak zawężenia wyjątków od wstrzymania wykonalności, może zniweczyć zmiany, jakie niesie otworzenie kontroli sądowej dla decyzji zapadających na gruncie art. 87 § 3 Kpk.