Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Warszawa, 4 listopada 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-192-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Sprawiedliwości.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia …

o zmianie ustawy – Kodeks karny

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2026 r. poz. 1342) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 33:

a) uchyla się § 1a i § 2a,

b) § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych, ani też przekraczać 10 000 złotych.”;

2) w art. 37a § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec karę ograniczenia wolności nieniższą od 4 miesięcy albo grzywnę nieniższą od 40 stawek dziennych, w szczególności jeżeli równocześnie orzeka środek karny, środek kompensacyjny lub przepadek.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projektowana ustawa ma na celu urealnienie granic stawki dziennej grzywny, które to granice pozostają niezmienione od początku obowiązywania ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks karny (dalej jako: k.k.). W tym celu proponuje się nadanie art. 33 § 3 k.k. brzmienia: „Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych, ani też przekraczać 10 000 złotych.”.

Obecnie k.k. przewiduje tzw. system stawek dziennych, który polega na orzekaniu grzywny w dwóch etapach.

W pierwszym etapie sąd określa liczbę stawek. Stosownie do art. 33 § 1 k.k. najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa zaś 540 (z modyfikacjami wynikającymi z art. 33 § 1a k.k.). Maksymalna wysokość grzywny może wzrosnąć do 810 stawek w przypadku kary łącznej (art. 86 § 1 k.k.) oraz nadzwyczajnego obostrzenia kary (art. 38 § 2 k.k.). W części szczególnej k.k. przewidziano również możliwość wymierzenia grzywny do 3000 stawek (art. 277b, art. 309). Prezentowany projekt nie zakłada zmian w odniesieniu do liczby stawek dziennych, czyli do składnika grzywny ustalanego w pierwszym etapie orzekania kary grzywny przy uwzględnieniu wagi popełnionego przestępstwa (społecznej szkodliwości czynu) i stopnia zawinienia.

W drugim etapie orzekania kary grzywny sąd ustala wysokość stawki dziennej, która obecnie nie może być niższa od 10 zł ani przekraczać 2000 zł. Ustalając stawkę dzienną, sąd kieruje się wskazaniami zawartymi w art. 33 § 3 k.k., które można by nazwać zbiorczo „dyrektywą statusu majątkowego sprawcy”. Realizacja owej dyrektywy zakłada wszechstronne rozważenie szeroko rozumianego położenia materialnego sprawcy przestępstwa. Sąd, rozstrzygając kwestię wysokości jednej stawki dziennej grzywny, powinien uwzględnić następujące okoliczności wyznaczające to położenie: jego dochody, warunki osobiste, warunki rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe.

Sąd najpierw ustala liczbę stawek dziennych, a następnie ich wysokość. Wskazana kolejność powinna być zachowana w sentencji wyroku.

W skrajnych przypadkach, biorąc pod uwagę, że grzywnę orzeka się co do zasady w wymiarze od 10 stawek dziennych (art. 33 § 1 k.k.), może to prowadzić do jej orzeczenia w wysokości 100 zł. Taki wymiar kary można uznać za adekwatny i akceptowalny w przypadku odpowiedzialności za wykroczenia, ale nie za przestępstwa. Trudno bowiem,

przy aktualnej sile nabywczej pieniądza, zaaprobować orzekanie grzywien za przestępstwa w wymiarze 100 zł lub niewiele wyższym.

Dokonując wykładni art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, Sąd Najwyższy już ponad 20 lat temu zwrócił uwagę, że „wymierzenie sprawcy przestępstwa grzywny kwotowej w śmiesznie niskiej wysokości, chociaż formalnie dopuszczalne, niemal zawsze urągałoby społecznemu poczuciu sprawiedliwości” (uchwała SN z dnia 21 maja 2004 r. I KZP 4/04). Pogląd ten zachowuje aktualność i przemawia za zasadnością proponowanej zmiany art. 33 § 3 k.k.

W projekcie proponuje się podwyższenie granic stawki dziennej grzywny, która może zostać orzeczona przez sąd. Jak już wspomniano od początku obowiązywania k.k. granice te nie były zmieniane. W tym okresie siła nabywcza pieniądza uległa istotnej zmianie. Dla zobrazowania można wskazać, że w dacie uchwalenia k.k. (6 czerwca 1997 r.), zgodnie z zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 stycznia 1997 г. zmieniającym zarządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, wynagrodzenie to wynosiło 406 zł. Od 1 stycznia 2026 r. najniższe wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.). Oznacza to ponad dziesięciokrotny wzrost na przestrzeni ponad 29 lat. W związku z powyższym, aby urealnić wysokość stawki dziennej grzywny w postępowaniu karnym, proponuje się dziesięciokrotne podwyższenie jej dolnej granicy oraz pięciokrotne podwyższenie granicy górnej. W tym ostatnim przypadku pięciokrotna rewaloryzacja będzie wystarczająca, gdyż w praktyce sądy nie sięgały po maksymalny wymiar kary.

Kolejne propozycje dotyczą uchylenia w k.k. § 1a i § 2a w art. 33 oraz zmiany art. 37a

§ 1. Zmiany w ww. zakresie wynikają ze zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych i opiniowania uwag.

W ocenie projektodawcy ustawodawca, wprowadzając ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600, z późn. zm.) do Kodeksu karnego przepisy art. 33 § 1a i § 2a oraz zmieniając art. 37a § 1, miał na uwadze potrzebę urealnienia orzekanych grzywien.

Projektowana obecnie zmiana wysokości stawki dziennej grzywny sprawia jednak, że rozwiązania zawarte w art. 33 § 1a i § 2a k.k. jawią się jako zbędne. Ich pozostawienie w k.k. prowadziłoby do konieczności orzekania grzywny (jeżeli przestępstwo jest zagrożone zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności) w wysokości co najmniej:

– 5000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku,

– 10 000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat,

– 15 000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata.

Powyższe uwagi odnoszą się również do grzywny wymierzanej obok kary pozbawienia wolności (art. 33 § 2a k.k.).

Tak ustalone dolne granice grzywny są zbyt wysokie. W ocenie projektodawcy zasadna jest zatem rezygnacja z art. 33 § 1a oraz § 2a k.k. i pozostawienie sądowi możliwości kształtowania grzywny w przedziale od 10 do 540 stawek zgodnie z art. 33 § 1 k.k.

W odniesieniu do art. 37a § 1 k.k. dostrzec należy szczególny charakter tego przepisu, który obecnie stanowi element sądowego wymiaru kary. Ponieważ orzekanie grzywny w oparciu o ten przepis ma miejsce, w sytuacji gdy „przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku”, podwyższenie dolnego progu grzywny projektodawca ocenia jako uzasadnione.

Uznając, że w przeszłości ustawodawca podwyższał dolny próg grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. także po to, aby urealnić wymiar orzekanych grzywien, należy obecnie ponownie rozważyć, w jakim zakresie owo podwyższenie dolnego progu grzywny, orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k., będzie uzasadnione, jeżeli uwzględni się proponowane w projekcie podwyższenie stawki dziennej grzywny.

Projektodawca dostrzega, że w odniesieniu do kary ograniczenia wolności ustawodawca w art. 37a § 1 k.k. wskazał, że orzekana na podstawie tego przepisu kara ograniczenia wolności nie może być niższa niż 4 miesiące. Oznacza to czterokrotne podwyższenie dolnego progu tej kary w stosunku do kary orzekanej na zasadach ogólnych (art. 34 § 1 k.k.).

W związku z powyższym projektodawca proponuje analogiczne (tj. czterokrotne) podwyższenie dolnej granicy grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. i w konsekwencji ustalenie jej na poziomie 40 stawek dziennych. Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co powinno z jednej strony zapewnić możliwość zapoznania się z nowym stanem prawnym wszystkim adresatom, a jednocześnie nie odsuwać nadto w czasie wejścia w życie regulacji, którą projekt przewiduje.

Nie ma możliwości zastosowania alternatywnych w stosunku do projektowanych rozwiązań środków, które umożliwiałyby osiągnięcie zamierzonego celu.

Projektowana regulacja nie jest sprzeczna z zakresem prawa Unii Europejskiej.

Projekt nie zawiera przepisów technicznych, zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

Projekt nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

Projekt nie podlegał dokonaniu oceny OSR przez Koordynatora OSR w trybie § 32 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404).

Zgodnie z § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów oraz stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów ww. ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.

W celu spełnienia wymogów, o których mowa w § 42 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, projekt został skierowany do koordynatora OSR. Nazwa projektu Data sporządzenia Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny 9.10.2026 r.

Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości Inicjatywa własna

Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu Nr w Wykazie prac legislacyjnych lub Podsekretarza Stanu i programowych Rady Ministrów: pod względem legislacyjnym i merytorycznym: UD413 Arkadiusz Myrcha – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości

Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu opiekun legislacyjny: Wojciech Ulitko – Zastępca Dyrektora Departamentu Legislacyjnego e-mail: sekretariat.dl@ms.gov.pl; tel. 22 52 12 764 Anna Malinowska-Hussain – główny specjalista, Departament Legislacyjny e-mail: Anna.Malinowska-Hussain@ms.gov.pl; tel. 22 52 12 229 opiekun merytoryczny: Tomasz Kuźma – Dyrektor Departamentu Prawa Karnego e-mail: sekretariat.dpk@ms.gov.pl; tel. 22 52 12 645 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny1 (dalej jako: k.k.) przewiduje tzw. system stawek dziennych, który polega na orzekaniu grzywny w dwóch etapach. W pierwszym etapie sąd określa liczbę stawek. Stosownie do art. 33 § 1 k.k. najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa zaś 540 (z modyfikacjami wynikającymi z art. 33 § 1a k.k.). Maksymalna wysokość grzywny może wzrosnąć do 810 stawek w przypadku kary łącznej (art. 86 § 1 k.k.) oraz nadzwyczajnego obostrzenia kary (art. 38 § 2 k.k.). W części szczególnej k.k. przewidziano również możliwość wymierzenia grzywny do 3000 stawek (art. 277b, art. 309). Prezentowany projekt nie zakłada zmian w odniesieniu do liczby stawek dziennych, czyli do składnika grzywny ustalanego w pierwszym etapie orzekania kary grzywny przy uwzględnieniu wagi popełnionego przestępstwa (społecznej szkodliwości czynu) i stopnia zawinienia. W drugim etapie orzekania kary grzywny sąd ustala wysokość stawki dziennej, która obecnie nie może być niższa od 10 zł ani przekraczać 2000 zł. Ustalając stawkę dzienną, sąd kieruje się wskazaniami zawartymi w art. 33 § 3 k.k., które można by nazwać zbiorczo „dyrektywą statusu majątkowego sprawcy”. Realizacja owej dyrektywy zakłada wszechstronne rozważenie szeroko rozumianego położenia materialnego sprawcy przestępstwa. Sąd, rozstrzygając kwestię wysokości jednej stawki dziennej grzywny, powinien uwzględnić następujące okoliczności wyznaczające to położenie: jego dochody, warunki osobiste, warunki rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe. Sąd najpierw ustala liczbę stawek dziennych, a następnie ich wysokość. Wskazana kolejność powinna być zachowana w sentencji wyroku. Projektowana ustawa ma na celu urealnienie granic stawki dziennej grzywny, które to granice pozostają niezmienione od początku obowiązywania k.k. W skrajnych przypadkach, biorąc pod uwagę, że grzywnę orzeka się co do zasady w wymiarze od 10 stawek dziennych (art. 33 § 1 k.k.), może to prowadzić do jej orzeczenia w wysokości 100 zł. Taki wymiar kary można uznać za adekwatny i akceptowalny w przypadku odpowiedzialności za wykroczenia, ale nie za przestępstwa. Trudno bowiem, przy aktualnej sile nabywczej pieniądza, zaaprobować orzekanie grzywien za przestępstwa w wymiarze 100 zł lub niewiele wyższym. Dokonując wykładni art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych2, Sąd Najwyższy już ponad 20 lat temu zwrócił uwagę, że „wymierzenie sprawcy przestępstwa grzywny kwotowej w śmiesznie niskiej wysokości, chociaż formalnie dopuszczalne, niemal zawsze urągałoby społecznemu poczuciu sprawiedliwości”3. Pogląd ten zachowuje aktualność i przemawia za zasadnością odpowiedniej zmiany k.k. W tym okresie siła nabywcza pieniądza uległa istotnej zmianie. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego skumulowany wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) w latach 1997–2025 wyniósł około 200 %, co oznacza, że przeciętny poziom cen był w 2025 r. niemal trzykrotnie wyższy niż w 1997 r. Innymi słowy towary i usługi konsumpcyjne są obecnie przeciętnie blisko trzy razy droższe niż w momencie ustalania obecnie obowiązujących stawek opłat. Szczególnie wysoka dynamika wzrostu cen wystąpiła w latach 2021–2023, jednak spadek inflacji w kolejnych latach nie zniwelował utraty realnej wartości opłat sądowych.

1 (Dz. U. z 2026 r. poz. 1342). (Dz. U. z 2026 r. poz. 1070, z późn. zm.). (uchwała SN z 21 maja 2004 r., I KZP 4/04).

W dacie uchwalenia k.k. (6 czerwca 1997 r.), zgodnie z zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, wynagrodzenie minimalne wynosiło 406 zł. Od 1 stycznia 2026 r. najniższe wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł4. Oznacza to ponad 10-krotny wzrost na przestrzeni blisko 29 lat. Projektowana zmiana, polegająca na podwyższeniu maksymalnej wysokości stawki dziennej grzywny, stanowi dostosowanie obowiązujących regulacji do aktualnych warunków ekonomicznych. Pozwala ona zachować pierwotne założenia aksjologiczne, zgodnie z którymi wysokość grzywny powinna być indywidualizowana w oparciu o sytuację majątkową sprawcy oraz mieć charakter realnie dolegliwy. Proponowana zmiana ma charakter fakultatywny – decyzja o zastosowaniu wyższych stawek pozostaje w gestii sądu i jest uzależniona od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności sytuacji majątkowej sprawcy. Jednocześnie już sama możliwość zastosowania wyższych stawek w wyjątkowych przypadkach uzasadnia potrzebę podwyższenia ustawowej granicy.

W poniższej tabeli przedstawiono informacje nt. wymierzanej kary grzywny na przykładzie grzywny samoistnej za przestępstwa z oskarżenia publicznego według stawek orzeczonych przez sądy rejonowe w latach 2023–2025 oraz 2005, 2010, 2015 i 2020 (z wyłączeniem przestępstw z Kodeksu karnego skarbowego): Wysokość stawek Wyszczególnienie 101 zł i liczby stawek Razem do 20 zł 21 do 40 zł 41 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do 100 zł więcej do 20 206 75 13 13 3 21 81 21 do 50 1 548 1 083 234 63 20 62 86 51 do 80 1 235 931 187 44 12 35 26 81 do 100 6 118 4 679 1 025 248 55 65 46 101 do 150 25 155 20 664 3 856 382 109 105 39 151 do 200 28 671 21 649 6 109 641 113 92 67 201 i więcej 8 759 7 394 1 074 139 50 58 44 do 20 240 94 33 26 4 26 57 21 do 50 2 465 1 781 409 95 28 98 54 51 do 80 1 959 1 495 283 104 24 40 13 81 do 100 10 679 7 803 2 125 464 120 114 53 101 do 150 26 921 22 053 4 145 437 118 113 55 151 do 200 24 467 18 951 4 673 581 92 112 58 201 i więcej 7 498 6 418 807 123 32 78 40 do 20 372 153 61 52 9 49 48 21 do 50 4 434 2 902 947 285 85 168 47 51 do 80 3 886 2 849 625 284 36 70 22 81 do 100 26 154 18 593 5 978 1 057 281 170 75 101 do 150 22 824 18 390 3 736 449 97 108 44 151 do 200 18 914 15 104 3 080 497 66 85 82 201 i więcej 6 956 6 112 637 98 23 48 38 do 20 872 351 196 126 18 135 46 21 do 50 12 229 8 495 2 633 576 203 307 15 51 do 80 9 627 7 808 1 181 482 64 83 9 81 do 100 25 091 20 035 3 987 688 189 154 38 101 do 150 14 338 12 915 1 122 175 35 75 16 151 do 200 10 875 9 629 973 163 28 61 21 201 i więcej 3 749 3 436 231 32 11 26 13 do 20 1 986 866 504 218 216 140 42 21 do 50 17 441 13 741 2 785 527 168 198 22 51 do 80 13 225 11 969 858 249 70 71 8

4 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz. U. poz. 1242). 81 do 100 17 262 14 595 2 011 399 132 107 18 101 do 150 6 294 5 946 214 45 25 32 32 151 do 200 3 069 2 785 181 68 11 19 5 201 i więcej 1 086 959 65 23 9 15 15 do 20 4 508 2 400 940 480 317 241 130 21 do 50 28 378 24 622 2 821 646 121 147 21 51 do 80 21 831 20 850 716 193 28 32 12 81 do 100 19 490 17 608 1 472 281 71 48 14 101 do 150 6 864 6 661 147 19 9 14 8 151 do 200 2 267 2 150 73 22 2 12 8 201 i więcej 701 655 22 10 2 5 7 2005* do 20 8 760 5 685 1 738 645 374 253 65 21 do 50 48 563 45 425 2 507 413 77 123 18 51 do 80 24 197 23 430 548 153 29 35 2 81 do 100 11 437 10 466 699 149 74 39 10 101 do 150 2 600 2 465 88 22 10 11 4 151 do 200 842 760 36 10 22 10 4 201 i więcej 275 236 19 5 3 10 2 Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości *– Tabela dla roku 2005 przedstawia informacje nt. wymierzanej kary grzywny na przykładzie grzywny samoistnej za przestępstwa z oskarżenia publicznego według stawek orzeczonych łącznie przez sądy rejonowe (wydziały karne) oraz sądy grodzkie. Takie przedstawienie danych dla roku 2005 nie zapewnia porównywalności z danymi z lat późniejszych.

Rok Przeciętne wynagrodzenie (zł) Minimalna grzywna (np. 100 zł) jako % przeciętnego wynagrodzenia 2020 ok. 5 167 1,94 % 2021 ok. 5 663 1,76 % 2022 ok. 6 346 1,58 % 2023 ok. 7 155 1,40 % 2024 ok. 8 181 1,22 % 2025 ok. 8 904 1,12 %

Brak jest obiektywnych danych pozwalających ocenić relację pomiędzy wysokością wymierzanych grzywien a stopniem zawinienia i społeczną szkodliwością czynów. Niemniej utrzymywanie przez blisko 30 lat niezmienionej wysokości stawki dziennej grzywny przy jednoczesnym wielokrotnym wzroście wynagrodzeń i cen prowadzi do wniosku, że ustawowe granice tej stawki utraciły swój pierwotny ekonomiczny wymiar i wymagają dostosowania do aktualnych realiów gospodarczych.

Dane zawarte w powyższej tabeli wskazują także na tendencję rosnącą w kwestii orzekania wysokości grzywny liczby stawek powyżej 200 i wysokości stawki powyżej 100 zł. Zauważyć należy, że takich spraw w: − 2005 r. było 2, − 2010 r. było 7, − 2015 r. było 15, − 2023 r. było 38, − 2024 r. było 44. Wysokość ta ma charakter graniczny i znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach szczególnych. Jej podniesienie jest jednak konieczne dla zapewnienia wewnętrznej spójności systemu sankcji oraz zachowania możliwości pełnej indywidualizacji kary, zgodnie z sytuacją majątkową sprawcy. Wysokość grzywny, w procesie jej wymiaru, opiera się na doborze określonej kwoty adekwatnej do stopnia zawinienia i możliwości sprawcy, a następnie dochodzi do zapisu tej grzywny z zachowaniem zasad kodeksowych. Podkreślić należy, że sędziowie są niezawiśli i kształtują grzywny zgodnie z dyrektywami z art. 33 i art. 53 k.k. Brak zmian w obszarze wysokości stawek dziennych grzywny sądy kompensują odpowiednim kształtowaniem liczby stawek lub jej wysokością. Domniemywać można, że sędziowie traktują dolną granicę stawki dziennej jako adekwatną dla osób uzyskujących dochód na poziomie minimalnego lub przeciętnego wynagrodzenia i dlatego mimo inflacji od ponad dwóch dekad grzywny są orzekane nadal przy ustaleniu stawki na poziomie 10–20 zł. Opisany powyżej sposób traktowania dolnej granicy stawki dziennej grzywny prowadzi do orzekania coraz wyższych grzywien w celu wymierzenia realnej dolegliwości odpowiadającej społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Przykładowo za taki sam czyn 20 lat temu sędzia orzekał 50 stawek po 20 zł (1000 zł), a obecnie za taki sam czyn tego samego sprawcy orzeknie 250 stawek po 20 zł (5000 zł). Dolegliwość będzie ta sama, a rozstrzygnięcie zawarte w wyroku (wymiar grzywny) będzie odmienne. Konsekwencje praktyczne na gruncie kary zastępczej Zgodnie z art. 46 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy5, „zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności przyjmuje się, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny; kara zastępcza nie może przekroczyć 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy”. Nawiązując do opisanego wyżej przykładu – przy orzeczonej 20 lat temu grzywnie kara zastępcza za grzywnę w wysokości 50 stawek po 20 zł wynosiłaby 25 dni. Natomiast aktualnie przy grzywnie orzeczonej na poziomie 250 stawek po 20 zł kara zastępcza wynosić będzie 125 dni6. Może to budzić niezrozumienie i brak akceptacji społecznej. Taka sytuacja jest konsekwencją:

– powszechnego kształtowania wysokości stawki dziennej grzywny w okolicy jej dolnego progu, co można wytłumaczyć praktyką sądów utożsamiającą stosowanie dolnych granic stawek dziennych grzywny wobec osób uzyskujących dochód na poziomie minimalnego lub przeciętnego wynagrodzenia,

– braku działań ustawodawcy w obszarze podwyższenia granic stawki dziennej grzywny. Ponieważ praktyki sądów nie da się zmienić, konieczna jest interwencja ustawodawcy zaproponowana w przedstawionym projekcie. Celem projektu jest dostosowanie wysokości stawki dziennej grzywny, która (obok liczby stawek dziennych) wpływa na wysokość grzywny, do aktualnej wartości pieniądza. Dopuszcza się, że skutkiem tego rozwiązania może być zaostrzenie kary grzywny. Należy jednak podkreślić, że nie jest to cel projektu, a ewentualny skutek. Celem jest urealnienie wysokości stawki dziennej grzywny, która pomimo 10-krotnego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, pozostaje na niezmienionym poziomie od prawie 30 lat.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt W projekcie proponuje się podwyższenie granic stawki dziennej grzywny, która może zostać orzeczona przez sąd. W celu urealnienia wysokości stawki dziennej grzywny w postępowaniu karnym proponuje się zmianę art. 33 § 3 k.k., w wyniku której otrzyma brzmienie: „Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych, ani też przekraczać 10 000 złotych.”. W odniesieniu do obecnie obowiązujących przepisów, projektowana zmiana zakłada 10-krotne podwyższenie jej dolnej granicy (z 10 zł na 100 zł) i 5-krotne podwyższenie jej górnej granicy (z 2000 zł na 10 000 zł). Zatem stawka dzienna nie będzie mogła być niższa od 100 złotych ani też przekraczać 10 000 złotych. Zważywszy, że zgodnie z przepisem, który wskazuje podstawowe granice liczby stawek grzywny, najniższa liczba stawek grzywny wynosi 10, najwyższa zaś 540 i że granice te nie zostaną zmienione, minimalna wysokość grzywny po wejściu w życie projektowanej zmiany będzie wynosić 1000 zł (10 stawek grzywny x 100 zł), a najwyższa potencjalnie może wynieść 5 400 000 zł (540 stawek grzywny x 10 000 zł). Należy mieć na uwadze również przepis art. 33 § 1a k.k., który wprowadza modyfikacje dolnej granicy liczby stawek. Zgodnie z tym przepisem: „Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a przestępstwo jest zagrożone zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności, grzywnę wymierza się w wysokości nieniższej od:

1) 50 stawek – w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku;

2) 100 stawek – w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat;

3) 150 stawek – w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata.”. Przy zastosowaniu powyżej wskazanych dolnych wysokości liczby stawek, minimalna grzywna po zmianie granic stawki dziennej grzywny będzie odpowiednio wynosić:

1) 5000 zł,

2) 10 000 zł,

3) 15 000 zł.

Kolejne propozycje dotyczą uchylenia w k.k. § 1a i § 2a w art. 33 oraz zmiany art. 37a § 1. W ocenie projektodawcy ustawodawca, wprowadzając ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600, z późn. zm.) do k.k. przepisy art. 33 § 1a i § 2a oraz zmieniając art. 37a § 1, miał na uwadze potrzebę urealnienia orzekanych grzywien. Projektowana obecnie zmiana wysokości stawki dziennej grzywny sprawia jednak, że rozwiązania zawarte w art. 33

§ 1a i § 2a k.k. jawią się jako zbędne. Ich pozostawienie w k.k. prowadziłoby do konieczności orzekania grzywny (jeżeli przestępstwo jest zagrożone zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności) w wysokości co najmniej:

5 (Dz. U. 2026 r. poz. 1307). Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi nt. średniej długości orzekanej kary pozbawienia wolności w zastępstwie kary grzywny.

– 5000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku;

– 10 000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat;

– 15 000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata. Tak ustalone dolne granice grzywny są zbyt wysokie. W ocenie projektodawcy zasadna jest zatem rezygnacja z art. 33

§ 1a oraz § 2a k.k. i pozostawienie sądowi możliwości kształtowania grzywny w przedziale od 10 do 540 stawek zgodnie z art. 33 § 1 k.k. W odniesieniu do art. 37a § 1 k.k. dostrzec należy szczególny charakter tego przepisu, który obecnie stanowi element sądowego wymiaru kary. Ponieważ orzekanie grzywny w oparciu o ten przepis ma miejsce, w sytuacji gdy „przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku”, podwyższenie dolnego progu grzywny projektodawca ocenia jako uzasadnione. Uznając, że w przeszłości ustawodawca podwyższał dolny próg grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. także po to, aby urealnić wymiar orzekanych grzywien, należy obecnie ponownie rozważyć, w jakim zakresie owo podwyższenie dolnego progu grzywny, orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k., będzie uzasadnione, jeżeli uwzględni się proponowane w projekcie podwyższenie stawki dziennej grzywny. W związku z powyższym proponuje się ustalenie dolnej granicy stawek dziennych na poziomie 40 (obecnie jest to 150 stawek dziennych), co w konsekwencji – po uwzględnieniu projektowanych wysokości stawek – spowoduje wzrost dolnej granicy grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. z poziomu 1500 zł do 4000 zł.

Dodatkowe informacje Projektowana regulacja nie ingeruje w zasady wymiaru kary ani w sposób oceny stopnia winy, lecz dotyczy wyłącznie podniesienia minimalnej wysokości stawki dziennej, co jest konsekwencją zmian o charakterze ekonomicznym. Celem projektu nie jest więc modyfikacja zasad orzekania przez sąd, lecz dostosowanie minimalnej wartości stawki dziennej do aktualnych realiów gospodarczych, tak aby kara zachowała swoją realną dolegliwość przy zachowaniu dotychczasowych reguł jej indywidualizacji. Zaostrzenie polityki karnej nie jest także zasadniczym celem zmian. Zmiana nie powinna mieć wpływu na ściągalność grzywny. Sąd orzeka kary w założeniu możliwe do uiszczenia przez sprawcę, a zatem i do ściągnięcia. Dolegliwość grzywny: grzywna jest najłagodniejszą karą, co wynika z treści k.k., tradycji prawa karnego i orzecznictwa. Mechanizm potrącenia przy karze ograniczenia wolności zawiera naturalną klauzule waloryzacyjną związaną z faktycznym wzrostem wynagrodzenia wraz ze zmianami rynkowymi (inflacją, podwyższeniem minimalnego wynagrodzenia za pracę). W przypadku grzywny dostosowanie do warunków rynkowych, wobec braku zmian legislacyjnych, odbywało się przy wykorzystaniu tzw. sędziowskiego wymiaru kary. Nie zmieniają się zasady orzekania kary zastępczej pozbawienia wolności. W konsekwencji brak podstaw do podważania zawartej w kodeksie hierarchii kar. Nawet kara pozbawienia wolności może jawić się jako łagodniejsza, jeżeli jest orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania7. Nie zmienia to jednak kodeksowej systematyki kar.

Informacja dotycząca alternatywnych metod rozwiązania problemu Zróżnicowanie sposobu orzekania grzywien w postępowaniu karnym i karnoskarbowym jest uzasadniane ich odmiennym charakterem. Jak wskazuje się w doktrynie: „Funkcje kary grzywny w prawie karnym skarbowym są szersze od tych, jakie spełnia ona w prawie karnym powszechnym. Oprócz funkcji prewencyjnej, spełnia ona również funkcję fiskalną, która rekompensuje Skarbowi Państwa poniesione straty finansowe. Orzeczone w postępowaniu karnym skarbowym grzywny w całości stanowią dochód Skarbu Państwa. Szczególna funkcja fiskalna kary grzywny oraz finansowy charakter przestępstw skarbowych uzasadniają orzekanie przede wszystkim kary grzywny”8. Fiskalny charakter grzywny uzasadnia z kolei jej powiązanie z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. W sprawach o przestępstwa skarbowe, w których stawka dzienna grzywny jest powiązana z minimalnym wynagrodzeniem, wysokość stawki dziennej zmienia się wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy9 (dalej: „k.k.s.”), ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, przy czym stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystukrotności. W 2026 r. minimalna stawka dzienna wynosi 160,20 zł, a maksymalna stawka dzienna to 64 080 zł. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. II KK 93/13 SN wskazał, że „Przy ocenie wymogów wynikających z treści art. 434 § 1 KPK należy mieć na uwadze rzeczywistą dolegliwość orzekanych kar. W tej perspektywie bez wątpienia rzeczywista dolegliwość kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby, zwłaszcza gdy stosowaniu tego środka probacyjnego nie towarzyszy nałożenie na sprawcę dodatkowych obowiązków probacyjnych, jest mniejsza niż orzeczenie kary ograniczenia wolności podlegającej wykonaniu, a więc orzeczonej bez stosowania środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia jej wykonania”. (por. F. Prusak [w:] Kodeks karny skarbowy. Komentarz. Tom I (art. 1-53), Kraków 2006, art. 23). (Dz. U. z 2025 r. poz. 633, z późn. zm.). Tradycją k.k. jest ustalanie sztywnych, kwotowych granic stawek dziennych grzywny. Odmienny sposób określania stawek dziennych w k.k. i k.k.s. istnieje od co najmniej kilkudziesięciu lat. Niniejszy projekt nie ma na celu unifikacji określania stawek dziennych w k.k. i k.k.s., a jedynie urealnienie wysokości stawki dziennej grzywny (k.k.). W konsekwencji brak jest możliwości przyjęcia innych rozwiązań legislacyjnych niż te przewidziane w projektowanych przepisach.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Projektowana regulacja ze względu na stopień szczegółowości i domenę prawa krajowego nie była poddawana analizie prawnoporównawczej.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Zmiana przy orzekaniu kar grzywny polegająca na podwyższeniu dolnej i górnej granicy stawki sądy rejonowe – 319 dziennej grzywny. Ministerstwo Sądy powszechne sądy okręgowe – 47 Podwyższenie dolnej Sprawiedliwości sądy apelacyjne – 11 granicy grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. poprzez ustalenie dolnej granicy stawek dziennych na poziomie 40. Obywatele – ok. 80 tys. osób rocznie sprawcy w tym: Wyższa kara grzywny przestępstw, ok. 72 000 osądzonych na karę grzywny Ministerstwo wymierzana w przypadku wobec których przez sądy rejonowe w 2025 r. Sprawiedliwości popełnienia przestępstwa może być ok. 5000 osądzonych na karę grzywny przez i skazania na karę grzywny. orzeczona kary sądy okręgowe w 2025 r. grzywny

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Zgodnie z § 52 Regulaminu pracy Rady Ministrów oraz stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”. W ramach opiniowania projekt został skierowany do następujących podmiotów:

1) Prokurator Krajowy;

2) Krajowa Rada Prokuratorów;

3) prokuratury regionalne;

4) Sąd Najwyższy;

5) sądy apelacyjne;

6) wojskowe sądy okręgowe;

7) Naczelna Rada Adwokacka;

8) Krajowa Rada Radców Prawnych;

9) Rzecznik Praw Obywatelskich;

10) Instytut Wymiaru Sprawiedliwości;

11) Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury. W ramach konsultacji publicznych projekt został skierowany do następujących podmiotów:

1) Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”;

2) Stowarzyszenie Sędziów „Themis”;

3) Stowarzyszenie Absolwentów i Aplikantów KSSiP Votum;

4) Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex Super Omnia”;

5) Porozumienie Samorządów Zawodowych i Stowarzyszeń Prawniczych;

6) Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce;

7) Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych „Pro Familia”;

8) Helsińska Fundacja Praw Człowieka;

9) Amnesty International;

10) Fundacja Batorego;

11) Fundacja Forum Obywatelskiego Rozwoju;

12) Sieć Obywatelska Watchdog Polska;

13) Fundacja Court Watch Polska;

14) Fundacja Krakowski Instytut Prawa Karnego;

15) Centralny Instytut Analiz Polityczno-Prawnych;

16) Stowarzyszenie Praw Człowieka. Czas trwania opiniowania i konsultacji publicznych został określony na 21 dni. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały przedstawione w raporcie konsultacji.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2026 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łączni (2026) (2027) e (0–10)

Dochody min 0 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 29,4 ogółem max 0 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 753,2

budżet min 0 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 29,4 państwa max 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 753,2

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Saldo min 0 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 29,4

ogółem max 0 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 753,2

budżet min 0 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 2,94 29,4

państwa max 0 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 75,32 753,2

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Projektowana ustawa nie generuje nowych wydatków dla sektora finansów publicznych, Źródła finansowania natomiast wpłynie na zwiększenie dochodów budżetu państwa w cz. 15 – Sądy powszechne. Dodatkowe Na wstępie należy zauważyć, że w 2024 r. przypisano ogółem 1 046 492 854 zł kar grzywny, informacje, w tym z czego uiszczono 583 186 228 zł (ok. 55,7 %). wskazanie źródeł Na podstawie dostępnych danych statystycznych podjęta została próba oszacowania wzrostu danych i przyjętych dochodów do budżetu państwa z tytułu podniesienia granic stawki dziennej grzywny. do obliczeń założeń Sądy rejonowe Osoby osądzone w pierwszej instancji (według właściwości rzeczowej) za rok 2025 r. przez sądy rejonowe: Wymiar grzywny samoistnej za przestępstwa z oskarżenia publicznego według stawek z wyłączeniem przestępstw z Kodeksu karnego skarbowego Wysokość stawek Wyszczególnienie 101 zł i liczby stawek Razem do 20 zł 21 do 40 zł 41 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do 100 zł więcej

0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 71 692 56 475 12 498 1 530 362 438 389 do 20 02 206 75 13 13 3 21 81 21 do 50 03 1 548 1 083 234 63 20 62 86 51 do 80 04 1 235 931 187 44 12 35 26 81 do 100 05 6 118 4 679 1 025 248 55 65 46 101 do 150 06 25 155 20 664 3 856 382 109 105 39 151 do 200 07 28 671 21 649 6 109 641 113 92 67 201 i więcej 08 8 759 7 394 1 074 139 50 58 44

Wymiar grzywny samoistnej według stawek za przestępstwa z oskarżenia prywatnego (w tym w trybie art. 55) Wysokość stawek Wyszczególnienie liczby stawek 101 zł Razem do 20 zł 21 do 40 zł 41 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do100 zł i więcej 0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 1 292 1 029 171 48 10 23 11 do 20 02 25 14 1 2 4 1 3 21 do 50 03 252 204 32 6 3 7 51 do 80 04 164 135 16 11 2 81 do 100 05 408 314 66 14 1 9 4 101 do 150 06 235 195 30 7 1 2 151 do 200 07 156 126 21 6 1 1 1 201 i więcej 08 52 41 5 2 3 1

Sądy okręgowe

Osoby osądzone w pierwszej instancji (według właściwości rzeczowej) za rok 2025 r. przez sądy okręgowe: Grzywna obok pozbawienia wolności – wg stawek Wysokość stawek Wyszczególnienie Razem 101 zł stawek do 20 zł 21 do 30 zł 31 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do 100 zł i więcej 0 01 02 03 04 05 06 07 OGÓŁEM 01 4 179 1 126 370 947 159 972 605 do 20 02 35 5 2 8 1 15 4 21 do 50 03 286 78 17 65 7 91 28 51 do 70 04 68 8 3 17 6 24 10 71 do 80 05 79 18 10 19 4 15 13 81 do 100 06 906 242 82 273 44 185 80 101 do 200 07 1 490 456 138 322 66 328 180 201 do 300 08 769 207 70 154 21 187 130 powyżej 300 09 546 112 48 89 10 127 160

Grzywna samoistna – wg stawek Wysokość stawek Wyszczególnienie liczby stawek 101 zł Razem do 20 zł 21 do 40 zł 41 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do 100 zł i więcej

0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 667 237 75 56 68 161 70 do 20 02 19 1 8 10 21 do 50 03 50 11 4 4 8 18 5 51 do 80 04 51 4 1 7 16 14 9 81 do 100 05 103 16 10 13 17 39 8 101 do 150 06 142 55 10 16 10 35 16 151 do 200 07 202 118 23 11 5 28 17 201 i więcej 08 100 33 26 5 4 17 15 Źródło: Powyższe dane pochodzą ze sprawozdań Ministerstwa Sprawiedliwości (sprawozdania MS-S6r oraz MS-S6o). SZACOWANIE SKUKTÓW: W celu oszacowania skutków finansowych projektowanej zmiany poniżej przedstawiono 3 warianty. WARIANT 1. Minimalny wzrost dochodu: W celu obliczenia możliwego wzrostu dochodu budżetu państwa przyjęto, że w sprawach, w których dotychczas stawka dzienna mieściła się w przedziale 10–100 zł, po zmianie przepisu będzie ona wynosiła niemniej niż 1000 zł. Na potrzeby oszacowania skutków finansowych przyjęto dolne przedziały liczby stawek i ich wysokości, tak aby przedstawić maksymalną różnicę do nowej minimalnej stawki – 1000 zł.

a) Wymiar grzywny samoistnej za przestępstwa z oskarżenia publicznego według stawek z wyłączeniem przestępstw z Kodeksu karnego skarbowego – sądy rejonowe Wysokość stawek 10 zł 21 41 51 81 Wyszczególnienie 101 zł i Razem [21 do 40 [41 do 50 [51 do 80 [81 do 100 liczby stawek [do 20 zł] zł] zł] zł] zł] więcej

0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 71 692 56 475 12 498 1 530 362 438 389 10 [do 20] 02 206 75 13 13 3 21 81 21 [21 do 50] 03 1 548 1 083 234 63 20 62 86 51 [51 do 80] 04 1 235 931 187 44 12 35 26 81 [81 do 100] 05 6 118 4 679 1 025 248 55 65 46 101 [101 do 150] 06 25 155 20 664 3 856 382 109 105 39 151 [151 do 200] 07 28 671 21 649 6 109 641 113 92 67 [201 i więcej] 08 8 759 7 394 1 074 139 50 58 44 Kolorem oznaczone zostały te stawki, które obecnie wynoszą poniżej 1000 zł (z uwagi na to, że po zmianie minimalna wysokość kary grzywny wyniesie 1000 zł). Powyższe pozwoli na oszacowanie minimalnej kwoty zwiększonego dochodu. Przyjmując dolne granice przedziałów, dotychczasowy dochód – na podstawie dostępnych danych – mógł wynieść 4 693 767 zł. Natomiast dla tej liczby zasądzonych kar grzywny na poziomie minimalnym, tj. 1000 zł (po zmianach), dochód wyniesie 7 115 000 zł (7115 x 1000 zł).

Różnica to: 2 431 233 zł

b) Wymiar grzywny samoistnej według stawek za przestępstwa z oskarżenia prywatnego – sądy rejonowe Wysokość stawek Wyszczególnienie 10 zł 21 41 51 81 liczby stawek 101 zł Razem [21 do 40 [41 do 50 [51 do 80 [81 do 100 i więcej [do 20 zł] zł] zł] zł] zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 1 292 1 029 171 48 10 23 11 10 [do 20] 02 25 14 1 2 4 1 3 21 [21 do 50] 03 252 204 32 6 3 7 51 [51 do 80] 04 164 135 16 11 2 81 [81 do 100] 05 408 314 66 14 1 9 4 101 [101 do 150] 06 235 195 30 7 1 2 151 [151 do 200] 07 156 126 21 6 1 1 1 201 i więcej 08 52 41 5 2 3 1 Kolorem oznaczone zostały te stawki, które obecnie wynoszą poniżej 1000 zł (z uwagi na to, że po zmianie minimalna wysokość kary grzywny wyniesie 1000 zł). Powyższe pozwoli na oszacowanie minimalnej kwoty zwiększonego dochodu. Przyjmując dolne granice przedziałów, dotychczasowy dochód – na podstawie dostępnych danych – mógł wynieść 390 588 zł. Natomiast dla tej liczby zasądzonych kar grzywny na poziomie minimalnym, tj. 1000 zł (po zmianach), dochód wyniesie 713 000 zł (713 x 1000 zł).

Różnica to: 322 412 zł

c) Osoby osądzone w pierwszej instancji (według właściwości rzeczowej) – grzywna obok pozbawienia wolności – sądy okręgowe Wysokość stawek Wyszczególnienie Razem 10 zł 21 zł 31 zł 51 zł 81 zł 101 zł stawek [do 20 zł] [21 do 30 zł] [31 do 50 zł] [51 do 80 zł] [81 do 100 zł] i więcej

0 01 02 03 04 05 06 07

OGÓŁEM 01 4 179 1 126 370 947 159 972 605 10 [do 20] 02 35 5 2 8 1 15 4 21 [21 do 50] 03 286 78 17 65 7 91 28 51 [51 do 70] 04 68 8 3 17 6 24 10 71 [71 do 80] 05 79 18 10 19 4 15 13 81 [81 do 100] 06 906 242 82 273 44 185 80 101 [101 do 200] 07 1 490 456 138 322 66 328 180 201 [201 do 300] 08 769 207 70 154 21 187 130 powyżej 300 09 546 112 48 89 10 127 160

Kolorem oznaczone zostały te stawki, które obecnie wynoszą poniżej 1000 zł (z uwagi na to, że po zmianie minimalna wysokość kary grzywny wyniesie 1000 zł). Powyższe pozwoli na oszacowanie minimalnej kwoty zwiększonego dochodu. Przyjmując dolne granice przedziałów, dotychczasowy dochód – na podstawie dostępnych danych – mógł wynieść 295 132 zł. Natomiast dla tej liczby zasądzonych kar grzywny na poziomie minimalnym, tj. 1000 zł (po zmianach), dochód wyniesie 459 000 zł (459 x 1000 zł).

Różnica to: 163 868 zł

d) Osoby osądzone w pierwszej instancji (według właściwości rzeczowej) – grzywna samoistna – sądy okręgowe Wysokość stawek Wyszczególnienie 10 zł 21 41 51 81 liczby stawek 101 zł Razem [81 do 100 i więcej [do 20 zł] [21 do 40 zł] [41 do 50 zł] [51 do 80 zł] zł] 0 1 2 3 4 5 6 7

Ogółem 01 667 237 75 56 68 161 70 10 [do 20] 02 19 1 8 10 21 [21 do 50] 03 50 11 4 4 8 18 5 51 [51 do 80] 04 51 4 1 7 16 14 9 81 [81 do 100] 05 103 16 10 13 17 39 8 101 [101 do 150] 06 142 55 10 16 10 35 16 151 [151 do 200] 07 202 118 23 11 5 28 17 201 i więcej 08 100 33 26 5 4 17 15

Kolorem oznaczone zostały te stawki, które obecnie wynoszą poniżej 1000 zł (z uwagi na to, że po zmianie minimalna wysokość kary grzywny wyniesie 1000 zł). Powyższe pozwoli na oszacowanie minimalnej kwoty zwiększonego dochodu. Przyjmując dolne granice przedziałów, dotychczasowy dochód – na podstawie dostępnych danych – mógł wynieść 34 908 zł. Natomiast dla tej liczby zasądzonych kar grzywny na poziomie minimalnym, tj. 1000 zł (po zmianach), dochód wyniesie 58 000 zł (58 x 1000 zł).

Różnica to: 23 092 zł

RAZEM: 2 940 605 zł

WARIANT 2. Najczęściej zasądzane kary grzywny - wymiar grzywny samoistnej za przestępstwa z oskarżenia publicznego Wysokość stawek Wyszczególnienie 101 zł i liczby stawek Razem do 20 zł 21 do 40 zł 41 do 50 zł 51 do 80 zł 81 do 100 zł więcej

0 1 2 3 4 5 6 7 Ogółem 01 71 692 56 475 12 498 1 530 362 438 389 do 20 02 206 75 13 13 3 21 81 21 do 50 03 1 548 1 083 234 63 20 62 86 51 do 80 04 1 235 931 187 44 12 35 26 81 do 100 05 6 118 4 679 1 025 248 55 65 46 101 do 150 06 25 155 20 664 3 856 382 109 105 39 151 do 200 07 28 671 21 649 6 109 641 113 92 67 201 i więcej 08 8 759 7 394 1 074 139 50 58 44

Analizując najczęściej zasądzane kary grzywny powyżej 1000 zł: − w przedziale 1010 zł (10 zł x 101) – 3000 zł (20 zł x 150) było 20 664; średnia 2005 zł, − w przedziale 1510 zł (10 zł x 151) – 4000 zł (20 zł x 200) było 21 649; średnia 2755 zł, − w przedziale 2010 zł (21 zł x 101) – 6000 zł (40 zł x 150) było 3 856; średnia 4005 zł, − w przedziale 3171 zł (21 zł x 151) – 8000 zł (40 zł x 200) było 6 109; średnia 5586 zł.

Zakłada się, że w tych przedziałach również może nastąpić wzrost wysokości kary grzywny. Na potrzeby oceny zakłada się, że wysokość kary wzrośnie o 50 %, wtedy dodatkowy dochód budżetu państwa wyniósłby: − 2005 x 50 % x 20 664 = 20 715 660 zł, − 2755 x 50 % x 21 649 = 29 821 497 zł, − 4005 x 50 % x 3 856 = 7 721 640 zł, − 5586 x 50 % x 6109 = 17 062 437 zł.

Analogicznie można zakładać, że w pozostałych sprawach zasądzana kara grzywny może także wzrosnąć, natomiast na potrzeby obliczeń przyjęto tylko te najczęściej orzekane.

RAZEM: 75 319 708 zł

WARIANT 3. Procentowy wzrost w odniesieniu do obecnie uiszczonych grzywien Można również zakładać, że gdyby wzrost dochodu do budżetu państwa z tytułu podniesienia kar grzywny wzrósł tylko o 10 % w odniesieniu do obecnie uiszczonych kar, to wyniósłby on ok. 58,3 mln zł (w 2024 r. na podstawie sprawozdania z wykonania orzeczeń sądowych w zakresie grzywny, opłat i kosztów sądowych, wykonano kary grzywny (karne) w okresie sprawozdawczym na poziomie ok. 583 mln, co stanowi 55,7 % ogółu przypisanych kar).

WNIOSKI Powyższe szacunki mają charakter poglądowy. Nie można a priori zakładać, że wzrost wysokości stawki z 10 zł do 100 zł spowoduje automatyczny 10-krotny wzrost dochodu państwa z tego tytułu.

Ewentualny wzrost dochodu jest uwarunkowany wieloma zmiennymi, m.in.: − sąd, rozstrzygając kwestię wysokości jednej stawki dziennej grzywny uwzględnia okoliczności takie jak: dochody, warunki osobiste, warunki rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe sprawy przestępstwa; − ustalanie kary grzywny będzie zależało od praktyki orzeczniczej i zasądzanej liczby stawek; − aktualna ściągalność kar grzywny jest na poziomie ok. 55,7 % i podniesienie wysokości stawki może mieć wpływ na poziom ich uiszczania; − podniesienie kar może wywołać skutek prewencyjny. W tabeli pkt 6 OSR przedstawiono wariant minimalny i maksymalny oszacowany na podstawie przyjętych założeń.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 pieniężnym sektor mikro-, małych 0 0 0 0 0 0 0 (w mln zł, i średnich ceny stałe z przedsiębiorstw 2026 r.) rodzina, obywatele min 0 -2,94 -2,94 -2,94 -2,94 -2,94 -29,4 oraz gospodarstwa max 0 -75,32 -75,32 -75,32 -75,32 -75,32 -753,2 domowe W ujęciu duże przedsiębiorstwa Brak wpływu. niepieniężnym sektor mikro-, małych Przedmiotowy projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub i średnich zakończenia działalności gospodarczej, w związku z czym odstąpiono od przedsiębiorstw analiz i oceny przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych, wskazanych w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). rodzina, obywatele Brak wpływu. oraz gospodarstwa domowe, w tym osoby z niepełnosprawnością i starsze Niemierzalne Brak wpływu. Dodatkowe informacje, w Wejście w życie ustawy nie będzie miało negatywnego wpływu na konkurencyjność tym wskazanie źródeł gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw, jak również danych i przyjętych do nie będzie miało negatywnego wpływu na sytuację i rozwój regionalny. obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie ☐ tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej ☐ nie tabeli zgodności). ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: … ☐ inne: … Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich ☐ tak elektronizacji. ☐ nie ☒ nie dotyczy Komentarz: Brak.

9. Wpływ na rynek pracy Projektowana regulacja nie będzie miała wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ demografia ☐ informatyzacja ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ mienie państwowe ☐ zdrowie ☒ sądy powszechne, ☐ inne: administracyjne lub wojskowe Projekt ustala nowe granice stawki dziennej grzywny. Wpływ na sądy powszechne został Omówienie wpływu omówiony w pkt 4.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja będzie mogła zostać przeprowadzona po upływie 2 lat od wejścia w życie ustawy w oparciu o dane dotyczące liczby zasądzonych kar grzywny z uwzględnieniem liczby stawek i ich wysokości. Ponadto istotnym wskaźnikiem może być poziom ściągalności kar grzywien karnych.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny UD413

1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania oraz informacje o okresie ich przeprowadzenia i terminie wyznaczonym do zajęcia stanowiska Projektowana ustawa została, przy pismach z dnia 1 lipca 2026 r., skierowana do konsultacji publicznych i opiniowania do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. Wyznaczony termin do przedstawienia stanowisk lub opinii wynosił 21 dni. W ramach opiniowania uwagi do projektu przedstawili: Prokuratura Krajowa, Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu (Sąd Garnizonowy w Szczecinie), Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, Sąd Apelacyjny w Krakowie, Sąd Okręgowy w Krakowie, Sąd Okręgowy w Lublinie, Sąd Apelacyjny w Lublinie, Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny w Katowicach, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, Sąd Okręgowy w Częstochowie, Prokuratura Regionalna w Szczecinie, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, Sąd Apelacyjny w Poznaniu, Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim, Sąd Apelacyjny w Szczecinie, Krajowa Rada Doradców Podatkowych, Sąd Apelacyjny w Warszawie, Sąd Apelacyjny w Gdańsku oraz Krajowa Rada Radców Prawnych. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosiło Porozumienie Zielonogórskie Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia.

2. Przedstawienie wyników konsultacji projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt ustawy nie wymagał przedłożenia instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936).

Zał. 1 (tabela z uwagami z opiniowania i konsultacji publicznych)

Załącznik do raportu z konsultacji Tabela uwag z konsultacji publicznych i opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny UD413 Podmiot Jednostka Lp. zgłaszający Treść uwagi Stanowisko redakcyjna uwagę 1 Prokuratura Uwaga dotyczy Z aprobatą należy przyjąć inicjatywę nowelizacji art. 33 § 3 Uwaga niezasadna. Krajowa uzasadnienia k.k. Brak urealnienia określonej w tym przepisie stawki Odniesienie się w uzasadnieniu projektu do minimalnego dziennej przez niemal 3 dekady wypaczył ideę tej instytucji, wynagrodzenia wynika z konieczności zachowania która ma powodować, że ukaranie sprawcy karą grzywny spójności systemowej z regulacjami k.k.s. W art. 23 § 3 pozostaje we właściwej relacji do jego dochodów, k.k.s. wysokość stawki dziennej grzywny powiązana warunków osobistych, rodzinnych, stosunków została z minimalnym wynagrodzeniem. Inne wskaźniki majątkowych i możliwości zarobkowych. Za celowe uznać makroekonomiczne nie wpływają na wysokość stawki jednak należy powołanie w uzasadnieniu projektu dziennej grzywny na gruncie k.k.s. Z tego względu nie danych Głównego Urzędu Statystycznego ilustrujących, miały decydującego znaczenia dla projektowanej jak na przestrzeni czasu od dnia wejścia w życie zmiany. Kodeksu karnego zmieniło się średnie wynagrodzenie. Odniesienie się wyłącznie do minimalnego wynagrodzenia za pracę nie jest miarodajne, zważywszy że płaca minimalna w ostatnich latach rosłą nieproporcjonalnie szybko w stosunku do średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. 2 Wojskowy Sąd art. 33 § 3 k.k. Opinia negatywna, albowiem: o ile w przypadku braku Uwaga częściowo zasadna. Okręgowy w dodatkowych obostrzeń, minimalna wysokość grzywny wg W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje zasadność Poznaniu projektu będzie wynosiła 1.000,00 złotych (10 stawek po nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać należy na brak zmian (Wojskowy Sąd 100,00 zł każda), to już w przypadku, gdy sąd chcąc wskazanego przepisu od początku jego obowiązywania, Garnizonowy w wymierzyć karę grzywny przy alternatywnym co doprowadziło do istotnej deprecjacji ekonomicznej Szczecinie) zagrożeniu karą pozbawienia wolności, zobowiązany tego elementu kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę będzie zastosować art. 33 § la k.k, minimalna wysokość proponowanej nowelizacji. grzywny będzie wynosiła odpowiednio 5.000,00, Po analizie tej oraz pozostałych uwag w projekcie 10.000,00 i 15.000,00 złotych; także w sytuacji, gdy sąd zaproponowano dodatkowe zmiany. fakultatywnie ma możliwość skorzystania z treści art, 37a § 1 k.k. minimalna wysokość możliwej do orzeczenia grzywny wynosiłaby wg projektu 15.000,00 zł; Powyższe W ocenie projektodawcy ustawodawca wprowadzając może spowodować, iż przy braku spłaty grzywny w ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks terminie 30 dni, większa liczba kar będzie kierowana do karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600) wykonania w drodze egzekucji (w przypadku braku do k.k. przepisy art. 33 § 1a i § 2a oraz zmieniając art. wniosku skazanego o raty, bądź jego nieuwzględnienia), 37a §1 miał na uwadze potrzebę urealnienia orzekanych która z racji sytuacji majątkowej skazanego nie przyniesie grzywien. spodziewanych rezultatów albo też – częściej kara grzywny Projektowana obecnie zmiana wysokości stawki dziennej będzie zamieniana na pracę społecznie użyteczną (art. 45 grzywny sprawia jednak, że rozwiązania zawarte w art. k.k.w.), bądź też zarządzane będzie wykonanie zastępczej 33 § 1a i § 2a k.k. jawią się jako zbędne. Ich kary pozbawienia wolności (art. 46 k.k.w.), co z kolei - w pozostawienie w k.w. prowadziłoby do konieczności ostatnim przypadku - wygeneruje koszty ponoszone przez orzekania grzywny (jeżeli przestępstwo jest zagrożone Skarb Państwa w związku z osadzeniem skazanego. zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności) w Orzekanie, zatem pierwotnie kary grzywny, może okazać wysokości co najmniej: się iluzoryczne i doprowadzić do konieczności

- 5000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą podejmowania w sprawie dalszych czynności, już na etapie pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku; postępowania wykonawczego. Mając na uwadze

- 10000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą dyrektywy wymiaru kary, w tym to, iż dolegliwość kary nie pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat; może przekraczać stopnia winy oskarżeni, których sytuacja

- 15000 zł w przypadku czynu zagrożonego karą majątkowa i możliwości zarobkowe nie rokują spłaty pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata. grzywny (w przypadku obostrzeń wynikających z treści art. Powyższe uwagi odnoszą się również do grzywny 33 § la k.k.) pozbawieni będą możliwości orzeczenia wobec wymierzanej obok kary pozbawienia wolności (art. 33 § nich takiej kary (przewidzianej przecież bądź w sankcji za 2a k.k.). dane przestępstwo, bądź w artykułach k.k. wskazanych Tak ustalone dolne granice grzywny są zbyt wysokie. W powyżej). Powyższe nie pozostaje również bez wpływu na ocenie projektodawcy zasadna jest zatem rezygnacja z instytucję zatarcia skazania (rok - w przypadku wykonania art. 33 § 1a oraz § 2a k.k. i pozostawienie sądowi grzywny; 3 lata - w przypadku kary ograniczenia wolności; możliwości kształtowania grzywny w przedziale od 10 10 lat - w przypadku kary pozbawienia wolności). do 540 stawek zgodnie z art. 33 § 1 k.k. Reasumując wskazać należy, iż podniesienie minimalnej wysokości stawki dziennej grzywny do kwoty 100,00 zł nie W odniesieniu do art. 37a § 1 k.k. dostrzec należy, wydaje się uzasadnione. W obecnym stanie prawnym, sądy szczególny charakter tego przepisu, który obecnie mają możliwości ustalenia wysokości stawki od kwoty stanowi element sądowego wymiaru kary. Ponieważ 10,00 zł do kwoty 2.000,00 zł I tych granicach w stosunku orzekanie grzywny w oparciu o ten przepis ma miejsce w do konkretnego oskarżonego się poruszają. Mało sytuacji, gdy „przestępstwo jest zagrożone tylko karą prawdopodobne wydaje się, aby jak zostało to wskazane w pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a uzasadnieniu projektu orzekane przez sądy kary grzywny za wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby przestępstwa oscylowały w granicach 100,00 zł; surowsza od roku” podwyższenie dolnego progu grzywny projektodawca ocenia jako uzasadnione. Uznając, że w przeszłości ustawodawca podwyższał dolny prób grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. także po to, aby urealnić wymiar orzekanych grzywien należy obecnie ponownie rozważyć w jakim zakresie owo podwyższenie dolnego progu grzywny, orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. będzie uzasadnione, jeżeli uwzględni się proponowane w projekcie podwyższenie stawki dziennej grzywny. Projektodawca dostrzega, że w odniesieniu do kary ograniczenia wolności ustawodawca w art. 37a § 1 k.k. wskazał, że orzekana na podstawie tego przepisu kara ograniczenia wolności nie może być niższa niż 4 miesiące. Oznacza to czterokrotne podwyższenie dolnego progu tej kary w stosunku do kary orzekanej na zasadach ogólnych (art. 34 § 1 k.k.). W związku z powyższym projektodawca proponuje analogiczne (tj. czterokrotne) podwyższenie dolnej granicy grzywny orzekanej na podstawie art. 37a § 1 k.k. i w konsekwencji ustalenie jej na poziomie 40 stawek dziennych. -------------- Projekt oceniam negatywnie, bowiem: Uwaga niezasadna. Pomijanie inflacji przy ocenie w

1) realna (uwzględniająca inflację) wysokość jakim zakresie należy na nowo ustalić stawkę dzienną minimalnego wynagrodzenia w latach 1997–2026, wzrosła grzywny nie ma uzasadnienia. Inflacja świadczy bowiem 2,5-krotnie; wskazany w uzasadnieniu projektu wzrost o spadku siły nabywczej pieniądza. wysokość minimalnego wynagrodzenia w tym okresie, bez uwzględnienia inflacji, jest więc nieprawdziwy; Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a

2) przyjęta w projekcie najniższa stawka dzienna grzywny, oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią zważywszy treść przepisu art. 37a § 1 k.k., pozbawia bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autorów uwag co do możliwość skorzystania z dobrodziejstwa tego przepisu - w wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych zakresie kary rodzajowo łagodniejszej - oskarżonych gorzej przepisów w obecnym brzmieniu. sytuowanych;

3) krępowanie możliwości kształtowania wymiaru kary grzywny przez Sąd, który ma przybliżony chociaż wgląd w sytuację materialną oskarżonego jest błędem, który ujawniony zostanie najpóźniej w toku postępowania wykonawczego, w którym obserwuje się spadek skuteczności egzekwowania grzywien, świadczeń pieniężnych, kosztów. 3 Porozumienie Uwaga ogólna Projektowana zmiana art. 33 § 3 k.k. zmierza do urealnienia Uwagi niezasadne i wykraczające poza ramy projektu. Zielonogórskie wysokości stawki dziennej grzywny, jednak pozostawia Projekt nie zmienia k.k. w zakresie kwantyfikatorów, Federacja sądowi bardzo szeroki i nieostry zakres uznania przy które należy uwzględniać przy ustalaniu stawki dziennej Związków ustalaniu statusu majątkowego sprawcy. W praktyce grzywny. Propozycje z tym związane wykraczają poza Pracodawców może to prowadzić do nierówności orzeczniczych, jego ramy i mogą prowadzić do zwiększenia formalizmu Ochrony przypadkowości ustaleń oraz konieczności żądania od procesowego, który nie sprzyja usprawnianiu Zdrowia sprawcy lub innych podmiotów szerokiego, niejednolitego postępowań karnych. katalogu danych majątkowych. Zdaniem Federacji zasadne jest powiązanie wysokości stawki dziennej z obiektywnym, urzędowo dostępnym kryterium, jakim jest dochód wykazany za ostatni zakończony rok podatkowy. Rozwiązanie takie ogranicza dowolność ustalania stawki dziennej, upraszcza postępowanie dowodowe, zwiększa przewidywalność orzeczeń oraz realizuje zasadę równości wobec prawa. Sąd nie powinien „szacować” sytuacji majątkowej sprawcy w sposób intuicyjny ani żądać każdorazowo niejednolitego zestawu danych, jeżeli państwo dysponuje już urzędową informacją o dochodzie obywatela. Proponowane rozwiązanie zachowuje jednocześnie niezbędną elastyczność. W przypadkach, w których dochód nie został wykazany, jest niereprezentatywny albo nie odpowiada aktualnym możliwościom majątkowym lub zarobkowym sprawcy, sąd może ustalić stawkę dzienną na zasadach o cennych. Odstępstwo od kryterium dochodowego powinno jednak wymagać wyraźnego uzasadnienia, aby wyjątek nie stał się regułą. Takie ukształtowanie przepisu lepiej realizuje istotę systemu stawek dziennych: liczba stawek odpowiada wadze czynu i stopniowi winy, natomiast wysokość jednej stawki powinna odpowiadać realnej, możliwie obiektywnie ustalonej sytuacji ekonomicznej sprawcy. 4 Porozumienie Uwagi szczegółowe Federacja proponuje brzmienie art. 33 § 3 k.k. Stanowisko jw. Zielonogórskie do art. 33 § 3 k.k. „§ 3. Ustalając wysokość stawki dziennej, sąd przyjmuje Federacja za podstawę przeciętny dzienny dochód sprawcy, Związków ustalony na podstawie dochodu wykazanego za ostatni Pracodawców zakończony rok podatkowy w danych posiadanych Ochrony przez właściwy organ podatkowy, przez podzielenie tego Zdrowia dochodu przez 365. Właściwy organ podatkowy, na żądanie sądu, przekazuje informację o wysokości dochodu wykazanego przez sprawcę za ostatni zakończony rok podatkowy.

§ 3a. Jeżeli dochód, o którym mowa w § 3, nie został wykazany, nie jest możliwy do ustalenia albo w sposób oczywisty nie odpowiada aktualnym możliwościom majątkowym lub zarobkowym sprawcy, sąd ustala wysokość stawki dziennej, uwzględniając dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe.

§ 3b. Sąd może odstąpić od wysokości stawki dziennej ustalonej zgodnie z § 3 wyłącznie w zakresie niezbędnym do zapewnienia, aby kara grzywny była sprawiedliwa, realnie wykonalna oraz odpowiadała sytuacji majątkowej sprawcy; odstąpienie wymaga wskazania w uzasadnieniu okoliczności, które je uzasadniają.

§ 3c. Stawka dzienna nie może być niższa od 1/365 minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu orzekania ani przekraczać 1/365 trzydziestokrotności tego wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.” 5 Krajowa Szkoła Bez uwag Sądownictwa i Prokuratury 6 Wojskowy Sąd art. 33 § 3 k.k. Krytyczne odniesienie się do projektu z dnia 12 czerwca Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a Okręgowy w 2026 r. ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD413). oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią Warszawie Dziesięciokrotne podniesienie wysokości dolnej granicy bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do (Wojskowy Sąd stawki dziennej grzywny nadmiernie ograniczy swobodę wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych Garnizonowy w sądowego wymiaru kary, zwłaszcza w kontekście przepisów w obecnym brzmieniu. Olsztynie) stosowania przepisów art. 33 § 1a k.k. i art. 37a § 1 k.k. W pozostałym zakresie uwaga jest niezasadna. Przekonanie, że podwyższenie stawki dziennej grzywny ograniczy nadmiernie swobodę sądowego wymiaru kary nie jest trafne. Projekt urealnia wartość stawki dziennej grzywny w stosunku do wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Wzrost tego wynagrodzenia przekłada się na gruncie k.k.s. na wysokość stawki dziennej z mocy samego prawa (art. 23 § 3 k.k.s.) i nie jest to kwestionowane jako ograniczenie sądowego wymiaru kary. 7 Sąd Okręgowy art. 33 § 3 k.k. Prezes Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje zasadność w Krakowie Krakowie projekt dotyczący zmiany art. 33 § 3 k.k., nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać należy na brak zmian zwłaszcza w zakresie podniesienia minimalnej stawki wskazanego przepisu od początku jego obowiązywania, dziennej grzywny do kwoty 100,00 złotych, ocenił co doprowadziło do istotnej deprecjacji ekonomicznej jednoznacznie krytycznie. W uzasadnieniu podał: „w tego elementu kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę szczególności, odnosząc się do uzasadnienia projektu, proponowanej nowelizacji. wskazać należy, że w istocie stosownie do art. 33 § 1 k.k. najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa zaś 540, Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a jednak analizując całościowo pozostałe paragrafy tego oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią artykułu oraz art. 7 § 3 k.k. to trudno znaleźć aktualnie bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do przypadek, kiedy dolna granica kary grzywny będzie mogła wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych zostać orzeczona w wymiarze 10 stawek, bowiem przepisów w obecnym brzmieniu. zauważyć należy, że w odniesieniu do kary samoistnej grzywny to art. 7 § 3 k.k. wprost wskazuje, że występkiem Przekonanie, że podwyższenie stawki dziennej grzywny jest czyn zagrożony grzywną powyżej 30 stawek ograniczy nadmiernie swobodę sądowego wymiaru kary dziennych, a zatem za występek obecnie orzec można nie jest trafne. Projekt urealnia wartość stawki dziennej samoistną karę grzywny w minimalnym wymiarze 40 grzywny w stosunku do wzrostu minimalnego stawek dziennych, a zatem według proponowanych wynagrodzenia. Wzrost tego wynagrodzenia przekłada zmian najniższa kara grzywny za występek będzie się na gruncie k.k.s. na wysokość stawki dziennej z mocy wynosiła 4.000,00 złotych, zaś w przypadkach samego prawa (art. 23 § 3 k.k.s.) i nie jest to przewidzianych w art. 33 § 1a pkt 1-3 k.k. grzywna – kwestionowane jako ograniczenie sądowego wymiaru orzekana także obok kary pozbawienia wolności (art. 33 § kary. 2a k.k.) – będzie mogła być wymierzona minimalnie w wysokości odpowiednio 5.000,00, 10.000,00 i 15.000,00 Twierdzenie, że „według proponowanych zmian złotych, zaś w przypadku art. 37a § 1 k.k. – minimalnie w najniższa kara grzywny za występek będzie wynosiła wysokości 15.000,00 złotych. Istnieje zatem ryzyko, że 4.000,00 złotych” gdyż wynika to z art. 7 § 3 k.k. jest proponowana zmiana znacząco zmniejszy ilość orzekanych błędne i wynika z wadliwej interpretacji tego przepisu. kar grzywien, bowiem sądy nie będą orzekać kar, których Jak wskazuje się w doktrynie „Występkiem jest czyn wykonanie będzie iluzoryczne, albo będą orzekane kary zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek grzywny w wymiarze nieadekwatnym do stopnia winy czy dziennych, karą ograniczenia wolności przekraczającą społecznej szkodliwości czynu. Podkreślić nadto trzeba z miesiąc albo karą pozbawienia wolności przekraczającą całą stanowczością, że dotychczasowe „widełki” mające miesiąc. Kryterium rozgraniczenia występków i zastosowanie przy ustalaniu jednej stawki dziennej dają wykroczeń ma również charakter formalny i opiera się na szeroki wachlarz możliwości przy orzekaniu kary grzywny ustawowym zagrożeniu, a nie na wymiarze kary.

– maksymalnie do 1.080.000,00 złotych (540 x 2.000,00 zł), Zagrożenie grzywną musi przekraczać 30 stawek w związku z powyższym nie ma potrzeby „urealniania” dziennych. Jeżeli ustawa nie określa w przepisie części wysokości stawki dziennej grzywny w postępowaniu szczególnej liczby stawek dziennych, to ma zastosowanie karnym poprzez dziesięciokrotne podwyższenie jej granica przewidziana w art. 33 § 1 (540 stawek dolnej granicy. Takie postąpienie w sposób dziennych). Kara wymierzona za występek może być, nieuzasadniony ponownie istotnie ograniczy władzę zgodnie z art. 33 § 1, niższa od 30 stawek i wynosić 10 sądowniczą na etapie wymiaru kary. Ponadto raz jeszcze stawek dziennych”. (A. Zoll [w:] Kodeks karny. Część powtórzyć należy, że sędziowie z niepokojem obserwują ogólna. Tom I. Cześć I. Komentarz do art. 1-52, wyd. V, mające miejsce od kilku lat reformy wymiaru red. W. Wróbel, Warszawa 2016, art. 7). sprawiedliwości, które coraz bardziej ograniczają sędziowski wymiar kary, a tym samym swobodę w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, wprowadzając szereg środków karnych o charakterze obligatoryjnym, określając jednocześnie wysokie dolne granice kar i środków o charakterze finansowym, w nieuzasadniony sposób ograniczając władzę sądowniczą na etapie wymiaru kary” Prezes Sądu Rejonowego w Oświęcimiu poinformowała, że Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a sędziowie karni tamt. Sądu zmianę wysokości minimalnej oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią stawki dziennej grzywny z kwoty 10 złotych do kwoty 100 bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do złotych opiniują jednoznacznie negatywnie, „wskazując, że wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych prowadzi ona do dalszego systematycznego ograniczania przepisów w obecnym brzmieniu. roli sędziego w wymiarze kary. Nie kwestionując faktu zmiany siły nabywczej pieniądza od roku 1997 (kiedy to Po uzupełnieniu projektu o wskazane propozycje będzie wszedł w życie Kodeks karny), wskazują, że w ostatnich on odpowiadał oczekiwaniom autora uwagi, który latach ustawodawca regularnie wymuszał na sądach stwierdził, że „samo podniesienie dolnej wysokości zwiększenie sądowego wymiaru kary poprzez stawki dziennej grzywny mogłoby być akceptowalne, ale wprowadzanie kolejnych zmian do kodeksu karnego np. tylko wówczas, gdyby pozostałe przepisy k.k. nie art. 33 §1a k.k., który narzuca minimalną wysokość narzucały sędziom przy wymiarze kary tak drastycznych stawek dziennych grzywny, czy art. 37a §1 k.k. (po ograniczeń, o jakich mowa we wcześniejszej części ostatnich zmianach), który również wymaga określonej pisma”. wysokości stawek dziennych przy wymierzaniu kary grzywny w miejsce innych rodzajowo kar. Tym samym podkreślają, że po wprowadzeniu ewentualnych zmian, minimalny wymiar kary za jedno z najbardziej powszechnych przestępstw, czyli czyn z art. 178a §1 k.k. wynosić będzie 150 stawek dziennych grzywny (minimalna ilość stawek narzucona przez ustawodawcę) po 100 złotych (minimalna stawka narzucona przez ustawodawcę) – co dawać będzie kwotę 15.000 złotych grzywny. Kwota ta, zarówno w tym przypadku, jak i wielu innych przestępstw, np. drobnych kradzieży czy wypadków drogowych – gdzie, co podkreślenia wymaga, wymierzenie kary grzywny możliwe jest tylko poprzez przejście przez art. 37a §1 k.k. - prowadzić będzie do konieczności orzekania grzywien nieadekwatnych do stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu i w jakimkolwiek oderwaniu od dyrektyw wymiaru kary. Tym samym sędziowie wywodzą, że samo podniesienie dolnej wysokości stawki dziennej grzywny mogłoby być akceptowalne, ale tylko wówczas, gdyby pozostałe przepisy kodeksu karnego nie narzucały sędziom przy wymiarze kary tak drastycznych ograniczeń, o jakich mowa we wcześniejszej części pisma”. 8 Sąd Apelacyjny art. 33 § 3 k.k. Sędzia Wizytator Sądu Apelacyjnego w Krakowie Uwaga w zakresie w jakim postuluje podwyższenie w Krakowie podniósł, że projektowana zmiana jest niewątpliwie minimalnej stawki dziennej grzywny do 200 zł nie jest niezbędna. Od momentu uchwalenia Kodeksu Karnego zasadna. To samo dotyczy postulatu ustalenia upłynęło już 29 lat i wartość pieniądza uległa znacznej maksymalnej stawki dziennej na kwotę 10.000 zł dewaluacji (około 140%). Mimo, że pierwotnie W ocenie projektodawcy stawka dzienna powinna rosnąc Ustawodawca określił w art. 33 § 3 kk bardzo szerokie adekwatnie do wzrostu minimalnego wynagrodzenia (tak widełki, w których ma mieścić się wysokość stawki jak w k.k.s., gdzie zmiana następuje z mocy prawa – art. dziennej to praktyka sądowa wskazuje, że ich wysokość 23 § 3 k.k.s.). Projekt, w odniesieniu do art. 33 § 3 k.k., ustalana jest w granicach ustawowego minimum, co w jego naprawia jedynie dotychczasowe zaniechanie opinii jest postąpieniem irracjonalnym. W roku ubiegłym ustawodawcy w zakresie podwyższenia granic stawki sądy rejonowe skazały 71 692 osoby na karę samoistnej dziennej grzywny. grzywny. Wysokość stawki dziennej do 20 zł. orzeczono wobec 56 475 skazanych, od 20 do 40 zł. w odniesieniu do Propozycje dotyczące art. 115 k.k. wykraczają poza ramy 12 498 skazanych zaś powyżej 101 zł i więcej jedynie do projektu. To samo dotyczy zmian w k.w. 389 skazanych. Dane te wskazują na orzekanie stawki dziennej w oderwaniu od realnej obecnej wartości złotówki. W konsekwencji tego, czasami stosunkowo długotrwałe kary zastępcze odbywane są za grzywny wymierzone w stosunkowo niewielkiej wysokości. 2 Wszak trzeba mieć na uwadze, że w roku ubiegłym wobec 30 553 skazanych przebywających na wolności i 4821 odbywających już karę orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności. Świadczy to wyraźnie o tym, że wymierzenie grzywny jako kary nieizolacyjnej skutkuje w konsekwencji osadzeniem w zakładzie karnym. Dlatego też zmiany dotyczące wymierzanych kar grzywny są niezbędne. Dotyczy to również Kodeksu wykroczeń w szczególności art. 24. Wymierzanie grzywien poniżej 100 zł nawet za wykroczenia jest postąpieniem symbolicznym (w roku 2025 sądy rejonowe skazały 1 669 osób na grzywny w wysokości od 20 do 50 zł i 15 150 na grzywny w wysokości od 50 do100 zł.). Reasumując dolna wysokość stawki dziennej powinna zostać określona na kwotę 200 zł (mając na uwadze obecną minimalną stawkę wynagrodzenia godzinowego – 31 zł pomnożoną przez 8). Natomiast ustalenie górnej stawki dziennej na kwotę 20 000 zł jest stanowczo zbyt wysokie przy obecnej praktyce orzeczniczej. Dlatego kwota 10 000 zł – jak podaje Sędzia Wizytator - jest wystarczająca. Na marginesie dodaję, że w mojej ocenie istnieje pilna potrzeba nowelizacji art. 115 § 5 k.k. (i w konsekwencji także § 6 choć w tym wypadku skala problemu jest zdecydowanie mniejsza ale byłaby to zmiana spójna systemowo) poprzez znaczne podwyższenie kwoty statuującej mienie znacznej wartości (proponowana kwota to 500.000). Ostatnia zmiana w tym obszarze miała miejsce w 2010 roku. Od tego czasu wartość pieniądza uległa znacznej deprecjacji (średnie wynagrodzenie w 2010 roku wynosiło 3225 zł a obecnie wynosi 9652 zł co oznacza wzrost o 300% (stąd też proponowana kwota progu). Dodać należy, że w tym samym czasie próg dzielący wykroczenie od przestępstwa (art. 119 § k.w.) zmienił się o także o 300% (z 250 zł w 2010 roku do 800 zł już od 2022 roku). Brak tej zmiany powoduje stałe poszerzenie kognicji sądów okręgowych (w I instancji), a w konsekwencji znaczący wzrost wpływu do sądów apelacyjnych, które borykają się z problemami kadrowymi (co związane jest tak brakiem nominacji jak i zwiększeniem obciążenia z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego w II instancji, co zdarza się coraz częściej). Wypaczony jest też sens tej regulacji, która w założeniu miała dotyczyć poważnych przestępstw gospodarczych (co wymagało doświadczenia w ich osądzaniu) a obecnie dotyczy np. oszustwa leasingowego 1 samochodu nieco lepszej marki. 9 Sąd Okręgowy Uwaga do W uzasadnieniu projektu zmiany ustawy Kodeks karny nie Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a w Lublinie uzasadnienia ma wzmianki, czy jej autor brał pod uwagę brzmienie oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią art. 33 § 1a i § 2a kk oraz art. 37a kk. Szczególnie przy bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do orzeczeniu grzywny z pkt 3 art. 33 § 1a kk – a będzie to kwota minimum 15.000 zł. Jeżeli sąd uzna za zasadne wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych orzeczenie grzywny samoistnej, na przykład za czyn z art. przepisów w obecnym brzmieniu. 178a § 1 kk (przy zastosowaniu art. 37a § 1 kk) - to wyniesie ona minimum 15.000 zł, a ponadto oskarżony zostanie dodatkowo obciążony świadczeniem pieniężnym w wysokości minimum 5.000 zł. Wymierzenie tak wysokich zobowiązań spowoduje, że będą one bardzo trudne do ściągnięcia. Warto zauważyć, że grzywny powyżej 120 stawek dziennych nie można zamienić na prace społecznie użyteczne. Wysoce prawdopodobne jest zatem, że może to doprowadzić do niemożliwości zakończenia wielu postępowań wyrokiem nakazowym, czy w trybie konsensualnym. Konieczne będzie zatem prowadzenie rozpraw, co przecież dodatkowo spowoduje wydłużenie postępowań. Wpłynie to pośrednio na strukturę kar i prawdopodobnie, w konsekwencji, zwiększy się ilość osadzonych wykonujących zastępcze kary pozbawienia wolności. 10 Sąd Najwyższy I. Przedmiot i podstawa opinii

1. Minister Sprawiedliwości, pismem z dnia 1 lipca 2026 r. (sygn. DL-V.40.3.2026, sygnowanym przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusza Myrchę), zwrócił się do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z prośbą o zgłoszenie ewentualnych uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (nr UD413 w wykazie prac legislacyjnych; dalej jako: „projekt”) w terminie 21 dni od dnia jego otrzymania.

2. Projekt zakłada zmianę art. 33 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872; dalej jako: „k.k.”) przez nadanie mu następującego brzmienia: „§ 3. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych, ani też przekraczać 20 000 złotych”. Istota projektowanej zmiany sprowadza się zatem do dziesięciokrotnego podwyższenia dolnej (z 10 zł do 100 zł) oraz górnej (z 2000 zł do 20 000 zł) ustawowej granicy stawki dziennej grzywny. Poza zakresem nowelizacji pozostaje liczba stawek dziennych (art. 33 § 1 i 1a k.k.), a więc pierwszy etap wymiaru grzywny orzekanej w systemie stawkowym. Zgodnie z art. 2 projektu ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

3. Uzasadnienie projektu sprowadza się do stwierdzenia, że dziesięciokrotne podniesienie obu granic stawki dziennej ma na celu „urealnienie” tej kary i stanowi bezpośrednią odpowiedź na ponad dziesięciokrotny wzrost płacy minimalnej – z 406 zł w dacie uchwalenia k.k. (zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 stycznia 1997 r.) do 4806 zł od dnia 1 stycznia 2026 r. (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r., Dz. U. poz. 1242). Projektodawca powołuje się nadto na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., I KZP 4/04, oraz kategorycznie stwierdza, że „nie ma możliwości zastosowania alternatywnych w stosunku do projektowanych rozwiązań środków, które umożliwiałyby osiągnięcie zamierzonego celu” (s. 3 uzasadnienia).

4. Projektowaną zmianę należy ocenić Uwaga niezasadna. Jak już wyżej wskazano odniesienie negatywnie. Ocena ta nie odnosi się przy tym do samego się w uzasadnieniu projektu do minimalnego kierunku nowelizacji – potrzeba dostosowania granic wynagrodzenia wynika z konieczności zachowania stawki dziennej grzywny do zmienionych realiów spójności systemowej z regulacjami k.k.s. W art. 23 § 3 społeczno-gospodarczych nie budzi wątpliwości (pkt II k.k.s. wysokość stawki dziennej grzywny powiązana opinii) – lecz do przyjętego przez projektodawcę miernika została z minimalnym wynagrodzeniem. Inne wskaźniki waloryzacji, jej skali oraz tempa wprowadzenia zmian (pkt makroekonomiczne nie wpływają na wysokość stawki III–VII opinii). dziennej grzywny na gruncie k.k.s. Z tego względu nie miały decydującego znaczenia dla projektowanej II. Deprecjacja ekonomiczna granic stawki dziennej – zmiany. potrzeba waloryzacji

5. Przyznać należy projektodawcy, że granice stawki dziennej określone w art. 33 § 3 k.k. (10–2000 zł) nie były zmieniane od dnia wejścia w życie Kodeksu karnego, tj. od 1 września 1998 r. Ustawodawca ingerował natomiast w liczbę stawek, podwyższając jej zasadnicze maksimum z 360 do 540 (ustawa z dnia 5 listopada 2009 r., Dz. U. Nr 206 poz. 1589), a następnie – nowelizacją z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. poz. 2600) – wprowadzając do art. 33 § 1a k.k. podwyższone minima liczby stawek w przypadku przestępstw zagrożonych karą grzywny i pozbawienia wolności. Blisko trzydziestoletnia bierność w zakresie granic samej stawki dziennej doprowadziła do istotnej deprecjacji ekonomicznej tego elementu kary grzywny.

6. Rzetelna ocena owej deprecjacji nie może ograniczać się do zestawienia kwot nominalnych. Stanowisko jw. Dodać można, że autor uwagi w punkcie Konieczne jest równoczesne zastosowanie dwóch VI. 27 i 28 dochodzi do wniosku, że powiązanie stawki mierników obiektywnych: zmiany siły nabywczej dziennej grzywny a minimalnym wynagrodzeniem pieniądza (wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych byłoby rozwiązaniem „zasługującym na szczególną GUS) oraz relacji granic stawki do przeciętnego uwagę”. miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Gdyby taki mechanizm zastosowano w dacie uchwalenia Miernik drugi jest przy tym szczególnie adekwatny, skoro Kodeksu karnego stawka dzienna grzywny wzrosłaby ustalając wysokość stawki dziennej sąd uwzględnia przez ponad 29 lat od tej daty do poziomu dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, proponowanego w projekcie. stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe (art. 33 § 3 k.k.) – dolegliwość stawki należy więc odnosić do poziomu dochodów społeczeństwa.

7. Według wskaźników publikowanych przez GUS, poziom cen towarów i usług konsumpcyjnych pomiędzy Stanowisko jw. wrześniem 1998 r. a czerwcem 2026 r. wzrósł około 2,7-krotnie. Oznacza to, że dolna granica stawki dziennej (10 zł) odpowiada obecnie realnie kwocie około 27 zł, a górna (2000 zł) – kwocie około 5400 zł. Realna wartość obu granic obniżyła się zatem o około 63%. Ujmując rzecz odwrotnie: obecne granice 10–2000 zł mają siłę nabywczą odpowiadającą kwotom około 3,70–740 zł w warunkach cenowych z 1998 r.

8. Jeszcze wyraźniejszy obraz daje odniesienie granic stawki do przeciętnego miesięcznego Stanowisko jw. wynagrodzenia w gospodarce narodowej, które w 1998 r. wynosiło 1239,49 zł, a w 2025 r. – 8903,56 zł (komunikat Prezesa GUS z dnia 9 lutego 2026 r., M.P. poz. 192), co oznacza wzrost około 7,2-krotny. Dolna granica stawki stanowiła w 1998 r. około 0,81% przeciętnego wynagrodzenia, obecnie – już tylko około 0,11%; granica górna odpowiednio: około 161% oraz około 22%. Zachowanie relacji z 1998 r. wymagałoby ustalenia granic na poziomie około 72 zł oraz około 14 400 zł. Względna dolegliwość ekonomiczna pojedynczej stawki dziennej obniżyła się zatem o około 86%.

9. Uwzględniając oba etapy wymiaru grzywny: najniższa możliwa grzywna (10 stawek po 10 zł) wynosi Stanowisko jw. niezmiennie 100 zł, podczas gdy jej realny odpowiednik z 1998 r. to obecnie około 271 zł; zasadnicze maksimum wzrosło nominalnie z 720 000 zł (360 × 2000 zł) do 1 080 000 zł (540 × 2000 zł), jednak po uwzględnieniu inflacji, maksimum z 1998 r. odpowiada dziś kwocie około 1,95 mln zł – realna dolegliwość maksymalnej grzywny obniżyła się więc o około 45%. Podwyższenie liczby stawek w 2009 r. jedynie częściowo zrekompensowało utratę wartości pieniądza.

10. Powyższe potwierdza, że deprecjacja granic stawki dziennej jest rzeczywista i istotna, a ich waloryzacja Stanowisko jw.

– co do zasady – uzasadniona. Nie przesądza to jednak w żadnej mierze o aprobacie dla rozwiązania przyjętego w projekcie, które – jak zostanie wykazane – wykracza znacząco poza granice wyznaczone jakimkolwiek obiektywnym miernikiem deprecjacji.

III. Nieadekwatność przyjętego miernika oraz skali podwyższenia

11. Projektodawca oparł całą konstrukcję Stanowisko jw. nowelizacji na jednym mierniku – wzroście minimalnego wynagrodzenia za pracę. Miernik ten jest wadliwy metodologicznie. Wysokość płacy minimalnej jest wielkością ustalaną władczą decyzją prawodawcy, uwarunkowaną bieżącą polityką społeczną, i w ostatnich latach rosła znacząco szybciej zarówno od cen, jak i od przeciętnego wynagrodzenia. W okresie relewantnym dla oceny projektu płaca minimalna wzrosła około 11,8-krotnie (406 zł → 4806 zł), przeciętne wynagrodzenie około 7,2-krotnie (1239,49 zł → 8903,56 zł), a poziom cen około 2,7-krotnie. Projektodawca wybrał zatem – bez jakiegokolwiek uzasadnienia tego wyboru – ten, spośród dostępnych mierników, który maksymalizuje krotność podwyżki.

12. Wątpliwości wywołuje także przyjęta data Stanowisko jw. odniesienia. Projektodawca zestawia płacę minimalną z Przyjęta, jako data odniesienia, data uchwalenia k.k. daty uchwalenia k.k. (6 czerwca 1997 r. – 406 zł, przy czym wynika z potrzeby wyboru właściwego momentu, w kwota ta obowiązywała jedynie od 1 lutego do 30 czerwca którym ustawodawca zdecydował o ukształtowaniu 1997 r.) z kwotą obowiązującą od 1 stycznia 2026 r. stawek dziennych w przedziale wskazanym w art. 33 § 3 Tymczasem właściwym punktem odniesienia jest data k.k. wejścia Kodeksu karnego w życie (1 września 1998 r.), od Naturalnym wydaje się, że jest to moment uchwalenia której kwestionowane granice zaczęły obowiązywać – w tej ustawy. Odwoływanie się do daty wejścia w życie k.k. dacie najniższe wynagrodzenie wynosiło już 500 zł (Dz. U. nie wydaje się właściwe tym bardziej, że była ona w z 1998 r. Nr 16, poz. 74). Licząc poprawnie, wzrost płacy okresie vacatio legis przesuwana z 1 stycznia 1998 r. na minimalnej wynosi około 9,6-krotność, a więc pozostaje 1 września 1998 r. (art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 poniżej deklarowanej w uzasadnieniu dziesięciokrotności. r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks Dobór daty odniesienia sprawia wrażenie karny, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks podporządkowanego z góry założonemu wynikowi. postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny

13. Niezależnie od powyższego, proponowane wykonawczy oraz o zmianie niektórych innych ustaw granice (100 zł – 20 000 zł) przekraczają wartości (Dz. U. poz.1083). wynikające z każdego obiektywnego miernika: wartości Nawet przyjęcie jednak wskazanej dany nie podważałoby zwaloryzowane inflacyjnie (ok. 27 zł – 5400 zł) – blisko zasadności nowelizacji skoro autor uwagi dostrzega, że czterokrotnie, a wartości wynikające z parytetu płacowego „Licząc poprawnie, wzrost płacy minimalnej wynosi (ok. 72 zł – 14 400 zł) – o około 39%. W konsekwencji, około 9,6-krotność”. relacja dolnej granicy stawki do przeciętnego wynagrodzenia wzrośnie z pierwotnych 0,81% (1998 r.) do około 1,12%, a granicy górnej – ze 161% do około 225%. Uwaga niezasadna. Projekt czyni stawkę dzienną surową Projekt nie „urealnia” więc kary grzywny, lecz czyni w stopniu porównywalnym z tym jaki obowiązywał w stawkę dzienną – w ujęciu względnym – surowszą, niż dacie uchwalenia k.k. była kiedykolwiek w okresie obowiązywania k.k.

14. Zachodzi zatem zasadniczy rozdźwięk Stanowisko jw. pomiędzy celem deklarowanym (przywrócenie pierwotnej Intencją projektu nie jest zaostrzenie polityki karnej. dolegliwości ekonomicznej kary) a rzeczywistym skutkiem Można nawet wskazać, że Prezes SA w Katowicach nowelizacji (zaostrzenie represyjności ponad poziom zasadnie dostrzegł, że „czasami stosunkowo długotrwałe pierwotny). Jeżeli intencją projektodawcy jest kary zastępcze odbywane są za grzywny wymierzone w zaostrzenie polityki karnej w zakresie grzywien, powinno stosunkowo niewielkiej wysokości”. to zostać otwarcie zadeklarowane i odrębnie uzasadnione - Projektowana zmiana może zatrzymać tę tendencję. Przy w szczególności w świetle dyrektyw wymiaru kary i danych minimalnej stawce dziennej grzywny na poziomie 100 zł o praktyce orzeczniczej. Uzasadnienie projektu takiej jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności deklaracji ani analizy nie zawiera. odpowiadać będzie grzywnie w wysokości co najmniej

15. Przedstawione w punktach II-III mechanizmy 200 zł (art. 46 § 2 k.k.w.). Obecnie może być to kwota 20 oszacowania deprecjacji granic stawki dziennej grzywny zł. Dalsze utrzymywanie takiego stanu prawnego okazują jedynie potencjalne mechanizmy i kierunki należy ocenić jako nieznajdujące uzasadnienia. dokonania realnej oceny tego zjawiska przez projektodawców. Przykłady te poddają jednocześnie w Stanowisko jw. wątpliwość trafność kryteriów arbitralnie wybranych przez projektodawców, którym nie towarzyszy ani uzasadnienie ich wyboru, ani ich pogłębiona analiza.

IV. Pominięte skutki systemowe projektowanej zmiany Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a

15. Uzasadnienie projektu całkowicie pomija oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią sprzężenie projektowanej zmiany z art. 33 § 1a k.k., bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do przewidującym – dla czynów zagrożonych karą wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych pozbawienia wolności – podwyższone minima liczby przepisów w obecnym brzmieniu. stawek (50, 100 i 150 stawek, zależnie od ustawowego zagrożenia). Po wejściu w życie projektu minimalne grzywny orzekane na tej podstawie wyniosą odpowiednio 5000 zł, 10 000 zł i 15 000 zł – niezależnie od statusu majątkowego sprawcy. Kumulacja skutków noweli z 2022 r. (podwyższenie minimów liczby stawek) oraz projektowanej noweli (dziesięciokrotne podwyższenie stawki minimalnej) prowadzi do zwielokrotnienia dolegliwości minimalnej grzywny, którego projektodawca w ogóle nie analizuje. Uwagi nie są zasadne.

16. Na dolnym odcinku skali „dyrektywa statusu Minimalna grzywna 10 stawek po 100 zł (1000 zł) nie majątkowego sprawcy” (art. 33 § 3 k.k.) stanie się jest grzywną nadmiernie wysoką. Sprawca podejmując iluzoryczna: wobec sprawcy pozbawionego dochodów i zatrudnienie może zgromadzić środki na jej zapłatę. majątku sąd nie będzie mógł zejść poniżej 100 zł stawki, a Dodać można, że k.k.w. przewiduje rozkładanie grzywny więc poniżej 1000 zł grzywny (odpowiednio więcej w na raty oraz możliwość jej odpracowania. Tym samym wypadkach objętych art. 33 § 1a k.k.). Przewidywalnym grzywna nie stanie się karą „dla najuboższych sprawców skutkiem jest pogorszenie ściągalności grzywien oraz faktycznie niedostępną albo nadmiernie dolegliwą”. wzrost liczby wypadków wykonywania form zastępczych (art. 45 i n. k.k.w.), z zastępczą karą Jeżeli sąd orzeknie grzywnę w wyższym wymiarze to pozbawienia wolności włącznie. Rezultat ten będzie oznaczało, że uzna, iż sprawcą jest w stanie ją pozostawałby w sprzeczności z racjonalną polityką uiścić co najmniej w ratach. karną: grzywna – kara rodzajowo najłagodniejsza – stałaby się dla najuboższych sprawców faktycznie Twierdzenie, że sprawcom będzie „opłacało się” odbyć niedostępna albo nadmiernie dolegliwa, co może skłaniać karę zastępczą nie przekonuje. Trudno zakładać, sądy do sięgania po surowsze rodzajowo kary bądź pomijając zupełnie odosobnione przypadki, że nadużywania instytucji probacyjnych. Z drugiej jednak podwyższenie stawki dziennej grzywny wygeneruje strony, projektowane zmiany doprowadziłyby do sytuacji, zauważalne zainteresowanie odbywaniem kar w której dla sprawców zamiast uiszczenia kary grzywny, w zastępczych pozbawienia wolności. wymiarze merkantylnym korzystniejsze mogłoby się okazać odbycie kary zastępczej, gdyż wzrosłaby najzwyczajniej wartość ekonomiczna jednego dnia pozbawienia wolności (co projektodawca sam przyznaje w „Ocenie Skutków Regulacji”). Innymi słowy, jeśli wcześniej jedna stawka warta była dziesięć razy mniej polskich złotych, to wraz z wejściem w życie nowelizacji jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności mógłby Projekt nie dotyczy art. 63 k.k. i dlatego do niego nie zyskać dziesięciokrotnie wyższą wartość (zob. art. 63. § nawiązuje. Regulacja ta może jednak przemawiać, za 1.k.k.). Z drugiej strony, projektodawca nie odnosi się do zasadnością projektowanej zmiany. Jeżeli dzień brzmienia art. 63 § 1.k.k., w świetle, którego „[na] poczet pozbawienia wolności odpowiada dwóm stawkom orzeczonej kary zalicza się okres rzeczywistego grzywny to stawka ta powinna mieć odpowiednią pozbawienia wolności w sprawie, zaokrąglając w górę do wartość, tak aby nie dochodziło do sytuacji, w których pełnego dnia, przy czym jeden dzień rzeczywistego dzień pozbawienia wolności będzie mógł być pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary równoważny 20 zł (2 stawki po 10 zł). pozbawienia wolności, dwóm dniom kary ograniczenia wolności lub dwóm dziennym stawkom grzywny”. Odnosząc się do skutków proponowanych zmian na Projekt nie uwzględnia także skutki proponowanych zmian gruncie art. 71 § 2 k.k. należy wskazać, że przepis ten na gruncie art. 71 § 2, zgodnie z którym „ [w] razie dotyczy stawek dziennych grzywny a nie ich wysokości. zarządzenia wykonania kary grzywna orzeczona na Jeżeli po wejściu w życie ustawy grzywny będą orzekane podstawie § 1 nie podlega wykonaniu; kara pozbawienia w mniejszej liczbie stawek to korzyść sprawcy wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający połowie uzyskiwana na podstawie wskazanego przepisu będzie liczby uiszczonych stawek dziennych grzywny z niższa. Trudno jednak przyjmować, aby okoliczność ta zaokrągleniem w górę do pełnego dnia”. podważała zasadność projektowanej zmiany.

17. Projekt całkowicie pomija także problematykę łączenia kar (w przypadku realnego zbiegu przestępstw), w Projekt nie pozostaje w bezpośrednim związku z szczególności w zakresie art. 86 § 2a-2b k.k. Całkowicie przepisami dotyczącymi kary łącznej. Autor uwagi nie pominięta została kwestia orzeczenia kary łącznej wyjaśnia, jakie aspekt orzekania miałby wpływ na kształt pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej projektowanych przepisów. Mając jednak na uwadze wykonania, sąd może orzec grzywnę określoną w art. 71 § treść art. 86 § 2 k.k. i art. 39 § 2 k.k.s. zasadna wydaje się 1 k.k., chociażby jej nie orzeczono za pozostające w zbiegu teza, że należy dążyć do tego, aby różnice w wysokości przestępstwa (art. 89a § 1 k.k.). stawek dziennych grzywny orzekanych na podstawie k.k.

18. Projekt mógłby zaburzyć system reakcji i k.k.s. nie narastały. prawnokarnej, zarówno wewnątrz prawa karnego sensu strictissimo, jak w zakresie relacji przestępstw do Uwaga niezasadna. Autor uwagi nie wyjaśnia na czym wykroczeń. owo zaburzenie miałoby polegać. Wydaje się że jest przeciwnie. Przykładowo zgodnie z art. 82 § 3 k.p.s.w. „Okres zatrzymania zalicza się na poczet wymierzonej kary aresztu i kary ograniczenia wolności, przyjmując jeden dzień zatrzymania, z zaokrągleniem do pełnego dnia, za równoważny jednemu dniowi kary aresztu i dwóm dniom kary ograniczenia wolności, a na poczet grzywny - przyjmując za równoważny grzywnie w wysokości 200 zł. Jak wyżej wskazano obecna regulacja z art. 63 k.k. może przemawiać, za zasadnością projektowanej zmiany. Jeżeli dzień pozbawienia wolności odpowiada dwóm stawkom grzywny to stawka ta powinna mieć odpowiednią wartość, tak aby nie dochodziło do sytuacji, w których dzień pozbawienia wolności będzie mógł być równoważny 20 zł (2 stawki po 10 zł). Po zmianach będzie to kwota co najmniej 200 zł (2 stawki po 100 zł), a zatem będzie to wartość odpowiadająca temu co przyjęto na gruncie prawa wykroczeń.

Projekt nie wywiera skutków związanych z art. 7 § 3 k.k. Autor uwagi nie wyjaśnia na czym, jego zdaniem, owe

19. Jeśli chodzi o samą systematykę Kodeksu skutki miałyby polegać. karnego, projektodawcy pomijają skutki projektowanej zmiany w zakresie art. 7 § 3 k.k. („[w]ystępkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 złotych, karą ograniczenia wolności przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a wolności przekraczającą miesiąc”). oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią

20. Powyższe pozostaje w bezpośredniej korelacji bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do z modelem odpowiedzialności karnej za wykroczenie, w wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych którym kara grzywny wymierzana jest co do zasady w przepisów w obecnym brzmieniu. granicach od 20 do 5000 zł (art. 24 § 1 k.w.). Po nowelizacji Trudno natomiast zrozumieć na czym ma polegać trudna minimalna grzywna za występek objęty art. 33 § 1a pkt 1 do zaakceptowania „skokowa” różnica dolegliwości k.k. (5000 zł) zrówna się z maksymalną grzywną za miedzy grzywną orzeczoną za przestępstwo w kwocie wykroczenie, a najniższa grzywna za jakiekolwiek 1000 zł a grzywną możliwą do orzeczenia za przestępstwo (1000 zł) będzie pięćdziesięciokrotnie wyższa wykroczenie. od najniższej grzywny za wykroczenie – co na granicy Katalog kar orzekanych za wykroczenia jest inny i czynów przepołowionych wywoła skokową, trudną do obejmuje również karę nagany. Porównywanie kar za racjonalizacji różnicę dolegliwości. przestępstwa i kar za wykroczenia musi uwzględniać tę okoliczność, jak również odmienny charakter czynów, których kary te dotyczą.

Uwaga nie jest zasadna. Projekt urealnia granice stawki dziennej grzywny. Oczywistą konsekwencją jest, że

21. Uzasadnienie nie zawiera również żadnych minimalna grzywna będzie wynosiła 10 stawek po 100 danych o strukturze stawek dziennych orzekanych w zł. Z pewnością nawet sprawcy o najniższym statusie praktyce. Te przedstawiono w ramach dokumentu „Ocena majątkowym powinni odczuwać realną dolegliwość, Skutków Regulacji”. Dane tam zawarte potwierdzają, jak jeżeli popełniają przestępstwa. Projektowane przepisy zgodnie wskazuje się w piśmiennictwie, że praktyka nie podnoszą dolnej granicy stawki ponad to co orzecznicza lokuje wysokość stawki w pobliżu dolnej społecznie akceptowalne. granicy ustawowej, górna zaś wykorzystywana jest śladowo. Rzeczywistym ciężarem nowelizacji będzie więc przede wszystkim dziesięciokrotne podniesienie grzywien orzekanych wobec sprawców o najniższym statusie majątkowym, nie zaś „urealnienie” grzywien Projekt nie odnosi się do grzywien orzekanych kwotowo. wymierzanych sprawcom zamożnym. Analiza zmian poszczególnych przepisów, w których

22. Na marginesie należy zauważyć, że projekt i takie sankcje są przewidziane wykracza poza ramy jego uzasadnienie nie odnoszą się do normatywnego projektu. modelu grzywien orzekanych w trybie innym niż system stawkowy z art. 33 k.k., w szczególności grzywien kwotowych przewidzianych w ustawach pozakodeksowych. Jest to o tyle znamienne, że powołana w uzasadnieniu uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., I KZP 4/04, zapadła właśnie na tle grzywny kwotowej (art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych). Teza tej uchwały wspiera raczej postulat kompleksowego uporządkowania grzywien kwotowych w prawie karnym pozakodeksowym niż skokową ingerencję w granice systemu stawkowego.

Uwaga nie jest zasadna. Projekt podwyższa minimalną V. Ocena w świetle wzorców konstytucyjnych grzywnę do kwoty 1000 zł (10 stawek po 100 zł). Poza

23. Abstrahując od słuszności samego dążenia do tym w ramach sądowego wymiaru kary dobór represji podniesienia ustawowego zagrożenia grzywną, karnej będzie następował w taki sposób, aby osiągnięte ustawodawca powinien uczynić to z poszanowaniem zasad zostały cele kary. Zachowana zostaje swoboda gwarancyjnych wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP. sędziowska. Nie należy spodziewać się dziesięciokrotnie Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego wyższych grzywien. przez nie prawa oraz zasada bezpieczeństwa prawnego Projekt żadnych wartości konstytucyjnych nie narusza. wymagają, aby intensyfikacja represji karnej następowała w sposób przewidywalny i stopniowy. Skokowe, dziesięciokrotne podwyższenie granic kary po dwudziestu ośmiu latach zupełnej bierności legislacyjnej przerzuca na adresatów norm prawnokarnych całość skutków wieloletnich zaniechań prawodawcy i standardom Stanowisko jw. tym nie odpowiada. Waloryzacja stawki dziennej, która nie była dokonywana

24. Projektowana regulacja wywołuje zastrzeżenia przez 29 lat, przeprowadzona w oparciu o obiektywny także z punktu widzenia zasady proporcjonalności (art. 31 miernik (analogiczny do przyjętego w art. 23 § 3 k.k.s.) ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Test konieczności nie może być traktowana jako naruszająca konstytucyjną wymaga wyboru środka najmniej dolegliwego spośród zasadę proporcjonalności. środków równie skutecznie realizujących zamierzony cel. Skoro deklarowany cel – przywrócenie grzywnie realnej dolegliwości z 1998 r. – osiąga już podwyższenie granic do wartości wyznaczonych miernikami obiektywnymi (ok. 27–72 zł dla granicy dolnej oraz ok. 5400–14 400 zł dla granicy górnej), to środek dalej idący (100 zł – 20 000 zł) nie jest konieczny w rozumieniu konstytucyjnym. Kategoryczne twierdzenie uzasadnienia o „braku możliwości zastosowania alternatywnych środków” jest Projekt nie narusza zasady przewidywalności reakcji oczywiście nietrafne. karnej. Projekt nie będzie działał wstecz.

25. Odnotować należy, że wobec treści art. 4 § 1 k.k. nowe granice stawki nie znajdą zastosowania do czynów popełnionych przed wejściem ustawy w życie, projekt nie narusza więc wprost zakazu retroakcji ani standardu nulla poena sine lege (art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). Gwarancyjny wymiar zasady określoności i przewidywalności reakcji karnej współkształtuje jednak – wraz z zasadą zaufania – standard oceny wskazany w pkt Uwaga niezasadna. 20 i 21 opinii. Przyjęte rozumienie zasady równości otwierałoby drogę

26. Zastrzeżenia budzi wreszcie projektowana do podważania każdego, nieraz bardzo istotnego, zmiana w perspektywie zasady równości (art. 32 ust. 1 zaostrzenia odpowiedzialności karnej (dotyczącego Konstytucji RP). Wprawdzie mechanizm intertemporalny często kary pozbawienia wolności). Co do wydłużenia art. 4 § 1 k.k. wyklucza orzekanie w nowych granicach za vacatio legis wskazać należy, że takie wydłużenie czyny wcześniejsze – różnicowanie sytuacji sprawców niczego nie zmieniłoby z punktu widzenia tej zasady. wedle daty czynu jest więc nieuchronną cechą każdej nowelizacji – jednak konstytucyjnie problematyczna jest skala tego różnicowania. Nietrudno wyobrazić sobie sprawców czynów tożsamych rodzajowo, przedmiotowo i podmiotowo, popełnionych w odstępie kilkunastu dni, wobec których sąd obowiązany będzie orzekać w granicach dziesięciokrotnie różnych. Tak głębokie zróżnicowanie, oparte wyłącznie na dacie czynu, trudno uznać za proporcjonalne – co stanowi samodzielny argument za etapowaniem podwyżki oraz wydłużeniem vacatio legis. Uwaga niezasadna. Inne niż minimalne wynagrodzenie mierniki byłyby VI. Rozwiązania alternatywne niespójne systemowo o czym już wyżej wspomniano.

27. Teza uzasadnienia o braku rozwiązań Przyjęcie rozwiązania z art. 23 § 3 k.k.s. alternatywnych jest nieprawdziwa. Do rozważenia (samowaloryzacja), którego obowiązujący k.k. nigdy nie pozostają co najmniej trzy warianty: po pierwsze – przewidywał nie wydaje się celowe. Należy bowiem podwyższenie granic stawki do wartości wynikających z unikać zmian „rewolucyjnych” tam gdzie wystarczą mierników obiektywnych (inflacyjnego lub płacowego), a zmiany mniej inwazyjne. więc w przedziale ok. 30–70 zł dla granicy dolnej i ok. 5000–14 000 zł dla granicy górnej; po drugie – rozłożenie dojścia do wartości docelowych na etapy (np. dwu- lub trzyletnie), co łagodziłoby skutki opisane w pkt 23 opinii; po trzecie – rezygnacja ze sztywnych kwot na rzecz mechanizmu samowaloryzacji, wzorem art. 23 § 3 k.k.s., w którym stawka dzienna wyznaczana jest ułamkiem minimalnego wynagrodzenia (od jednej trzydziestej tego Stanowisko jw. wynagrodzenia do jej czterystukrotności; w 2026 r. odpowiednio od 160,20 zł do 64 080 zł).

28. Wariant trzeci zasługuje na szczególną uwagę: eliminuje on problem deprecjacji pro futuro i zdejmuje z ustawodawcy ciężar okresowych interwencji nowelizacyjnych, które – jak dowodzi historia art. 33 § 3 k.k. – następują z opóźnieniem liczonym w dziesięcioleciach. Dobór parametrów pozostaje przy tym w gestii ustawodawcy; nic nie stoi na przeszkodzie przyjęciu ułamka niższego niż w k.k.s. (np. jednej setnej minimalnego wynagrodzenia dla granicy dolnej), co pozwoliłoby zachować realnie dostępną dolną granicę stawki dla sprawców najuboższych. Istnienie opisanych wariantów podważa twierdzenie uzasadnienia przytoczone w pkt 3 opinii i podważa rzetelność przeprowadzonej analizy legislacyjnej. Dłuższa vacatio legis uzasadniona jest wtedy, gdy trzeba dać czas adresatom nowych regulacji na zapoznanie się z VII. Vacatio legis nimi i dostosowanie własnych spraw, czy prowadzonej

29. Trafność powyższych rozważań potęguje działalności do planowanych zmian. przewidziany w art. 2 projektu czternastodniowy termin wejścia ustawy w życie. Stanowi on jedynie ustawowe Zapoznanie się ze zmianami zawartymi w projekcie nie minimum wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca wymaga dłuższej vacatio legis. Nie są to zmiany 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych obszerne. innych aktów prawnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, okres Natomiast dostosowanie do nowych regulacji w spoczywania ustawy powinien być „odpowiedni” do treści przypadku planowanych zmian mogłoby co najwyżej i charakteru nowej regulacji; przy dziesięciokrotnym polegać na umożliwieniu osobom planującym podwyższeniu granic kary kryminalnej standard ten przestępstwa ich dokonanie przed wejściem w życie wymaga okresu liczonego co najmniej w miesiącach. Dla zmian. To z oczywistych względów nie może zostać porównania: sam Kodeks karny objęty był vacatio legis uznane za interes adresatów zmian, zasługujący na wynoszącą blisko piętnaście miesięcy, a nowela z dnia 7 ochronę i uzasadniający dłuższą vacatio legis. lipca 2022 r., podwyższająca m.in. minimalną liczbę stawek dziennych, weszła w życie w zasadniczej części dopiero 1 października 2023 r.

30. Tak krótki okres dostosowawczy potęguje nadto opisany w pkt 23 opinii problem skokowego zróżnicowania sytuacji sprawców czynów popełnionych w niewielkim odstępie czasu i pozbawia adresatów norm realnej możliwości uwzględnienia radykalnie zmienionego stanu prawnego. Stanowisko jw. Przyjęty miernik waloryzacji nawiązuje do art. 23 § 3 k.k.s. VIII. Konkluzje

31. Projekt zasługuje na jednoznacznie negatywną ocenę – nie co do kierunku, lecz co do wykonania. Zasadniczymi wadami projektowanej regulacji są: (i) oparcie waloryzacji na mierniku nieadekwatnym (płaca minimalna) i na wadliwie dobranej dacie oraz braku odniesienia się do innych bardziej adekwatnych mierników ekonomicznych; (ii) skala podwyższenia przekraczająca wartości wynikające z każdego obiektywnego miernika deprecjacji, prowadząca – wbrew deklarowanemu celowi – do zaostrzenia względnej dolegliwości stawki ponad poziom z 1998 r.; (iii) pominięcie skutków systemowych, w tym sprzężenia z art. 33 § 1a k.k. oraz innymi postanowieniami k.k. wymienionymi m.in. w pkt. 16-20 niniejszej opinii , relacji do prawa wykroczeń i prawa karnego skarbowego oraz przewidywalnego spadku Stanowisko jw. ściągalności grzywien i wzrostu liczby kar zastępczych; (iv) Konieczne dane statystyczne zawarto w OSR do rażąco nieodpowiednia, czternastodniowa vacatio legis. projektowanej ustawy.

32. Ustawodawca, dążąc do deklarowanego dostosowania ustawowego wymiaru kary grzywny do obecnych realiów społeczno-gospodarczych, powinien: ograniczyć podwyżkę do wartości uzasadnionych miernikami obiektywnymi albo zastąpić sztywne kwoty mechanizmem samowaloryzacji wzorowanym na art. 23 § 3 k.k.s.; rozważyć etapowe dochodzenie do wartości docelowych; przewidzieć vacatio legis nie krótszą niż sześć miesięcy; wreszcie – uzupełnić uzasadnienie o analizę struktury orzekanych grzywien oraz skutków regulacji, w tym dla wykonalności kary grzywny i populacji penitencjarnej. 11 Sąd Okręgowy art. 33 § 3 kk Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, Żywcu oraz Sąd Uwaga niezasadna. w Bielsku- Okręgowy w Bielsku-Białej nie zgłaszają uwag do W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje zasadność Białej przedłożonego projektu. nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać należy na brak zmian Sędziowie Sądu Rejonowego w Cieszynie opiniują wskazanego przepisu od początku jego obowiązywania, negatywnie proponowaną zmianę dotyczącą podwyższenia co doprowadziło do istotnej deprecjacji ekonomicznej minimalnej wysokości stawki dziennej grzywny do kwoty tego elementu kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę 100 zł. Wskazują, że obowiązujące przepisy już obecnie proponowanej nowelizacji. pozwalają sądowi na wymierzenie stawki dziennej w wysokości 100 zł lub wyższej, jeżeli uzasadnia to sytuacja majątkowa oskarżonego. Natomiast w praktyce sprawcy, wobec których orzekane są grzywny, to często osoby bezrobotne, nieosiągające dochodów, nieposiadające majątku lub uzależnione. Ustalenie minimalnej stawki dziennej na poziomie 100 zł może skutkować zmniejszeniem realnej ściągalności orzeczonych grzywien, zwiększeniem liczby postępowań egzekucyjnych i kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa, a w konsekwencji także wzrostem liczby przypadków wykonywania zastępczej kary pozbawienia wolności. 12 Sąd Okręgowy art. 33 § 3 kk Zastępca Przewodniczącego XI Wydziału Karnego Sądu Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a w Częstochowie Rejonowego w Częstochowie wypowiadając się w imieniu oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią wydziału oceniła projekt o zmianie ustawy – kodeks karny bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do (UD413) z dnia 12 czerwca 2026 roku negatywnie. wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych Stwierdziła, że proponowana w projekcie wysokość przepisów w obecnym brzmieniu. minimalnej stawki dziennej grzywny na kwotę 100 zł jest W pozostałym zakresie stanowisko jw. zdecydowanie zbyt wysoka, zwłaszcza mając na względzie zmienioną treść art. 37a § 1 k.k. i art. 33 § 1a k.k. na podstawie których co do większości typów przestępstw (np. art. 178a § 1 k.k., art. 278 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 288

§ 1 k.k., art. 286 § 1 k.k.) minimalna kara grzywny wynosić będzie po zmianach 15.000,00 zł. W zestawieniu z innymi obligatoryjnymi środkami karnymi, taka kara może okazać się zdecydowanie zbyt surowa. Proponowane zmiany znacząco ograniczają swobodę sędziowską i uniemożliwiają realizację zasady indywidualizacji kary, uwzględnienie różnych sytuacji życiowych osób które popełniły czyn zabroniony. Aktualne brzmienie przepisu umożliwia dostosowanie wysokości kary grzywny do aktualnych realiów gospodarczych i potrzebna jest raczej zmiana praktyk orzeczniczych, a nie treści art. 33 § 3 k.k.. Pani Prezes Sądu Rejonowego w Częstochowie w pełni podzieliła przedstawioną opinię.

Sędziowie Sądu Okręgowego w Częstochowie oraz pozostali prezesi Sądów Rejonowych okręgu częstochowskiego nie zgłosili uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny (UD413). 13 Prokuratura art. 33 § 3 kk Bez uwag Regionalna w Szczecinie 14 Sąd Apelacyjny art. 33 § 3 kk Z uzasadnienia przedstawionego projektu wynika, że jego Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a we Wrocławiu autorzy zauważają wzrost ilości orzekanych grzywien w oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią (Sąd Rejonowy wysokości przekraczającej 100 stawek dziennych, lecz bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do w Jeleniej zdają się nie wiedzieć, z czego on wynika. Z tego powodu wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych Górze) przypisują go chęci urealnienia dolegliwości karnej przez przepisów w obecnym brzmieniu. sędziów w związku z podwyższaniem się średniego i najniższego wynagrodzenia w Polsce w kolejnych latach. Autorzy projektu nie znają - jak się wydaje z uzasadnienia - art. 37a § 1 k.k. oraz art. 33 § 1a k.k., które nakazują sędziom wymierzanie grzywien w wysokości odpowiednio co najmniej 50, 100 lub 150 stawek dziennych. Takie ukształtowanie granic grzywny za większość z najczęściej popełnianych przestępstw, za które orzekana jest ta kara doprowadziło do tego, że - co wykazuje wprost dołączona do uzasadnienia tabela - olbrzymia większość grzywien orzekanych za przestępstwa przekracza obecnie 100 stawek dziennych. Art. 37a k.k. początkowo nie podnosił dolnej granicy wymiaru kary - uczyniono to podczas kolejnej nowelizacji tej normy w 2020 roku, ustalając ją na 100 stawek, a następnie jeszcze podniesiono do 150 stawek kolejną zmianą z 2023 roku.

Art. 33 § 1a k.k. wprowadzono w 2023 roku. Zatem wzrost ilości grzywien w wysokości co najmniej 100 stawek dziennych, orzekanych za przestępstwa, wynikał ze zmian normatywnych, a nie z domniemanego w uzasadnieniu - zupełnie bez podstaw, a wbrew treści powołanych przepisów dostosowywania wysokości grzywny do zmian w kwotach wynagrodzeń. Wspomniane już przepisy art. 37a § 1 k.k. oraz art. 33 § 1a k.k. mają obecnie przemożny wpływ na to, jakie kary grzywny orzekane są za przestępstwa. Posługiwanie się przez autora uzasadnienia do projektu przykładem możliwej do orzeczenia kary grzywny w wysokości 100 złotych (10 stawek dziennych po 10 złotych) zupełnie abstrahuje od faktycznej możliwości orzekania takiej kary za przestępstwa przewidziane w k.k. Tylko znikoma część przepisów części szczególnej przewiduje możliwość wymierzenia jedynie kary grzywny lub ograniczenia wolności, a przez to nie podlega ograniczeniom dolnej granicy ustawowego zagrożenia dla grzywny, wynikającym z art. 37a § 1 k.k. lub 33 § 1a k.k. Co więcej, ten pierwszy przepis nakazuje obecnie wymierzenie kary grzywny w wysokości co najmniej 150 stawek dziennych. Przy zachowaniu obecnych przepisów oznacza to, że kwota grzywny do zapłaty to nie mniej niż 1.500 złotych. Zwiększenie się ilości grzywien orzekanych w wysokości co najmniej 150 stawek dziennych wynika wprost z danych dołączonych do uzasadnienia projektu (w 2025 roku to już niemal połowa kar grzywny). Jest to jednak efektem stosowania przepisów, a nie stosowania swobody orzeczniczej. Proponowana zmiana doprowadzi - w odczuciu praktyków - do lawinowego wzrostu osób osadzanych w zakładach karnych, o czym w uzasadnieniu w ogóle się nie wspomina. Zwiększenie - i to dziesięciokrotne - najniższych kwot do zapłaty w wyniku orzeczenia grzywny sprawi, że będą one uiszczane znacznie rzadziej. Art. 45 § 1 k.k.w. nie pozwala na zamianę grzywny wyższej niż 120 stawek dziennych (a więc większości grzywien, zgodnie z przedstawionymi przez autora uzasadnienia danymi) na pracę społecznie użyteczną. W razie niewykonania takiej grzywny podlega ona zamianie wyłącznie na zastępczą karę pozbawienia wolności. Jeżeli grzywny już obecnie orzekane często nie są wykonywane przez skazanych dobrowolnie oraz uzyskiwane w drodze egzekucji z uwagi na to, że nie mają oni możliwości majątkowych, to liczba takich przypadków raptownie wzrośnie, gdy do zapłaty będą kwoty co najmniej dziesięciokrotnie wyższe. Skoro w 2025 roku grzywien nie podlegających zamianie na pracę społecznie użyteczną orzeczono co najmniej 30.000, to skutkiem projektowanej zmiany będzie umieszczenie sporej części z tych skazanych w zakładach karnych. Bez systemowej zmiany przepisów, wiążącej się nie tylko z podniesieniem kwoty stawki dziennej, ale jednocześnie z modyfikacją norm ustalających dolne granice grzywny za poszczególne przestępstwa, czy też ich grupy, proponowana zmiana doprowadzi do tego, że grzywna przestanie być tak powszechnie orzekaną karą, gdyż stanie się zbyt surowa w relacji do innych kar z katalogu z art. 32 k.k. Dalszym skutkiem takiej regulacji będzie więc spadek, a nie wzrost dochodów Skarbu Państwa z tego tytułu. Może być nim również, o czym mowa wcześniej, zwiększenie wydatków związanych z utrzymaniem osób odbywających karę pozbawienia wolności.

15 Sąd Apelacyjny art. 33 § 3 kk Projekt ustawy stanowi kolejny przykład wyrywkowego Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a w Poznaniu nowelizowania kodeksu karnego. Uprzednio uchwalono oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią (Sąd Rejonowy szereg zmian w zakresie minimalnej ilości stawek bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do w Krośnie dziennych w powiązaniu z jednoczesnym zagrożeniem karą wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych Odrzańskim) pozbawienia wolności (art. 33 § 1a k.k.) lub w razie przepisów w obecnym brzmieniu. orzeczenia kary łagodniejszego rodzaju na podstawie art. 37a § 1 k.k. Aktualnie niewiele pozostaje przestępstw wymienionych w Kodeksie karnym, które zagrożone są grzywną w ilości poniżej 50 stawek dziennych. Jest ich około dziesięciu, przy czym najczęściej występują przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. i z art. 216 § 1 k.k. Największą grupę (ponad 160 typów) stanowią przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3 i do lat 5, co w razie orzeczenia kary grzywny determinuje wymierzenie co najmniej 150 stawek dziennych, a to przy proponowanej zmianie minimalnej wysokości stawki dziennej na kwotę 100 zł daje kwotę co najmniej 15 000 zł. Projektowaną zmianę trzeba rozpatrywać również w kategorii konieczności zachowania hierarchii kar wymienionych w katalogu z art. 32 k.k. Kara grzywny jest karą najłagodniejszego rodzaju, kolejną karą jest kara ograniczenia wolności, która najdłużej trwa 2 lata z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym, co daje łącznie 960 godzin. Najniższa stawka godzinowa w 2026 r. wynosi 24,60 zł netto dla osób powyżej 26 roku życia. 960 x 24,60 zł daje kwotę 23616 zł, co jest najwyższym ekwiwalentem finansowym tej kary i będzie niewiele wyższa od projektowanej najniższej grzywny w ilości 150 stawek dziennych. Oczywiście kara ograniczenia wolności wiąże się również z innymi niż praca na cele społeczne (lub potrącenie z wynagrodzenia) ograniczeniami, ale to ilość pracy na cele społeczne (procent potrącenia) 2 czyli bezpośrednie zaangażowanie skazanego powinna ją odróżniać od kary łagodniejszego rodzaju. Podobnie jak przy karze grzywny, minimalny wymiar kary ograniczenia wolności zależy od tego czy dane przestępstwo jest zagrożone jednocześnie karą pozbawienia wolności. Dlatego najniższa kara ograniczenia wolności w przypadku większości przestępstw wynosi 4 miesiące pracy na cele społeczne po 20 godzin miesięcznie. W tym wypadku wyraźnie widać, jak projektowana zmiana zaburza hierarchię kar. 80 x 24,60 zł daje kwotę 1968 zł wobec 15000 zł. W mojej ocenie nie można przeprowadzić tylko tej jednej zmiany. Jeżeli wzrosnąć ma minimalna stawka grzywny, należy uchylić przepisy obostrzające minimalną ilość stawek grzywny i w tym zakresie powrócić do regulacji sprzed 1 października 2023 r.

16 Sąd Apelacyjny art. 33 § 3 kk Dostrzegając argumentację zawartą w uzasadnieniu, co do Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a w Szczecinie zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia na oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią przestrzeni 29 lat od 1997 roku, zwracam uwagę, że w tym bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autorów uwag co do okresie doszło także do zmiany szeregu przepisów wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych regulujących możliwy wymiar kary grzywny (tj. liczby przepisów w obecnym brzmieniu. stawek dziennych). Koronnym przykładem jest treść art. W związku z powyższym za niezasadne należy uznać 37a§1 kk, zgodnie z którym (w aktualnym brzmieniu) zarzuty co do naruszenia sędziowskiej swobody w minimalna liczba stawek dziennych przy zastosowaniu tej zakresie wymiaru kary. instytucji to 150, co oznacza, że przy uchwaleniu zmiany w projektowanym zakresie, minimalna kara grzywny wymierzana z zastosowaniem art. 37a§1 kk będzie mogła wynieść od 15.000 do 3.000.000 złotych, w zależności do ustalonej przez sąd meriti wysokości stawki. Dla skazanego, który chce wywiązać się z kary finansowej, znaczenie ma nie tyle sposób ustalenia wymiary grzywny, co jej końcowa, kwotowo określona wysokość. Poziom 15.000 złotych w wielu (moim zdaniem większości) przypadkach będzie nieosiągalny i spowoduje bądź to odstępowanie od zastosowania art. 37a§1 kk (a tym samym wzrost liczby kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności), bądź zwiększenie liczby orzekanych kar zastępczych. O ile w przypadku instytucji z art. 37a§1 kk możliwe jest jej niestosowanie, w celu uniknięcie powyższych skutków, o tyle w zakresie grzywny kumulatywnej zapisy art. 33 §1a i §2a kk prowadzą do określenia podobnie wysokiego poziomu kwot (przy przestępstwach zagrożonych karą powyżej 2 lat pozbawienia wolności, a więc większości czynów karalnych skierowanych przeciwko mieniu), a odstąpienie od tego rodzaju kary nie zawsze jest dopuszczalne, a z pewnością nie zawsze celowe. Jak wynika z przedłożonego OSR projektu w 2025 roku sądy rejonowe zdecydowały o określeniu wysokości stawki dziennej na poziomie 101 i więcej złotych w 389 przypadkach, na 71.692 wszystkich orzeczonych grzywien samoistnych. Przy orzekaniu wysokości stawki dziennych sądy zobligowane były do wzięcia pod uwagę dochodów sprawcy, jego warunków osobistych, rodzinnych, stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych (art. 33§3 kk) i orzekania w granicach od 10 do aż 2.000 złotych, a mimo tego poziom 100 i więcej złotych był orzekany w marginalnej liczbie. W moim przekonaniu projekt prowadzi do ograniczenie sędziowskiego wymiaru kary poprzez uniemożliwienie dostosowania wysokości orzekanej kary grzywny do rzeczywistych możliwości zarobkowych skazanego, a tym samym godzi w art. 53§2 kk.” Powyższej opinii nie podzielił Prezes Sądu Okręgowego w Szczecinie wskazując: „W mojej ocenie zwiększenie wysokości stawek dziennych jest podyktowane wieloletnim brakiem zmian w tym zakresie oraz inflacją i jest dostosowane do tempa inflacyjnego. Wskazuję przy tym, że dotychczasowa praktyka orzecznicza sądów, niestety, odbiegała od realiów społeczno-gospodarczych i częstokroć zdarzało się orzekanie w sprawach o przestępstwa stawek w wysokości 10 czy 20 złotych (odpowiadających kwocie 300-600 zł miesięcznie) i to nie w stosunku do osób o najniższych dochodach. W konsekwencji to powodowało, że grzywny za wykroczenia były wielekroć wyższe niż grzywny za przestępstwa, zaś społecznie niezrozumiałe było orzekanie tak niskich kar grzywien w sprawach o przestępstwa. Dodatkowo podnieść należy, że system prawa karnego powinien być spójny, zaś zupełnie niezrozumiała sytuacja występuje obecnie, gdy minimalna stawka z k.k.s. wynosi 160 zł (1/30 najniższego wynagrodzenia), zaś z k.k. – 10 zł. Propozycja zawarta w projekcie, by stawka minimalna wynosiła 100 zł oznacza, że w przeliczeniu miesięcznym jest to stawka 3.000 zł (100 zł x 30 dni), a zatem odpowiednio wyważona wobec najniższego wynagrodzenia. Warto też wspomnieć, że w sytuacjach gdy skazany znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej możliwe jest rozłożenie grzywny nawet na 3 lata, co powoduje znacznie mniejszą dotkliwość kary. W podanym przez Prezesa Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie przykładzie (100 zł x 150 stawek = 15.000 zł) rata miesięczna mogłaby wynosić 417 złotych, co w żaden sposób nie mogłoby być uznane za nadmierne nawet w stosunku do osób nisko sytuowanych. W tej sytuacji nie widzę żadnych podstaw do uznania, że zmiany mogą prowadzić do ograniczenia sędziowskiego wymiaru kary.” Natomiast Prezes Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim przedstawił negatywną opinię Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim, który wskazał: „Należy wyrazić krytyczną ocenę projektowanej zmiany, jako najzupełniej zbędnej, szkodliwej w kontekście skuteczności wykonania orzeczeń oraz nadmiernie pętającej swobodę jurysdykcyjną sądu. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów najzupełniej możliwe jest określenie jest rozmiaru stawki dziennej grzywny na 100 zł bez potrzeby nowelizacji. Destrukcyjność proponowanego rozwiązania jest najlepiej widoczna na tle dewastujących kodeks karny, wprowadzonych na fali populistycznych haseł zaostrzających reguły wymiaru kary, treści art. 33 §1a k.k. czy znowelizowanego art. 37a §1 k.k. Dość powiedzieć, że

– w świetle proponowanej regulacji – najniższa możliwa do orzeczenia grzywna na zasadzie art. 37a §1 k.k. to 15.000 zł. Kradzież towaru o wartości 900 zł, kwalifikowana jako wypadek mniejszej wagi z art. 278 §1 i §3 k.k., zagrożona odtąd będzie (art. 33 §1a k.k.) karą co najmniej 5.000 zł grzywny. Sprawca czynu z art. 178a §1 k.k., obciążony świadczeniem pieniężnym min. 5.000 zł, przepadkiem pojazdu albo jego równowartości (sięgającym niekiedy setek tysięcy złotych) miałby w świetle proponowanej zmiany otrzymać w najniższym wymiarze karę grzywny 15.000 zł. Stopień zamożności obywateli, jaki wyziera z praktyki spraw sądowych, sytuuje – co do gremialnej ich większości – takie kwoty na płaszczyźnie astronomicznych. Sprawcami przestępstw rzadko są osoby o wysokich dochodach. Nie bez powodu ustawa każe przy ustalaniu rozmiaru stawki brać pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe etc. Orzeczenia nakładające grzywny przy tak drastycznym zaostrzeniu będą na etapie wykonawczym wikłać sąd w bezskuteczne egzekucje i masowe zarządzanie kar zastępczych pozbawienia wolności za nieuiszczone grzywny, co niepomiernie obciąży i tak już kosztowny system więziennictwa. W kontekście rozmiaru Uwaga dotycząca orzekania w trybie nakazowym możliwych do orzeczenia grzywien warto natomiast wykracza poza ramy projektu. rozważyć zniesienie ograniczenia liczby stawek wymierzanych wyrokiem nakazowym (art. 502 §1 k.p.k.). Obecnie możliwa do orzeczenia wyrokiem nakazowym grzywna to 200 stawek, podczas gdy rozmiar możliwej do orzeczenia (surowszej rodzajowo) kary ograniczenia wolności nie jest w wyroku nakazowym w żaden sposób ograniczony. 17 Krajowa Rada art. 33 § 3 kk Stanowisko Krajowej Rady Doradców Podatkowych o Uwagi nie są zasadne. Doradców zmianie art. 33 § 3 Kodeksu karnego Krajowa Rada Jak wyżej wskazano zmiana oparta na wskaźniku Podatkowych Doradców Podatkowych dostrzega potrzebę aktualizacji minimalnego wynagrodzenia zapewnia spójność z stawek, które od wejścia w życie Kodeksu karnego nie były regulacjami k.k.s. nowelizowane. Niemniej jednak, wyrażamy wątpliwości co do skali wprowadzanej zmiany. Uzasadnienie projektu w dużej mierze opiera się na wzroście minimalnego Projektowana podwyżka stawki dziennej jest wprawdzie wynagrodzenia za pracę jako wskaźniku zmiany wartości wysoka, ale wynika to z braku w okresie blisko 30 lat pieniądza. Pragniemy zwrócić uwagę, że wzrost zmian legislacyjnych dotyczących jej wysokości. wynagrodzenia minimalnego, choć istotny z Minimalna grzywna wynosić będzie 10 stawek po 100 zł perspektywy polityki społecznej, nie jest miarodajnym co trudno uznać za nadmierną dolegliwość skoro dotyczy miernikiem zmiany ogólnej siły nabywczej pieniądza w przestępstw a więc czynów stanowiących z natury polskiej gospodarce. Rzeczywista erozja wartości poważne naruszenie prawa. Grzywna może być pieniądza, mierzona realnymi wskaźnikami rozłożona na raty co również ułatwia jej wykonanie. ekonomicznymi, nastąpiła w znacznie mniejszej skali niż wskazywałby na to dziesięciokrotny wzrost płacy Troska o sprawców o najniższych dochodach nie może minimalnej. W związku z tym, dziesięciokrotna prowadzić do pobłażliwości ustawodawcy wobec tej podwyżka stawek dziennych jawi się jak bardzo kategorii osób. wysoka, co może prowadzić do nieproporcjonalnej dolegliwości kary. Projekt nie wydaje się tez uwzględniać Rozkładanie projektowanego podwyższenia stawki w dostatecznym zakresie głębokiego rozwarstwienia dziennej „na raty” również nie jest celowe. społecznego. Sytuacja ekonomiczna wielu obywateli Powtórzyć również można, że inne niż minimalne pozostaje trudna i nie wszyscy obywatele mają możliwość wynagrodzenie mierniki byłyby niespójne systemowo o uzyskania minimalnego wynagrodzenia za pracę na którego czym już wyżej wspomniano. wzroście oparto podwyżkę stawek grzywny. W tym Przyjęcie rozwiązania z art. 23 § 3 k.k.s. kontekście szczególne zastrzeżenia budzi podniesienie (samowaloryzacja), którego obowiązujący k.k. nigdy nie dolnej granicy stawki dziennej. System stawek dziennych przewidywał nie wydaje się celowe. Należy bowiem jest z założenia dwuetapowy, a jego istotą jest umożliwienie unikać zmian „rewolucyjnych” tam gdzie wystarczą sądowi indywidualizacji dolegliwości finansowej kary w zmiany mniej inwazyjne. stosunku do możliwości zarobkowych i majątkowych Co do vacatio legis - aktualne jest stanowisko wskazane sprawcy. Drastyczne podniesienie minimum z 10 zł do przy uwagach SN. 100 zł ogranicza tę możliwość, uderzając przede wszystkim w sprawców o najniższych dochodach. Jest to grupa, wobec której sąd powinien zachować największą elastyczność w wymierzaniu sprawiedliwości, aby uniknąć nadmiernego obciążania i pogłębiania wykluczenia społecznego. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na funkcję stawki dziennej w systemie prawa karnego. Zarówno na gruncie Kodeksu karnego, jak i Kodeksu karnego skarbowego, konstrukcja grzywny opiera się na rozdzieleniu dwóch elementów kary. Liczba stawek dziennych odzwierciedla stopień winy, społecznej szkodliwości czynu oraz cele kary, natomiast wysokość jednej stawki dziennej odpowiada indywidualnym możliwościom majątkowym i zarobkowym sprawcy. Celem tej konstrukcji jest zapewnienie rzeczywistej indywidualizacji dolegliwości finansowej, tak aby kara była odczuwalna w podobnym stopniu niezależnie od sytuacji ekonomicznej sprawcy. W konsekwencji wysokość stawki dziennej powinna pozostawać przede wszystkim instrumentem dostosowania grzywny do sytuacji konkretnej osoby, a nie narzędziem realizacji ogólnej polityki zaostrzania represji karnej. W tym kontekście szczególne wątpliwości budzi dziesięciokrotne podwyższenie ustawowego minimum stawki dziennej. Ogranicza ono możliwość dostosowania wysokości grzywny do sytuacji osób osiągających najniższe dochody lub pozostających w szczególnie trudnym położeniu materialnym. W efekcie sąd traci część instrumentów pozwalających na zachowanie proporcjonalności kary, mimo że właśnie temu celowi służy instytucja stawki dziennej. Tak daleko idąca zmiana prowadzi zatem do osłabienia jednej z podstawowych funkcji modelu grzywny przyjętego przez polskiego ustawodawcę. Co więcej, skoro ustawodawca zdecydował się na model grzywny oparty na stawkach dziennych, to wysokość jednej stawki nie powinna być utożsamiana z abstrakcyjną wartością pieniądza ani automatycznie powiązana z wysokością minimalnego wynagrodzenia. Istotą tego rozwiązania jest bowiem indywidualizacja kary dokonywana przez sąd na podstawie rzeczywistych dochodów, warunków osobistych, rodzinnych, stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych sprawcy. Mechaniczne podniesienie dolnej granicy stawki dziennej osłabia tę indywidualizację, zastępując ją rozwiązaniem o charakterze ryczałtowym. Niezależnie od oceny merytorycznej skali podwyżki, wątpliwości budzi również skokowy charakter proponowanej zmiany. Tak istotna modyfikacja systemowa, mająca fundamentalne znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości i sytuacji finansowej obywateli, powinna być rozłożona w czasie, z uwzględnieniem etapowego wprowadzania zmian, lub połączona z mechanizmem automatycznej waloryzacji, opartej na obiektywnych wskaźnikach ekonomicznych. W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera również okoliczność, iż proponowane vacatio legis jest rażąco krótkie. W świetle powyższego, Krajowa Rada Doradców Podatkowych postuluje odniesienie skali waloryzacji stawek dziennych do realnych wskaźników ekonomicznych, adekwatniej odzwierciedlających siłę nabywczą pieniądza, a nie wyłącznie do wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Apelujemy również o rozważenie mechanizmu stopniowej lub automatycznej indeksacji stawek, co zapewniłoby stabilność i przewidywalność systemu w przyszłości. Niezbędne wydaje się także wydłużenie vacatio legis, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie do wejścia w życie nowych przepisów.

18 Sąd Apelacyjny Bez uwag. w Warszawie 19 Sąd Apelacyjny art. 33 § 3 kk Nie negując faktu, że od czasu wprowadzenia kodeksu Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 § 1a w Gdańsku karnego stopa życia obywateli znacząco wzrosła, zauważa oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią on, że także wysokość kar grzywien wzrosła poprzez bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co do zwiększenie ilości orzekanych stawek dziennych, a więc wysokości grzywien orzekanych z uwzględnieniem tych wzrost poziomu życia obywateli i tym samym ich przepisów w obecnym brzmieniu. zwiększona zdolność do płacenia kar grzywny jest W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje zasadność kompensowana liczbą stawek dziennych orzekanych nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać należy na brak zmian grzywien. Tak jak dawniej orzekano grzywny np. 40 stawek wskazanego przepisu od początku jego obowiązywania, po 20 zł, tak obecnie orzeka się grzywny 200 stawek po 20 co doprowadziło do istotnej deprecjacji ekonomicznej zł. Okoliczność, że w przeszłości wysokość zastępczej kary tego elementu kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę za karę grzywny była niższa niż obecnie nie jest proponowanej nowelizacji. argumentem za zwiększeniem wysokości stawki dziennej. Im bowiem surowsza będzie zastępcza kara np. pozbawienia wolności za grzywnę, tym większa motywacja skazanych do spłacenia grzywny. Obecnie można łatwo zaobserwować, że choć egzekucja kar grzywny okazuje się często bezskuteczna, gdyż skazani nie mają zarejestrowanego źródła dochodu, to kiedy po zamianie tej kary na zastępczą karę pozbawienia wolności stawia się u nich Policja celem doprowadzenia ich do zakładu karnego, grzywny są bardzo często przez skazanych płacone, aby zwolnić się od zastępczej kary. Ponadto proponowana zmiana nie koresponduje z treścią art. 37a § 1 k.k., który przewiduje możliwość orzeczenia samoistnej kary grzywny w wysokości co najmniej 150 stawek dziennych w miejsce kary pozbawienia wolności. Przy uwzględnieniu proponowanej zmiany minimalna wysokość kary grzywny w takim wypadku wynosiłaby 15.000 zł. Jest to bardzo wysoka kwota biorąc pod uwagę chociażby wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Zauważyć przy tym należy, że instytucję z art. 37a § 1 k.k. stosuje się często do osób popełniających przestępstwo po raz pierwszy, nierzadko o dość błahe czyny, zatem wymierzanie tak wysokiej minimalnej kary grzywny raziłoby surowością. Jednocześnie informuję, że Prezesi pozostałych Sądów Okręgowych tutejszej apelacji nie zgłosili uwag do projektu.

20 Krajowa Rada art. 33 § 3 kk System kary grzywny orzekanej w stawkach dziennych Postulat pięciokrotnego podwyższenia granic stawki Radców stanowi rozwiązanie sprzyjające realizacji idei kary dziennej grzywny nie odpowiadałby wzrostowi Prawnych sprawiedliwej, w której jej ekonomiczny wymiar jest minimalnego wynagrodzenia i prowadziłby do dalszej wypadkową surowości kary, określanej przez liczbę stawek niespójności systemowej pomiędzy k.k. i k.k.w. dziennych oraz potencjału ekonomicznego sprawcy przestępstwa, determinującego wysokość jednej stawki. Jak Odnośnie do propozycji dotyczącej przywrócenia wskazuje się w literaturze przedmiotu: „znaczna rozpiętość brzmienia art. 58 § 2 k.k., stwierdzić należy, że wykracza granic wyznaczających wysokość stawki dziennej sprawia, ona poza ramy projektu. że możliwe jest dość precyzyjne ustalenie wysokości tej kary tak, aby mogła mieć zbliżoną dolegliwość dla wszystkich skazanych, niezależnie od ich stanu majątkowego” (B.J. Stefańska, w: Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, Warszawa 2016, teza 18 do art. 33 i cyt. tam literatura). Niewątpliwie zmiana siły nabywczej pieniądza jaka nastąpiła od uchwalenia w dniu 6 czerwca 1997 r. Kodeksu karnego, uzasadnia podwyższenie granic wysokości stawki dziennej grzywny, określonej w przepisie art. 33 § 3 k.k., który dotychczas nie był nowelizowany. Jeśli chodzi o podwyższenie górnego pułapu, to wydaje się, że proponowana zmiana jest w pełni uzasadniona przypadkami, w których sytuacja majątkowa sprawcy potrafi być ponadprzeciętna i wymierzenie mu realnej dolegliwości za przestępstwo będzie wymagało określenia wysokości stawki dziennej grzywny zdecydowanie powyżej limitu wynoszącego obecnie 2000 złotych. Warto w tym kontekście przypomnieć, że propozycja znacznego podniesienia górnej granicy wysokości stawki dziennej grzywny (do 10 000 zł) była przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, zgłoszonego jeszcze w maju 2007 r. (druk sejmowy V.1756, art. 1 pkt 7). Trzeba też jednak zaznaczyć, że możliwości majątkowe sprawców są bardzo zróżnicowane, a postępujące rozwarstwienie społeczeństwa tylko te różnice powiększa. Problem ubóstwa w Polsce nie został wyeliminowany i nadal stanowi istotny problem społeczny. Jak wynika z danych GUS: „w 2025 r. oszacowany zasięg zagrożenia ubóstwem skrajnym wyniósł 5,3% osób w gospodarstwach domowych i był zbliżony do wartości oszacowanej dla 2024 r. (5,2%). Oszacowany zasięg zagrożenia ubóstwem relatywnym wyniósł 13,5% wobec 13,3% w 2024 r.” (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomocspoleczna/zasieg-zagrozenia-ubostwem-ekonomicznym-w-polsce-w-2025-r ,14,13.html). Niezależnie od znaczącego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz licznych wskaźników makroekonomicznych należy pamiętać, że sytuacja majątkowa wielu oskarżonych bywa trudna, a kara grzywny – choć stanowić ma dolegliwość o charakterze osobistym – w praktyce nierzadko dotyka także osób najbliższych sprawcy. Dlatego, uznając za niewątpliwie konieczne podwyższenie dolnej granicy stawki dziennej grzywny, warto podać pod rozwagę określenie tego limitu na poziomie 5- krotnie wyższym niż obecny, tj. 50 złotych. Spowoduje to, że minimalny wymiar kary grzywny (500 zł) nie będzie jawić się jako symboliczny, urągający społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a jednocześnie kara ta będzie dolegliwa, ale możliwa do uiszczenia przez sprawców znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej. W przypadku jednak zdecydowania się przez ustawodawcę na określenie tego progu na proponowanym poziomie 100 zł zasadne byłoby przywrócenie art. 58 § 2 k.k., zakazującego orzekania grzywny nieegzekwowalnej, którego uchylenie nowelą z 20 lutego 2015 r. zostało powszechnie skrytykowane w nauce prawa karnego (zob. V. Konarska-Wrzosek, w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, teza 4 do art. 33; J. Majewski, w: Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024, teza 51 do art. 33). Instytucja ta ograniczała orzekanie zastępczej kary pozbawienia wolności za nieuiszczoną grzywnę, a także limitowała przerzucenie ciężaru tej kary na osoby najbliższe sprawcy, spełniając swą funkcję przewidzianą przez autorów Kodeksu karnego (zob. Uzasadnienie rządowego projektu 3 nowego kodeksu karnego, w: Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997, s. 138). Biorąc pod uwagę nieuchronne zaostrzenie wymiaru kary grzywny w wyniku proponowanej zmiany art. 33 § 3 k.k. realizacja tego postulatu wydaje się szczególnie godna uwagi. Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD413) w ramach opiniowania

Lp. Organ/podmiot zgłaszający Jednostka Treść uwagi Stanowisko MS uwagę redakcyjna

1. Prokuratura Krajowa Uwaga dotyczy Z aprobatą należy przyjąć inicjatywę Uwaga niezasadna. uzasadnienia nowelizacji art. 33 § 3 k.k. Brak urealnienia Odniesienie się w uzasadnieniu projektu do określonej w tym przepisie stawki dziennej minimalnego wynagrodzenia wynika z przez niemal 3 dekady wypaczył ideę tej konieczności zachowania spójności systemowej z instytucji, która ma powodować, że ukaranie regulacjami k.k.s. W art. 23 § 3 k.k.s. wysokość sprawcy karą grzywny pozostaje we stawki dziennej grzywny powiązana została z właściwej relacji do jego dochodów, minimalnym wynagrodzeniem. Inne wskaźniki warunków osobistych, rodzinnych, makroekonomiczne nie wpływają na wysokość stosunków majątkowych i możliwości stawki dziennej grzywny na gruncie k.k.s. Z tego zarobkowych. Za celowe uznać jednak względu nie miały decydującego znaczenia dla należy powołanie w uzasadnieniu projektu projektowanej zmiany. danych Głównego Urzędu Statystycznego ilustrujących, jak na przestrzeni czasu od dnia wejścia w życie Kodeksu karnego zmieniło się średnie wynagrodzenie. Odniesienie się wyłącznie do minimalnego wynagrodzenia za pracę nie jest miarodajne, zważywszy że płaca minimalna w ostatnich latach rosłą nieproporcjonalnie szybko w stosunku do średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.

2. Wojskowy Sąd Okręgowy w art. 33 § 3 k.k. Projekt oceniam negatywnie, bowiem: Uwaga niezasadna. Pomijanie inflacji przy ocenie w Poznaniu 1) realna (uwzględniająca inflację) jakim zakresie należy na nowo ustalić stawkę (Wojskowy Sąd Garnizonowy wysokość minimalnego wynagrodzenia w dzienną grzywny nie ma uzasadnienia. Inflacja w Szczecinie) latach 1997–2026, wzrosła 2,5-krotnie; świadczy bowiem o spadku siły nabywczej wskazany w uzasadnieniu projektu wzrost pieniądza. wysokość minimalnego wynagrodzenia w tym okresie, bez uwzględnienia inflacji, jest Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 więc nieprawdziwy; § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autorów uwag co

2) przyjęta w projekcie najniższa stawka do wysokości grzywien orzekanych z dzienna grzywny, zważywszy treść przepisu uwzględnieniem tych przepisów w obecnym art. 37a § 1 k.k., pozbawia możliwość brzmieniu. skorzystania z dobrodziejstwa tego przepisu - w zakresie kary rodzajowo łagodniejszej - oskarżonych gorzej sytuowanych;

3) krępowanie możliwości kształtowania wymiaru kary grzywny przez Sąd, który ma przybliżony chociaż wgląd w sytuację materialną oskarżonego jest błędem, który ujawniony zostanie najpóźniej w toku postępowania wykonawczego, w którym obserwuje się spadek skuteczności egzekwowania grzywien, świadczeń pieniężnych, kosztów.

3. Wojskowy Sąd Okręgowy w art. 33 § 3 k.k. Krytyczne odniesienie się do projektu z dnia Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 Warszawie (Wojskowy Sąd 12 czerwca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią Garnizonowy w Olsztynie) - Kodeks karny (UD413). Dziesięciokrotne bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co podniesienie wysokości dolnej granicy do wysokości grzywien orzekanych z stawki dziennej grzywny nadmiernie ograniczy swobodę sądowego wymiaru kary, uwzględnieniem tych przepisów w obecnym zwłaszcza w kontekście stosowania brzmieniu. przepisów art. 33 § 1a k.k. i art. 37a § 1 k.k. W pozostałym zakresie uwaga jest niezasadna. Przekonanie, że podwyższenie stawki dziennej grzywny ograniczy nadmiernie swobodę sądowego wymiaru kary nie jest trafne. Projekt urealnia wartość stawki dziennej grzywny w stosunku do wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Wzrost tego wynagrodzenia przekłada się na gruncie k.k.s. na wysokość stawki dziennej z mocy samego prawa (art. 23 § 3 k.k.s.) i nie jest to kwestionowane jako ograniczenie sądowego wymiaru kary.

4. Sąd Okręgowy w Krakowie art. 33 § 3 k.k. Prezes Sądu Rejonowego dla Krakowa- W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje Nowej Huty w Krakowie projekt dotyczący zasadność nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać zmiany art. 33 § 3 k.k., zwłaszcza w zakresie należy na brak zmian wskazanego przepisu od podniesienia minimalnej stawki dziennej początku jego obowiązywania, co doprowadziło do grzywny do kwoty 100,00 złotych, ocenił jednoznacznie krytycznie. W uzasadnieniu istotnej deprecjacji ekonomicznej tego elementu podał: „w szczególności, odnosząc się do kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę uzasadnienia projektu, wskazać należy, że w proponowanej nowelizacji. istocie stosownie do art. 33 § 1 k.k. najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa zaś 540, Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 jednak analizując całościowo pozostałe

§ 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią paragrafy tego artykułu oraz art. 7 § 3 k.k. to trudno znaleźć aktualnie przypadek, kiedy bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co dolna granica kary grzywny będzie mogła do wysokości grzywien orzekanych z zostać orzeczona w wymiarze 10 stawek, uwzględnieniem tych przepisów w obecnym bowiem zauważyć należy, że w odniesieniu brzmieniu. do kary samoistnej grzywny to art. 7 § 3 k.k. wprost wskazuje, że występkiem jest czyn Przekonanie, że podwyższenie stawki dziennej zagrożony grzywną powyżej 30 stawek grzywny ograniczy nadmiernie swobodę sądowego dziennych, a zatem za występek obecnie orzec można samoistną karę grzywny w wymiaru kary nie jest trafne. Projekt urealnia minimalnym wymiarze 40 stawek wartość stawki dziennej grzywny w stosunku do dziennych, a zatem według wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Wzrost tego proponowanych zmian najniższa kara wynagrodzenia przekłada się na gruncie k.k.s. na grzywny za występek będzie wynosiła wysokość stawki dziennej z mocy samego prawa 4.000,00 złotych, zaś w przypadkach (art. 23 § 3 k.k.s.) i nie jest to kwestionowane jako przewidzianych w art. 33 § 1a pkt 1-3 k.k. grzywna – orzekana także obok kary ograniczenie sądowego wymiaru kary. pozbawienia wolności (art. 33 § 2a k.k.) – będzie mogła być wymierzona minimalnie w Twierdzenie, że „według proponowanych zmian wysokości odpowiednio 5.000,00, 10.000,00 najniższa kara grzywny za występek będzie i 15.000,00 złotych, zaś w przypadku art. 37a wynosiła 4.000,00 złotych” gdyż wynika to z art. 7

§ 1 k.k. – minimalnie w wysokości 15.000,00 złotych. Istnieje zatem ryzyko, że proponowana zmiana znacząco zmniejszy § 3 k.k. jest błędne i wynika z wadliwej interpretacji ilość orzekanych kar grzywien, bowiem sądy tego przepisu. nie będą orzekać kar, których wykonanie Jak wskazuje się w doktrynie „Występkiem jest będzie iluzoryczne, albo będą orzekane kary czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 grzywny w wymiarze nieadekwatnym do stawek dziennych, karą ograniczenia wolności stopnia winy czy społecznej szkodliwości przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia czynu. Podkreślić nadto trzeba z całą wolności przekraczającą miesiąc. Kryterium stanowczością, że dotychczasowe „widełki” rozgraniczenia występków i wykroczeń ma również mające zastosowanie przy ustalaniu jednej charakter formalny i opiera się na ustawowym stawki dziennej dają szeroki wachlarz zagrożeniu, a nie na wymiarze kary. Zagrożenie możliwości przy orzekaniu kary grzywny – grzywną musi przekraczać 30 stawek dziennych. maksymalnie do 1.080.000,00 złotych (540 x Jeżeli ustawa nie określa w przepisie części 2.000,00 zł), w związku z powyższym nie ma szczególnej liczby stawek dziennych, to ma potrzeby „urealniania” wysokości stawki zastosowanie granica przewidziana w art. 33 § 1 dziennej grzywny w postępowaniu karnym (540 stawek dziennych). Kara wymierzona za poprzez dziesięciokrotne podwyższenie jej występek może być, zgodnie z art. 33 § 1, niższa dolnej granicy. Takie postąpienie w sposób od 30 stawek i wynosić 10 stawek dziennych”. (A. nieuzasadniony ponownie istotnie ograniczy Zoll [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Cześć władzę sądowniczą na etapie wymiaru kary. I. Komentarz do art. 1-52, wyd. V, red. W. Wróbel, Ponadto raz jeszcze powtórzyć należy, że Warszawa 2016, art. 7). sędziowie z niepokojem obserwują mające miejsce od kilku lat reformy wymiaru sprawiedliwości, które coraz bardziej ograniczają sędziowski wymiar kary, a tym samym swobodę w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, wprowadzając szereg środków karnych o charakterze obligatoryjnym, określając jednocześnie wysokie dolne granice kar i środków o charakterze finansowym, w nieuzasadniony sposób ograniczając władzę sądowniczą na etapie wymiaru kary”.

Prezes Sądu Rejonowego w Oświęcimiu poinformowała, że sędziowie karni tamt. Sądu zmianę wysokości minimalnej stawki dziennej grzywny z kwoty 10 złotych do kwoty 100 złotych opiniują jednoznacznie negatywnie, „wskazując, że prowadzi ona do dalszego systematycznego ograniczania roli sędziego w wymiarze kary. Nie kwestionując Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 faktu zmiany siły nabywczej pieniądza od § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią roku 1997 (kiedy to wszedł w życie Kodeks bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co karny), wskazują, że w ostatnich latach do wysokości grzywien orzekanych z ustawodawca regularnie wymuszał na sądach zwiększenie sądowego wymiaru uwzględnieniem tych przepisów w obecnym kary poprzez wprowadzanie kolejnych brzmieniu. zmian do kodeksu karnego np. art. 33 §1a k.k., który narzuca minimalną wysokość Po uzupełnieniu projektu o wskazane propozycje stawek dziennych grzywny, czy art. 37a §1 będzie on odpowiadał oczekiwaniom autora uwagi, k.k. (po ostatnich zmianach), który również który stwierdził, że „samo podniesienie dolnej wymaga określonej wysokości stawek wysokości stawki dziennej grzywny mogłoby być dziennych przy wymierzaniu kary grzywny w akceptowalne, ale tylko wówczas, gdyby pozostałe miejsce innych rodzajowo kar. Tym samym przepisy kodeksu karnego nie narzucały sędziom podkreślają, że po wprowadzeniu przy wymiarze kary tak drastycznych ograniczeń, o ewentualnych zmian, minimalny wymiar jakich mowa we wcześniejszej części pisma”. kary za jedno z najbardziej powszechnych przestępstw, czyli czyn z art. 178a §1 k.k. wynosić będzie 150 stawek dziennych grzywny (minimalna ilość stawek narzucona przez ustawodawcę) po 100 złotych (minimalna stawka narzucona przez ustawodawcę) – co dawać będzie kwotę 15.000 złotych grzywny. Kwota ta, zarówno w tym przypadku, jak i wielu innych przestępstw, np. drobnych kradzieży czy wypadków drogowych – gdzie, co podkreślenia wymaga, wymierzenie kary grzywny możliwe jest tylko poprzez przejście przez art. 37a §1 k.k. - prowadzić będzie do konieczności orzekania grzywien nieadekwatnych do stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu i w jakimkolwiek oderwaniu od dyrektyw wymiaru kary. Tym samym sędziowie wywodzą, że samo podniesienie dolnej wysokości stawki dziennej grzywny mogłoby być akceptowalne, ale tylko wówczas, gdyby pozostałe przepisy kodeksu karnego nie narzucały sędziom przy wymiarze kary tak drastycznych ograniczeń, o jakich mowa we wcześniejszej części pisma”.

5. Sąd Apelacyjny w Krakowie art. 33 § 3 k.k Sędzia Wizytator Sądu Apelacyjnego w Uwaga w zakresie w jakim postuluje podwyższenie Krakowie podniósł, że projektowana zmiana minimalnej stawki dziennej grzywny do 200 zł nie jest niewątpliwie niezbędna. Od momentu jest zasadna. To samo dotyczy postulatu ustalenia uchwalenia Kodeksu Karnego upłynęło już maksymalnej stawki dziennej na kwotę 10.000 zł 29 lat i wartość pieniądza uległa znacznej dewaluacji (około 140%). Mimo, że W ocenie projektodawcy stawka dzienna powinna pierwotnie Ustawodawca określił w art. 33 § rosnąc adekwatnie do wzrostu minimalnego 3 kk bardzo szerokie widełki, w których ma wynagrodzenia (tak jak w k.k.s., gdzie zmiana mieścić się wysokość stawki dziennej to następuje z mocy prawa – art. 23 § 3 k.k.s.). Projekt, praktyka sądowa wskazuje, że ich wysokość w odniesieniu do art. 33 § 3 k.k., naprawia jedynie ustalana jest w granicach ustawowego dotychczasowe zaniechanie ustawodawcy w minimum, co w jego opinii jest postąpieniem irracjonalnym. W roku ubiegłym sądy zakresie podwyższenia granic stawki dziennej rejonowe skazały 71 692 osoby na karę grzywny. samoistnej grzywny. Wysokość stawki dziennej do 20 zł. orzeczono wobec 56 475 Propozycje dotyczące art. 115 k.k. wykraczają poza skazanych, od 20 do 40 zł. w odniesieniu do ramy projektu. To samo dotyczy zmian w k.w. 12 498 skazanych zaś powyżej 101 zł i więcej jedynie do 389 skazanych. Dane te wskazują na orzekanie stawki dziennej w oderwaniu od realnej obecnej wartości złotówki. W konsekwencji tego, czasami stosunkowo długotrwałe kary zastępcze odbywane są za grzywny wymierzone w stosunkowo niewielkiej wysokości. 2 Wszak trzeba mieć na uwadze, że w roku ubiegłym wobec 30 553 skazanych przebywających na wolności i 4821 odbywających już karę orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności. Świadczy to wyraźnie o tym, że wymierzenie grzywny jako kary nieizolacyjnej skutkuje w konsekwencji osadzeniem w zakładzie karnym. Dlatego też zmiany dotyczące wymierzanych kar grzywny są niezbędne. Dotyczy to również Kodeksu wykroczeń w szczególności art. 24. Wymierzanie grzywien poniżej 100 zł nawet za wykroczenia jest postąpieniem symbolicznym (w roku 2025 sądy rejonowe skazały 1 669 osób na grzywny w wysokości od 20 do 50 zł i 15 150 na grzywny w wysokości od 50 do100 zł.). Reasumując dolna wysokość stawki dziennej powinna zostać określona na kwotę 200 zł (mając na uwadze obecną minimalną stawkę wynagrodzenia godzinowego – 31 zł pomnożoną przez 8). Natomiast ustalenie górnej stawki dziennej na kwotę 20 000 zł jest stanowczo zbyt wysokie przy obecnej praktyce orzeczniczej. Dlatego kwota 10 000 zł – jak podaje Sędzia Wizytator - jest wystarczająca. Na marginesie dodaję, że w mojej ocenie istnieje pilna potrzeba nowelizacji art. 115 § 5 k.k. (i w konsekwencji także § 6 choć w tym wypadku skala problemu jest zdecydowanie mniejsza ale byłaby to zmiana spójna systemowo) poprzez znaczne podwyższenie kwoty statuującej mienie znacznej wartości (proponowana kwota to 500.000). Ostatnia zmiana w tym obszarze miała miejsce w 2010 roku. Od tego czasu wartość pieniądza uległa znacznej deprecjacji (średnie wynagrodzenie w 2010 roku wynosiło 3225 zł a obecnie wynosi 9652 zł co oznacza wzrost o 300% (stąd też proponowana kwota progu). Dodać należy, że w tym samym czasie próg dzielący wykroczenie od przestępstwa (art. 119 § k.w.) zmienił się o także o 300% (z 250 zł w 2010 roku do 800 zł już od 2022 roku). Brak tej zmiany powoduje stałe poszerzenie kognicji sądów okręgowych (w I instancji), a w konsekwencji znaczący wzrost wpływu do sądów apelacyjnych, które borykają się z problemami kadrowymi (co związane jest tak brakiem nominacji jak i zwiększeniem obciążenia z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego w II instancji, co zdarza się coraz częściej). Wypaczony jest też sens tej regulacji, która w założeniu miała dotyczyć poważnych przestępstw gospodarczych (co wymagało doświadczenia w ich osądzaniu) a obecnie dotyczy np. oszustwa leasingowego 1 samochodu nieco lepszej marki.

6. Sąd Najwyższy I. Przedmiot i podstawa opinii

1. Minister Sprawiedliwości, pismem z dnia 1 lipca 2026 r. (sygn. DL-V.40.3.2026, sygnowanym przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusza Myrchę), zwrócił się do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z prośbą o zgłoszenie ewentualnych uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (nr UD413 w wykazie prac legislacyjnych; dalej jako: „projekt”) w terminie 21 dni od dnia jego otrzymania.

2. Projekt zakłada zmianę art. 33 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872; dalej jako: „k.k.”) przez nadanie mu następującego brzmienia: „§ 3. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych, ani też przekraczać 20 000 złotych”. Istota projektowanej zmiany sprowadza się zatem do dziesięciokrotnego podwyższenia dolnej (z 10 zł do 100 zł) oraz górnej (z 2000 zł do 20 000 zł) ustawowej granicy stawki dziennej grzywny. Poza zakresem nowelizacji pozostaje liczba stawek dziennych (art. 33 § 1 i 1a k.k.), a więc pierwszy etap wymiaru grzywny orzekanej w systemie stawkowym. Zgodnie z art. 2 projektu ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

3. Uzasadnienie projektu sprowadza się do stwierdzenia, że dziesięciokrotne podniesienie obu granic stawki dziennej ma na celu „urealnienie” tej kary i stanowi bezpośrednią odpowiedź na ponad dziesięciokrotny wzrost płacy minimalnej – z 406 zł w dacie uchwalenia k.k. (zarządzenie Uwaga niezasadna. Jak już wyżej wskazano Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 odniesienie się w uzasadnieniu projektu do stycznia 1997 r.) do 4806 zł od dnia 1 stycznia minimalnego wynagrodzenia wynika z 2026 r. (rozporządzenie Rady Ministrów z konieczności zachowania spójności systemowej z dnia 11 września 2025 r., Dz. U. poz. 1242). regulacjami k.k.s. W art. 23 § 3 k.k.s. wysokość Projektodawca powołuje się nadto na stawki dziennej grzywny powiązana została z uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 maja minimalnym wynagrodzeniem. Inne wskaźniki 2004 r., I KZP 4/04, oraz kategorycznie makroekonomiczne nie wpływają na wysokość stwierdza, że „nie ma możliwości stawki dziennej grzywny na gruncie k.k.s. Z tego zastosowania alternatywnych w stosunku do względu nie miały decydującego znaczenia dla projektowanych rozwiązań środków, które projektowanej zmiany. umożliwiałyby osiągnięcie zamierzonego celu” (s. 3 uzasadnienia).

4. Projektowaną zmianę należy ocenić negatywnie. Ocena ta nie odnosi się przy tym do samego kierunku nowelizacji – potrzeba dostosowania granic stawki dziennej grzywny do zmienionych realiów społeczno-gospodarczych nie budzi wątpliwości (pkt II opinii) – lecz do przyjętego przez projektodawcę miernika waloryzacji, jej skali oraz tempa wprowadzenia zmian (pkt III–VII opinii).

II. Deprecjacja ekonomiczna granic stawki dziennej – potrzeba waloryzacji

5. Przyznać należy projektodawcy, że Stanowisko jw. Dodać można, że autor uwagi w granice stawki dziennej określone w art. 33 § punkcie 3 k.k. (10–2000 zł) nie były zmieniane od VI. 27 i 28 dochodzi do wniosku, że powiązanie dnia wejścia w życie Kodeksu karnego, tj. od stawki dziennej grzywny a minimalnym 1 września 1998 r. Ustawodawca ingerował wynagrodzeniem byłoby rozwiązaniem natomiast w liczbę stawek, podwyższając jej „zasługującym na szczególną uwagę”. zasadnicze maksimum z 360 do 540 (ustawa Gdyby taki mechanizm zastosowano w dacie z dnia 5 listopada 2009 r., Dz. U. Nr 206 poz. uchwalenia Kodeksu karnego stawka dzienna

1589), a następnie – nowelizacją z dnia 7 grzywny wzrosłaby przez ponad 29 lat od tej daty lipca 2022 r. (Dz. U. poz. 2600) – do poziomu proponowanego w projekcie. wprowadzając do art. 33 § 1a k.k. podwyższone minima liczby stawek w przypadku przestępstw zagrożonych karą grzywny i pozbawienia wolności. Blisko trzydziestoletnia bierność w zakresie granic Stanowisko jw. samej stawki dziennej doprowadziła do istotnej deprecjacji ekonomicznej tego elementu kary grzywny.

6. Rzetelna ocena owej deprecjacji nie może ograniczać się do zestawienia kwot nominalnych. Konieczne jest równoczesne zastosowanie dwóch mierników obiektywnych: zmiany siły nabywczej pieniądza (wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS) oraz relacji granic Stanowisko jw. stawki do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Miernik drugi jest przy tym szczególnie adekwatny, skoro ustalając wysokość stawki dziennej sąd uwzględnia dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe (art. 33 § 3 k.k.) – dolegliwość stawki należy więc odnosić do poziomu dochodów społeczeństwa.

7. Według wskaźników publikowanych przez GUS, poziom cen towarów i usług konsumpcyjnych pomiędzy Stanowisko jw. wrześniem 1998 r. a czerwcem 2026 r. wzrósł około 2,7-krotnie. Oznacza to, że dolna granica stawki dziennej (10 zł) odpowiada obecnie realnie kwocie około 27 zł, a górna (2000 zł) – kwocie około 5400 zł. Realna wartość obu granic obniżyła się zatem o około 63%. Ujmując rzecz odwrotnie: obecne granice 10–2000 zł mają siłę nabywczą odpowiadającą kwotom około 3,70–740 zł w warunkach cenowych z 1998 r.

8. Jeszcze wyraźniejszy obraz daje Stanowisko jw. odniesienie granic stawki do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, które w 1998 r. wynosiło 1239,49 zł, a w 2025 r. – 8903,56 zł (komunikat Prezesa GUS z dnia 9 lutego 2026 r., M.P. poz. 192), co oznacza wzrost około 7,2-krotny. Dolna granica stawki stanowiła w 1998 r. około 0,81% przeciętnego wynagrodzenia, obecnie – już tylko około 0,11%; granica górna odpowiednio: około Stanowisko jw. 161% oraz około 22%. Zachowanie relacji z 1998 r. wymagałoby ustalenia granic na poziomie około 72 zł oraz około 14 400 zł. Względna dolegliwość ekonomiczna pojedynczej stawki dziennej obniżyła się zatem o około 86%.

9. Uwzględniając oba etapy wymiaru grzywny: najniższa możliwa grzywna (10 stawek po 10 zł) wynosi niezmiennie 100 zł, podczas gdy jej realny odpowiednik z 1998 r. to obecnie około 271 zł; zasadnicze maksimum wzrosło nominalnie z 720 000 zł (360 × 2000 zł) do 1 080 000 zł (540 × 2000 zł), jednak po uwzględnieniu inflacji, maksimum z 1998 r. odpowiada dziś kwocie Stanowisko jw. około 1,95 mln zł – realna dolegliwość Przyjęta, jako data odniesienia, data uchwalenia maksymalnej grzywny obniżyła się więc o Kodeksu karnego wynika z potrzeby wyboru około 45%. Podwyższenie liczby stawek w właściwego momentu, w którym ustawodawca 2009 r. jedynie częściowo zrekompensowało zdecydował o ukształtowaniu stawek dziennych w utratę wartości pieniądza. przedziale wskazanym w art. 33 § 3 k.k.

10. Powyższe potwierdza, że Naturalnym wydaje się, że jest to moment deprecjacja granic stawki dziennej jest uchwalenia ustawy. Odwoływanie się do daty rzeczywista i istotna, a ich waloryzacja – co wejścia w życie Kodeksu nie wydaje się właściwe do zasady – uzasadniona. Nie przesądza to tym bardziej, że była ona w okresie vacatio legis jednak w żadnej mierze o aprobacie dla przesuwana z 1 stycznia 1998 r. na 1 września 1998 rozwiązania przyjętego w projekcie, które – r. (art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o zmianie jak zostanie wykazane – wykracza znacząco ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks karny, poza granice wyznaczone jakimkolwiek ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks obiektywnym miernikiem deprecjacji. postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.1083) III. Nieadekwatność przyjętego miernika Nawet przyjęcie jednak wskazanej dany nie oraz skali podwyższenia podważałoby zasadności nowelizacji skoro autor

11. Projektodawca oparł całą uwagi dostrzega, że „Licząc poprawnie, wzrost konstrukcję nowelizacji na jednym mierniku płacy minimalnej wynosi około 9,6-krotność”.

– wzroście minimalnego wynagrodzenia za pracę. Miernik ten jest wadliwy metodologicznie. Wysokość płacy Uwaga niezasadna. Projekt czyni stawkę dzienną minimalnej jest wielkością ustalaną władczą surową w stopniu porównywalnym z tym jaki decyzją prawodawcy, uwarunkowaną bieżącą obowiązywał w dacie uchwalenia Kodeksu karnego. polityką społeczną, i w ostatnich latach rosła znacząco szybciej zarówno od cen, jak i od Stanowisko jw. przeciętnego wynagrodzenia. W okresie Intencją projektu nie jest zaostrzenie polityki karnej. relewantnym dla oceny projektu płaca Można nawet wskazać, że Prezes SA w Katowicach minimalna wzrosła około 11,8-krotnie (406 zasadnie dostrzegł, że „czasami stosunkowo zł → 4806 zł), przeciętne wynagrodzenie długotrwałe kary zastępcze odbywane są za około 7,2-krotnie (1239,49 zł → 8903,56 zł), grzywny wymierzone w stosunkowo niewielkiej a poziom cen około 2,7-krotnie. wysokości”. Projektodawca wybrał zatem – bez Projektowana zmiana może zatrzymać tę tendencję. jakiegokolwiek uzasadnienia tego wyboru – Przy minimalnej stawce dziennej grzywny na ten, spośród dostępnych mierników, który poziomie 100 zł jeden dzień zastępczej kary maksymalizuje krotność podwyżki. pozbawienia wolności odpowiadać będzie grzywnie

12. Wątpliwości wywołuje także w wysokości co najmniej 200 zł (art. 46 § 2 k.k.w.). przyjęta data odniesienia. Projektodawca Obecnie może być to kwota 20 zł. Dalsze zestawia płacę minimalną z daty uchwalenia utrzymywanie takiego stanu prawnego należy k.k. (6 czerwca 1997 r. – 406 zł, przy czym ocenić jako nieznajdujące uzasadnienia. kwota ta obowiązywała jedynie od 1 lutego do 30 czerwca 1997 r.) z kwotą obowiązującą Stanowisko jw. od 1 stycznia 2026 r. Tymczasem właściwym punktem odniesienia jest data wejścia Kodeksu karnego w życie (1 września 1998 r.), od której kwestionowane granice zaczęły obowiązywać – w tej dacie najniższe Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 wynagrodzenie wynosiło już 500 zł (Dz. U. z § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią 1998 r. Nr 16, poz. 74). Licząc poprawnie, bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co wzrost płacy minimalnej wynosi około 9,6- do wysokości grzywien orzekanych z krotność, a więc pozostaje poniżej uwzględnieniem tych przepisów w obecnym deklarowanej w uzasadnieniu brzmieniu. dziesięciokrotności. Dobór daty odniesienia sprawia wrażenie podporządkowanego z góry założonemu wynikowi.

13. Niezależnie od powyższego, proponowane granice (100 zł – 20 000 zł) przekraczają wartości wynikające z każdego obiektywnego miernika: wartości zwaloryzowane inflacyjnie (ok. 27 zł – 5400 zł) – blisko czterokrotnie, a wartości wynikające z parytetu płacowego (ok. 72 zł – Uwagi nie są zasadne. 14 400 zł) – o około 39%. W konsekwencji, Minimalna grzywna 10 stawek po 100 zł (1000 zł) relacja dolnej granicy stawki do przeciętnego nie jest grzywną nadmiernie wysoką. Sprawca wynagrodzenia wzrośnie z pierwotnych podejmując zatrudnienie może zgromadzić środki 0,81% (1998 r.) do około 1,12%, a granicy na jej zapłatę. Dodać można, że k.k.w. przewiduje górnej – ze 161% do około 225%. Projekt nie rozkładanie grzywny na raty oraz możliwość jej „urealnia” więc kary grzywny, lecz czyni odpracowania. Tym samym grzywna nie stanie się stawkę dzienną – w ujęciu względnym – karą „dla najuboższych sprawców faktycznie surowszą, niż była kiedykolwiek w okresie niedostępną albo nadmiernie dolegliwą”. obowiązywania k.k.

14. Zachodzi zatem zasadniczy Jeżeli sąd orzeknie grzywnę w wyższym wymiarze rozdźwięk pomiędzy celem deklarowanym to będzie oznaczało, że uzna, iż sprawcą jest w (przywrócenie pierwotnej dolegliwości stanie ją uiścić co najmniej w ratach. ekonomicznej kary) a rzeczywistym skutkiem nowelizacji (zaostrzenie Twierdzenie, że sprawcom będzie „opłacało się” represyjności ponad poziom pierwotny). odbyć karę zastępczą nie przekonuje. Trudno Jeżeli intencją projektodawcy jest zakładać, pomijając zupełnie odosobnione zaostrzenie polityki karnej w zakresie przypadki, że podwyższenie stawki dziennej grzywien, powinno to zostać otwarcie grzywny wygeneruje zauważalne zainteresowanie zadeklarowane i odrębnie uzasadnione - w odbywaniem kar zastępczych pozbawienia szczególności w świetle dyrektyw wymiaru wolności. kary i danych o praktyce orzeczniczej. Uzasadnienie projektu takiej deklaracji ani analizy nie zawiera.

15. Przedstawione w punktach II-III mechanizmy oszacowania deprecjacji granic stawki dziennej grzywny okazują jedynie potencjalne mechanizmy i kierunki dokonania realnej oceny tego zjawiska przezProjekt nie dotyczy art. 63 k.k. i dlatego do niego projektodawców. Przykłady te poddają nie nawiązuje. Regulacja ta może jednak jednocześnie w wątpliwość trafność przemawiać, za zasadnością projektowanej zmiany. kryteriów arbitralnie wybranych przez Jeżeli dzień pozbawienia wolności odpowiada projektodawców, którym nie towarzyszy dwóm stawkom grzywny to stawka ta powinna mieć ani uzasadnienie ich wyboru, ani ich odpowiednią wartość, tak aby nie dochodziło do pogłębiona analiza. sytuacji, w których dzień pozbawienia wolności będzie mógł być równoważny 20 zł (2 stawki po 10 IV. Pominięte skutki systemowe zł). projektowanej zmiany

15. Uzasadnienie projektu Odnosząc się do skutków proponowanych zmian na całkowicie pomija sprzężenie projektowanej gruncie art. 71 § 2 k.k. należy wskazać, że przepis zmiany z art. 33 § 1a k.k., przewidującym – ten dotyczy stawek dziennych grzywny a nie ich dla czynów zagrożonych karą pozbawienia wysokości. wolności – podwyższone minima liczby Jeżeli po wejściu w życie ustawy grzywny będą stawek (50, 100 i 150 stawek, zależnie od orzekane w mniejszej liczbie stawek to korzyść ustawowego zagrożenia). Po wejściu w życie sprawcy uzyskiwana na podstawie wskazanego projektu minimalne grzywny orzekane na tej przepisu będzie niższa. Trudno jednak przyjmować, podstawie wyniosą odpowiednio 5000 zł, 10 aby okoliczność ta podważała zasadność 000 zł i 15 000 zł – niezależnie od statusu projektowanej zmiany. majątkowego sprawcy. Kumulacja skutków noweli z 2022 r. (podwyższenie minimów Projekt nie pozostaje w bezpośrednim związku z liczby stawek) oraz projektowanej noweli przepisami dotyczącymi kary łącznej. Autor uwagi (dziesięciokrotne podwyższenie stawki nie wyjaśnia, jakie aspekt orzekania miałby wpływ minimalnej) prowadzi do zwielokrotnienia na kształt projektowanych przepisów. Mając jednak dolegliwości minimalnej grzywny, którego na uwadze treść art. 86 § 2 k.k. i art. 39 § 2 k.k.s. projektodawca w ogóle nie analizuje. zasadna wydaje się teza, że należy dążyć do tego,

16. Na dolnym odcinku skali aby różnice w wysokości stawek dziennych „dyrektywa statusu majątkowego sprawcy” grzywny orzekanych na podstawie k.k. i k.k.s. nie (art. 33 § 3 k.k.) stanie się iluzoryczna: wobec narastały. sprawcy pozbawionego dochodów i majątku sąd nie będzie mógł zejść poniżej 100 zł Uwaga niezasadna. Autor uwagi nie wyjaśnia na stawki, a więc poniżej 1000 zł grzywny czym owo zaburzenie miałoby polegać. (odpowiednio więcej w wypadkach objętych Wydaje się że jest przeciwnie. Przykładowo zgodnie art. 33 § 1a k.k.). Przewidywalnym z art. 82 § 3 k.p.s.w. „Okres zatrzymania zalicza się skutkiem jest pogorszenie ściągalności na poczet wymierzonej kary aresztu i kary grzywien oraz wzrost liczby wypadków ograniczenia wolności, przyjmując jeden dzień wykonywania form zastępczych (art. 45 i n. zatrzymania, z zaokrągleniem do pełnego dnia, za k.k.w.), z zastępczą karą pozbawienia równoważny jednemu dniowi kary aresztu i dwóm wolności włącznie. Rezultat ten dniom kary ograniczenia wolności, a na poczet pozostawałby w sprzeczności z racjonalną grzywny - przyjmując za równoważny grzywnie w polityką karną: grzywna – kara rodzajowo wysokości 200 zł. najłagodniejsza – stałaby się dla Jak wyżej wskazano obecna regulacja z art. 63 k.k. najuboższych sprawców faktycznie może przemawiać, za zasadnością projektowanej niedostępna albo nadmiernie dolegliwa, co zmiany. Jeżeli dzień pozbawienia wolności może skłaniać sądy do sięgania po surowsze odpowiada dwóm stawkom grzywny to stawka ta rodzajowo kary bądź nadużywania instytucji powinna mieć odpowiednią wartość, tak aby nie probacyjnych. Z drugiej jednak strony, dochodziło do sytuacji, w których dzień projektowane zmiany doprowadziłyby do pozbawienia wolności będzie mógł być sytuacji, w której dla sprawców zamiast równoważny 20 zł (2 stawki po 10 zł). Po zmianach uiszczenia kary grzywny, w wymiarze będzie to kwota co najmniej 200 zł (2 stawki po 100 merkantylnym korzystniejsze mogłoby się zł), a zatem będzie to wartość odpowiadająca temu okazać odbycie kary zastępczej, gdyż co przyjęto na gruncie prawa wykroczeń. wzrosłaby najzwyczajniej wartość ekonomiczna jednego dnia pozbawienia Projekt nie wywiera skutków związanych z art. 7 § wolności (co projektodawca sam przyznaje w 3 k.k. „Ocenie Skutków Regulacji”). Innymi słowy, Autor uwagi nie wyjaśnia na czym, jego zdaniem, jeśli wcześniej jedna stawka warta była owe skutki miałyby polegać. dziesięć razy mniej polskich złotych, to wraz z wejściem w życie nowelizacji jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności mógłby zyskać dziesięciokrotnie wyższą wartość (zob. art. 63. § 1.k.k.). Z drugiej Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 strony, projektodawca nie odnosi się do § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią brzmienia art. 63 § 1.k.k., w świetle, bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co którego „[na] poczet orzeczonej kary zalicza do wysokości grzywien orzekanych z się okres rzeczywistego pozbawienia uwzględnieniem tych przepisów w obecnym wolności w sprawie, zaokrąglając w górę do brzmieniu. pełnego dnia, przy czym jeden dzień Trudno natomiast zrozumieć na czym ma polegać rzeczywistego pozbawienia wolności trudna do zaakceptowania „skokowa” różnica równa się jednemu dniowi kary pozbawienia dolegliwości miedzy grzywną orzeczoną za wolności, dwóm dniom kary ograniczenia przestępstwo w kwocie 1000 zł a grzywną możliwą wolności lub dwóm dziennym stawkom do orzeczenia za wykroczenie. grzywny”. Projekt nie uwzględnia także Katalog kar orzekanych za wykroczenia jest inny i skutki proponowanych zmian na gruncie art. obejmuje również karę nagany. Porównywanie kar 71 § 2, zgodnie z którym „ [w] razie za przestępstwa i kar za wykroczenia musi zarządzenia wykonania kary grzywna uwzględniać tę okoliczność, jak również odmienny orzeczona na podstawie § 1 nie podlega charakter czynów, których kary te dotyczą. wykonaniu; kara pozbawienia wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający połowie Uwaga nie jest zasadna. Projekt urealnia granice liczby uiszczonych stawek dziennych stawki dziennej grzywny. Oczywistą konsekwencją grzywny z zaokrągleniem w górę do pełnego jest, że minimalna grzywna będzie wynosiła 10 dnia”. stawek po 100 zł. Z pewnością nawet sprawcy o

17. Projekt całkowicie pomija także najniższym statusie majątkowym powinni problematykę łączenia kar (w przypadku odczuwać realną dolegliwość, jeżeli popełniają realnego zbiegu przestępstw), w przestępstwa. Projektowane przepisy nie podnoszą szczególności w zakresie art. 86 § 2a-2b k.k. dolnej granicy stawki ponad to co społecznie Całkowicie pominięta została kwestia akceptowalne. orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, sąd może orzec grzywnę określoną w art. 71 § 1 k.k., chociażby jej nie orzeczono za pozostające w zbiegu Projekt nie odnosi się do grzywien orzekanych przestępstwa (art. 89a § 1 k.k.). kwotowo.

18. Projekt mógłby zaburzyć system Analiza zmian poszczególnych przepisów, w reakcji prawnokarnej, zarówno wewnątrz których takie sankcje są przewidziane wykracza prawa karnego sensu strictissimo, jak w poza ramy projektu. zakresie relacji przestępstw do wykroczeń.

Uwaga nie jest zasadna. Projekt podwyższa minimalną grzywnę do kwoty 1000 zł (10 stawek po 100 zł). Poza tym w ramach sądowego wymiaru kary dobór represji karnej będzie następował w taki sposób, aby osiągnięte zostały cele kary. Zachowana zostaje swoboda sędziowska. Nie należy spodziewać się dziesięciokrotnie wyższych grzywien. Projekt żadnych wartości konstytucyjnych nie narusza.

19. Jeśli chodzi o samą systematykę Kodeksu karnego, projektodawcy pomijają skutki projektowanej zmiany w zakresie art. 7 § 3 k.k. („[w]ystępkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 Stanowisko jw. złotych, karą ograniczenia wolności Waloryzacja stawki dziennej, która nie była przekraczającą miesiąc albo karą dokonywana przez 29 lat, przeprowadzona w pozbawienia wolności przekraczającą oparciu o obiektywny miernik (analogiczny do miesiąc”). przyjętego w art. 23 § 3 k.k.s.) nie może być

20. Powyższe pozostaje w traktowana jako naruszająca konstytucyjną zasadę bezpośredniej korelacji z modelem proporcjonalności. odpowiedzialności karnej za wykroczenie, w którym kara grzywny wymierzana jest co do zasady w granicach od 20 do 5000 zł (art. 24

§ 1 k.w.). Po nowelizacji minimalna grzywna za występek objęty art. 33 § 1a pkt 1 k.k. (5000 zł) zrówna się z maksymalną grzywną za wykroczenie, a najniższa grzywna za jakiekolwiek przestępstwo (1000 zł) będzie pięćdziesięciokrotnie wyższa od najniższej Projekt nie narusza zasady przewidywalności grzywny za wykroczenie – co na granicy reakcji karnej. Projekt nie będzie działał wstecz. czynów przepołowionych wywoła skokową, trudną do racjonalizacji różnicę dolegliwości.

21. Uzasadnienie nie zawiera Uwaga niezasadna. również żadnych danych o strukturze stawek Przyjęte rozumienie zasady równości otwierałoby dziennych orzekanych w praktyce. Te drogę do podważania każdego, nieraz bardzo przedstawiono w ramach dokumentu „Ocena istotnego, zaostrzenia odpowiedzialności karnej Skutków Regulacji”. Dane tam zawarte (dotyczącego często kary pozbawienia wolności). potwierdzają, jak zgodnie wskazuje się w Co do wydłużenia vacatio legis wskazać należy, że piśmiennictwie, że praktyka orzecznicza takie wydłużenie niczego nie zmieniłoby z punktu lokuje wysokość stawki w pobliżu dolnej widzenia tej zasady. granicy ustawowej, górna zaś wykorzystywana jest śladowo. Rzeczywistym ciężarem nowelizacji będzie więc przede wszystkim dziesięciokrotne podniesienie grzywien orzekanych wobec sprawców o najniższym statusie majątkowym, nie zaś „urealnienie” grzywien wymierzanych sprawcom zamożnym.

22. Na marginesie należy zauważyć, że projekt i jego uzasadnienie nie odnoszą się do normatywnego modelu grzywien Uwaga niezasadna. orzekanych w trybie innym niż system Inne niż minimalne wynagrodzenie mierniki byłyby stawkowy z art. 33 k.k., w szczególności niespójne systemowo o czym już wyżej grzywien kwotowych przewidzianych w wspomniano. ustawach pozakodeksowych. Jest to o tyle Przyjęcie rozwiązania z art. 23 § 3 k.k.s. znamienne, że powołana w uzasadnieniu (samowaloryzacja), którego obowiązujący k.k. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 maja nigdy nie przewidywał nie wydaje się celowe. 2004 r., I KZP 4/04, zapadła właśnie na tle Należy bowiem unikać zmian „rewolucyjnych” tam grzywny kwotowej (art. 219 ust. 1 ustawy z gdzie wystarczą zmiany mniej inwazyjne. dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych). Teza tej uchwały wspiera raczej postulat kompleksowego uporządkowania grzywien kwotowych w prawie karnym pozakodeksowym niż skokową ingerencję w granice systemu stawkowego. Stanowisko jw. V. Ocena w świetle wzorców konstytucyjnych

23. Abstrahując od słuszności samego dążenia do podniesienia ustawowego zagrożenia grzywną, ustawodawca powinien uczynić to z poszanowaniem zasad gwarancyjnych wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP. Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada bezpieczeństwa prawnego wymagają, aby intensyfikacja represji karnej następowała w sposób przewidywalny i stopniowy. Skokowe, dziesięciokrotne podwyższenie granic kary po dwudziestu ośmiu latach zupełnej bierności legislacyjnej przerzuca na Dłuższe vacatio legis uzasadnione jest wtedy, gdy adresatów norm prawnokarnych całość trzeba dać czas adresatom nowych regulacji na skutków wieloletnich zaniechań prawodawcy zapoznanie się z nimi i dostosowanie własnych i standardom tym nie odpowiada. spraw, czy prowadzonej działalności do

24. Projektowana regulacja planowanych zmian. wywołuje zastrzeżenia także z punktu widzenia zasady proporcjonalności (art. 31 Zapoznanie się ze zmianami zawartymi w projekcie ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Test nie wymaga dłuższej vacatio legis. Nie są to zmiany konieczności wymaga wyboru środka obszerne. najmniej dolegliwego spośród środków równie skutecznie realizujących zamierzony Natomiast dostosowanie do nowych regulacji w cel. Skoro deklarowany cel – przywrócenie przypadku planowanych zmian mogłoby co grzywnie realnej dolegliwości z 1998 r. – najwyżej polegać na umożliwieniu osobom osiąga już podwyższenie granic do wartości planującym przestępstwa ich dokonanie przed wyznaczonych miernikami obiektywnymi wejściem w życie zmian. To z oczywistych (ok. 27–72 zł dla granicy dolnej oraz ok. względów nie może zostać uznane za interes 5400–14 400 zł dla granicy górnej), to środek adresatów zmian, zasługujący na ochronę i dalej idący (100 zł – 20 000 zł) nie jest uzasadniający dłuższą vacatio legis. konieczny w rozumieniu konstytucyjnym. Kategoryczne twierdzenie uzasadnienia o „braku możliwości zastosowania alternatywnych środków” jest oczywiście nietrafne.

25. Odnotować należy, że wobec treści art. 4 § 1 k.k. nowe granice stawki nie znajdą zastosowania do czynów popełnionych przed wejściem ustawy w Stanowisko jw. Przyjęty miernik waloryzacji życie, projekt nie narusza więc wprost zakazu nawiązuje do art. 23 § 3 k.k.s. retroakcji ani standardu nulla poena sine lege (art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). Gwarancyjny wymiar zasady określoności i przewidywalności reakcji karnej współkształtuje jednak – wraz z zasadą zaufania – standard oceny wskazany w pkt 20 i 21 opinii.

26. Zastrzeżenia budzi wreszcie projektowana zmiana w perspektywie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Wprawdzie mechanizm intertemporalny art. 4 § 1 k.k. wyklucza orzekanie w nowych granicach za czyny wcześniejsze – różnicowanie sytuacji sprawców wedle daty czynu jest więc nieuchronną cechą każdej nowelizacji – jednak konstytucyjnie Stanowisko jw. problematyczna jest skala tego różnicowania. Konieczne dane statystyczne zawarto w OSR do Nietrudno wyobrazić sobie sprawców projektowanej ustawy. czynów tożsamych rodzajowo, przedmiotowo i podmiotowo, popełnionych w odstępie kilkunastu dni, wobec których sąd obowiązany będzie orzekać w granicach dziesięciokrotnie różnych. Tak głębokie zróżnicowanie, oparte wyłącznie na dacie czynu, trudno uznać za proporcjonalne – co stanowi samodzielny argument za etapowaniem podwyżki oraz wydłużeniem vacatio legis.

VI. Rozwiązania alternatywne

27. Teza uzasadnienia o braku rozwiązań alternatywnych jest nieprawdziwa. Do rozważenia pozostają co najmniej trzy warianty: po pierwsze – podwyższenie granic stawki do wartości wynikających z mierników obiektywnych (inflacyjnego lub płacowego), a więc w przedziale ok. 30–70 zł dla granicy dolnej i ok. 5000–14 000 zł dla granicy górnej; po drugie – rozłożenie dojścia do wartości docelowych na etapy (np. dwu- lub trzyletnie), co łagodziłoby skutki opisane w pkt 23 opinii; po trzecie – rezygnacja ze sztywnych kwot na rzecz mechanizmu samowaloryzacji, wzorem art. 23 § 3 k.k.s., w którym stawka dzienna wyznaczana jest ułamkiem minimalnego wynagrodzenia (od jednej trzydziestej tego wynagrodzenia do jej czterystukrotności; w 2026 r. odpowiednio od 160,20 zł do 64 080 zł).

28. Wariant trzeci zasługuje na szczególną uwagę: eliminuje on problem deprecjacji pro futuro i zdejmuje z ustawodawcy ciężar okresowych interwencji nowelizacyjnych, które – jak dowodzi historia art. 33 § 3 k.k. – następują z opóźnieniem liczonym w dziesięcioleciach. Dobór parametrów pozostaje przy tym w gestii ustawodawcy; nic nie stoi na przeszkodzie przyjęciu ułamka niższego niż w k.k.s. (np. jednej setnej minimalnego wynagrodzenia dla granicy dolnej), co pozwoliłoby zachować realnie dostępną dolną granicę stawki dla sprawców najuboższych. Istnienie opisanych wariantów podważa twierdzenie uzasadnienia przytoczone w pkt 3 opinii i podważa rzetelność przeprowadzonej analizy legislacyjnej.

VII. Vacatio legis

29. Trafność powyższych rozważań potęguje przewidziany w art. 2 projektu czternastodniowy termin wejścia ustawy w życie. Stanowi on jedynie ustawowe minimum wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, okres spoczywania ustawy powinien być „odpowiedni” do treści i charakteru nowej regulacji; przy dziesięciokrotnym podwyższeniu granic kary kryminalnej standard ten wymaga okresu liczonego co najmniej w miesiącach. Dla porównania: sam Kodeks karny objęty był vacatio legis wynoszącą blisko piętnaście miesięcy, a nowela z dnia 7 lipca 2022 r., podwyższająca m.in. minimalną liczbę stawek dziennych, weszła w życie w zasadniczej części dopiero 1 października 2023 r.

30. Tak krótki okres dostosowawczy potęguje nadto opisany w pkt 23 opinii problem skokowego zróżnicowania sytuacji sprawców czynów popełnionych w niewielkim odstępie czasu i pozbawia adresatów norm realnej możliwości uwzględnienia radykalnie zmienionego stanu prawnego.

VIII. Konkluzje

31. Projekt zasługuje na jednoznacznie negatywną ocenę – nie co do kierunku, lecz co do wykonania. Zasadniczymi wadami projektowanej regulacji są: (i) oparcie waloryzacji na mierniku nieadekwatnym (płaca minimalna) i na wadliwie dobranej dacie oraz braku odniesienia się do innych bardziej adekwatnych mierników ekonomicznych; (ii) skala podwyższenia przekraczająca wartości wynikające z każdego obiektywnego miernika deprecjacji, prowadząca – wbrew deklarowanemu celowi – do zaostrzenia względnej dolegliwości stawki ponad poziom z 1998 r.; (iii) pominięcie skutków systemowych, w tym sprzężenia z art. 33 § 1a k.k. oraz innymi postanowieniami k.k. wymienionymi m.in. w pkt. 16-20 niniejszej opinii , relacji do prawa wykroczeń i prawa karnego skarbowego oraz przewidywalnego spadku ściągalności grzywien i wzrostu liczby kar zastępczych; (iv) rażąco nieodpowiednia, czternastodniowa vacatio legis.

32. Ustawodawca, dążąc do deklarowanego dostosowania ustawowego wymiaru kary grzywny do obecnych realiów społeczno-gospodarczych, powinien: ograniczyć podwyżkę do wartości uzasadnionych miernikami obiektywnymi albo zastąpić sztywne kwoty mechanizmem samowaloryzacji wzorowanym na art. 23 § 3 k.k.s.; rozważyć etapowe dochodzenie do wartości docelowych; przewidzieć vacatio legis nie krótszą niż sześć miesięcy; wreszcie

– uzupełnić uzasadnienie o analizę struktury orzekanych grzywien oraz skutków regulacji, w tym dla wykonalności kary grzywny i populacji penitencjarnej.

7. Sąd Okręgowy w Bielsku- art. 33 § 3 kk Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, Żywcu oraz Białej Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej nie zgłaszają uwag do przedłożonego projektu. Sędziowie Sądu Rejonowego w Cieszynie Uwaga niezasadna. opiniują negatywnie proponowaną zmianę W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje dotyczącą podwyższenia minimalnej zasadność nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać wysokości stawki dziennej grzywny do należy na brak zmian wskazanego przepisu od kwoty 100 zł. Wskazują, że obowiązujące przepisy już obecnie pozwalają sądowi na początku jego obowiązywania, co doprowadziło do wymierzenie stawki dziennej w wysokości istotnej deprecjacji ekonomicznej tego elementu 100 zł lub wyższej, jeżeli uzasadnia to kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę sytuacja majątkowa oskarżonego. Natomiast proponowanej nowelizacji. w praktyce sprawcy, wobec których orzekane są grzywny, to często osoby bezrobotne, nieosiągające dochodów, nieposiadające majątku lub uzależnione. Ustalenie minimalnej stawki dziennej na poziomie 100 zł może skutkować zmniejszeniem realnej ściągalności orzeczonych grzywien, zwiększeniem liczby postępowań egzekucyjnych i kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa, a w konsekwencji także wzrostem liczby przypadków wykonywania zastępczej kary pozbawienia wolności.

8. Sąd Okręgowy w art. 33 § 3 kk Zastępca Przewodniczącego XI Wydziału Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 Częstochowie Karnego Sądu Rejonowego w Częstochowie § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią wypowiadając się w imieniu wydziału bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autora uwagi co oceniła projekt o zmianie ustawy – kodeks do wysokości grzywien orzekanych z karny (UD413) z dnia 12 czerwca 2026 roku uwzględnieniem tych przepisów w obecnym negatywnie. Stwierdziła, że proponowana w brzmieniu. projekcie wysokość minimalnej stawki W pozostałym zakresie stanowisko jw. dziennej grzywny na kwotę 100 zł jest zdecydowanie zbyt wysoka, zwłaszcza mając na względzie zmienioną treść art. 37a § 1 k.k. i art. 33 § 1a k.k. na podstawie których co do większości typów przestępstw (np. art. 178a

§ 1 k.k., art. 278 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 288 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k.) minimalna kara grzywny wynosić będzie po zmianach 15.000,00 zł. W zestawieniu z innymi obligatoryjnymi środkami karnymi, taka kara może okazać się zdecydowanie zbyt surowa. Proponowane zmiany znacząco ograniczają swobodę sędziowską i uniemożliwiają realizację zasady indywidualizacji kary, uwzględnienie różnych sytuacji życiowych osób które popełniły czyn zabroniony. Aktualne brzmienie przepisu umożliwia dostosowanie wysokości kary grzywny do aktualnych realiów gospodarczych i potrzebna jest raczej zmiana praktyk orzeczniczych, a nie treści art. 33 § 3 k.k.. Pani Prezes Sądu Rejonowego w Częstochowie w pełni podzieliła przedstawioną opinię.

Sędziowie Sądu Okręgowego w Częstochowie oraz pozostali prezesi Sądów Rejonowych okręgu częstochowskiego nie zgłosili uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny (UD413).

9. Sąd Apelacyjny w Szczecinie art. 33 § 3 kk Dostrzegając argumentację zawartą w Projektowane regulacje dotyczące uchylenia art. 33 uzasadnieniu, co do zmiany wysokości § 1a oraz § 2a k.k. i zmiany art. 37a § 1 k.k. czynią minimalnego wynagrodzenia na przestrzeni bezprzedmiotowymi zastrzeżenia autorów uwag co 29 lat od 1997 roku, zwracam uwagę, że w do wysokości grzywien orzekanych z tym okresie doszło także do zmiany szeregu przepisów regulujących możliwy wymiar uwzględnieniem tych przepisów w obecnym kary grzywny (tj. liczby stawek dziennych). brzmieniu. Koronnym przykładem jest treść art. 37a§1 W związku z powyższym za niezasadne należy kk, zgodnie z którym (w aktualnym uznać zarzuty co do naruszenia sędziowskiej brzmieniu) minimalna liczba stawek swobody w zakresie wymiaru kary. dziennych przy zastosowaniu tej instytucji to 150, co oznacza, że przy uchwaleniu zmiany w projektowanym zakresie, minimalna kara grzywny wymierzana z zastosowaniem art. 37a§1 kk będzie mogła wynieść od 15.000 do 3.000.000 złotych, w zależności do ustalonej przez sąd meriti wysokości stawki. Dla skazanego, który chce wywiązać się z kary finansowej, znaczenie ma nie tyle sposób ustalenia wymiary grzywny, co jej końcowa, kwotowo określona wysokość. Poziom 15.000 złotych w wielu (moim zdaniem większości) przypadkach będzie nieosiągalny i spowoduje bądź to odstępowanie od zastosowania art. 37a§1 kk (a tym samym wzrost liczby kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności), bądź zwiększenie liczby orzekanych kar zastępczych. O ile w przypadku instytucji z art. 37a § 1 kk możliwe jest jej niestosowanie, w celu uniknięcie powyższych skutków, o tyle w zakresie grzywny kumulatywnej zapisy art. 33 § 1a i § 2a kk prowadzą do określenia podobnie wysokiego poziomu kwot (przy przestępstwach zagrożonych karą powyżej 2 lat pozbawienia wolności, a więc większości czynów karalnych skierowanych przeciwko mieniu), a odstąpienie od tego rodzaju kary nie zawsze jest dopuszczalne, a z pewnością nie zawsze celowe. Jak wynika z przedłożonego OSR projektu w 2025 roku sądy rejonowe zdecydowały o określeniu wysokości stawki dziennej na poziomie 101 i więcej złotych w 389 przypadkach, na 71.692 wszystkich orzeczonych grzywien samoistnych. Przy orzekaniu wysokości stawki dziennych sądy zobligowane były do wzięcia pod uwagę dochodów sprawcy, jego warunków osobistych, rodzinnych, stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych (art. 33§3 kk) i orzekania w granicach od 10 do aż 2.000 złotych, a mimo tego poziom 100 i więcej złotych był orzekany w marginalnej liczbie. W moim przekonaniu projekt prowadzi do ograniczenie sędziowskiego wymiaru kary poprzez uniemożliwienie dostosowania wysokości orzekanej kary grzywny do rzeczywistych możliwości zarobkowych skazanego, a tym samym godzi w art. 53§2 kk.” Powyższej opinii nie podzielił Prezes Sądu Okręgowego w Szczecinie wskazując: „W mojej ocenie zwiększenie wysokości stawek dziennych jest podyktowane wieloletnim brakiem zmian w tym zakresie oraz inflacją i jest dostosowane do tempa inflacyjnego. Wskazuję przy tym, że dotychczasowa praktyka orzecznicza sądów, niestety, odbiegała od realiów społeczno-gospodarczych i częstokroć zdarzało się orzekanie w sprawach o przestępstwa stawek w wysokości 10 czy 20 złotych (odpowiadających kwocie 300-600 zł miesięcznie) i to nie w stosunku do osób o najniższych dochodach. W konsekwencji to powodowało, że grzywny za wykroczenia były wielekroć wyższe niż grzywny za przestępstwa, zaś społecznie niezrozumiałe było orzekanie tak niskich kar grzywien w sprawach o przestępstwa. Dodatkowo podnieść należy, że system prawa karnego powinien być spójny, zaś zupełnie niezrozumiała sytuacja występuje obecnie, gdy minimalna stawka z k.k.s. wynosi 160 zł (1/30 najniższego wynagrodzenia), zaś z k.k. – 10 zł. Propozycja zawarta w projekcie, by stawka minimalna wynosiła 100 zł oznacza, że w przeliczeniu miesięcznym jest to stawka 3.000 zł (100 zł x 30 dni), a zatem odpowiednio wyważona wobec najniższego wynagrodzenia. Warto też wspomnieć, że w sytuacjach gdy skazany znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej możliwe jest rozłożenie grzywny nawet na 3 lata, co powoduje znacznie mniejszą dotkliwość kary. W podanym przez Prezesa Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie przykładzie (100 zł x 150 stawek = 15.000 zł) rata miesięczna mogłaby wynosić 417 złotych, co w żaden sposób nie mogłoby być uznane za nadmierne nawet w stosunku do osób nisko sytuowanych. W tej sytuacji nie widzę żadnych podstaw do uznania, że zmiany mogą prowadzić do ograniczenia sędziowskiego wymiaru kary.” Natomiast Prezes Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim przedstawił negatywną opinię Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim, który wskazał: „Należy wyrazić krytyczną ocenę projektowanej zmiany, jako najzupełniej zbędnej, szkodliwej w kontekście skuteczności wykonania orzeczeń oraz nadmiernie pętającej swobodę jurysdykcyjną sądu. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów najzupełniej możliwe jest określenie jest rozmiaru stawki dziennej grzywny na 100 zł bez potrzeby nowelizacji. Destrukcyjność proponowanego rozwiązania jest najlepiej widoczna na tle dewastujących kodeks karny, wprowadzonych na fali populistycznych haseł zaostrzających reguły wymiaru kary, treści art. 33 §1a k.k. czy znowelizowanego art. 37a §1 k.k. Dość powiedzieć, że – w świetle proponowanej regulacji – najniższa możliwa do orzeczenia grzywna na zasadzie art. 37a §1 k.k. to 15.000 zł. Kradzież towaru o wartości 900 zł, kwalifikowana jako wypadek mniejszej wagi z art. 278 §1 i §3 k.k., zagrożona odtąd będzie (art. 33 §1a k.k.) karą co najmniej 5.000 zł grzywny. Sprawca czynu z art. 178a §1 k.k., obciążony świadczeniem pieniężnym min. 5.000 zł, przepadkiem pojazdu albo jego równowartości (sięgającym niekiedy setek tysięcy złotych) miałby w świetle proponowanej zmiany otrzymać w Uwaga dotycząca orzekania w trybie nakazowym najniższym wymiarze karę grzywny 15.000 wykracza poza ramy projektu. zł. Stopień zamożności obywateli, jaki wyziera z praktyki spraw sądowych, sytuuje

– co do gremialnej ich większości – takie kwoty na płaszczyźnie astronomicznych. Sprawcami przestępstw rzadko są osoby o wysokich dochodach. Nie bez powodu ustawa każe przy ustalaniu rozmiaru stawki brać pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe etc. Orzeczenia nakładające grzywny przy tak drastycznym zaostrzeniu będą na etapie wykonawczym wikłać sąd w bezskuteczne egzekucje i masowe zarządzanie kar zastępczych pozbawienia wolności za nieuiszczone grzywny, co niepomiernie obciąży i tak już kosztowny system więziennictwa. W kontekście rozmiaru możliwych do orzeczenia grzywien warto natomiast rozważyć zniesienie ograniczenia liczby stawek wymierzanych wyrokiem nakazowym (art. 502 §1 k.p.k.). Obecnie możliwa do orzeczenia wyrokiem nakazowym grzywna to 200 stawek, podczas gdy rozmiar możliwej do orzeczenia (surowszej rodzajowo) kary ograniczenia wolności nie jest w wyroku nakazowym w żaden sposób ograniczony.

10. Krajowa Rada Doradców art. 33 § 3 kk Stanowisko Krajowej Rady Doradców Uwagi nie są zasadne. Podatkowych Podatkowych o zmianie art. 33 § 3 Kodeksu Jak wyżej wskazano zmiana oparta na wskaźniku karnego Krajowa Rada Doradców minimalnego wynagrodzenia zapewnia spójność z Podatkowych dostrzega potrzebę aktualizacji regulacjami k.k.s. stawek, które od wejścia w życie Kodeksu karnego nie były nowelizowane. Niemniej jednak, wyrażamy wątpliwości co do skali wprowadzanej zmiany. Uzasadnienie projektu w dużej mierze opiera się na wzroście minimalnego wynagrodzenia za Projektowana podwyżka stawki dziennej jest pracę jako wskaźniku zmiany wartości wprawdzie wysoka, ale wynika to z braku w okresie pieniądza. Pragniemy zwrócić uwagę, że blisko 30 lat zmian legislacyjnych dotyczących jej wzrost wynagrodzenia minimalnego, choć wysokości. istotny z perspektywy polityki społecznej, Minimalna grzywna wynosić będzie 10 stawek po nie jest miarodajnym miernikiem zmiany 100 zł co trudno uznać za nadmierną dolegliwość ogólnej siły nabywczej pieniądza w skoro dotyczy przestępstw a więc czynów polskiej gospodarce. Rzeczywista erozja stanowiących z natury poważne naruszenie prawa. wartości pieniądza, mierzona realnymi Grzywna może być rozłożona na raty co również wskaźnikami ekonomicznymi, nastąpiła w ułatwia jej wykonanie. znacznie mniejszej skali niż wskazywałby na to dziesięciokrotny wzrost płacy minimalnej. W związku z tym, dziesięciokrotna podwyżka stawek dziennych jawi się jak Troska o sprawców o najniższych dochodach nie bardzo wysoka, co może prowadzić do może prowadzić do pobłażliwości ustawodawcy nieproporcjonalnej dolegliwości kary. wobec tej kategorii osób. Projekt nie wydaje się tez uwzględniać w dostatecznym zakresie głębokiego Rozkładanie projektowanego podwyższenia stawki rozwarstwienia społecznego. Sytuacja dziennej „na raty” również nie jest celowe. ekonomiczna wielu obywateli pozostaje Powtórzyć również można, że inne niż minimalne trudna i nie wszyscy obywatele mają wynagrodzenie mierniki byłyby niespójne możliwość uzyskania minimalnego systemowo o czym już wyżej wspomniano. wynagrodzenia za pracę na którego wzroście Przyjęcie rozwiązania z art. 23 § 3 k.k.s. oparto podwyżkę stawek grzywny. W tym (samowaloryzacja), którego obowiązujący k.k. kontekście szczególne zastrzeżenia budzi nigdy nie przewidywał nie wydaje się celowe. podniesienie dolnej granicy stawki dziennej. Należy bowiem unikać zmian „rewolucyjnych” tam System stawek dziennych jest z założenia gdzie wystarczą zmiany mniej inwazyjne. dwuetapowy, a jego istotą jest umożliwienie Co do vacatio legis - aktualne jest stanowisko sądowi indywidualizacji dolegliwości wskazane przy uwagach SN. finansowej kary w stosunku do możliwości zarobkowych i majątkowych sprawcy. Drastyczne podniesienie minimum z 10 zł do 100 zł ogranicza tę możliwość, uderzając przede wszystkim w sprawców o najniższych dochodach. Jest to grupa, wobec której sąd powinien zachować największą elastyczność w wymierzaniu sprawiedliwości, aby uniknąć nadmiernego obciążania i pogłębiania wykluczenia społecznego. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na funkcję stawki dziennej w systemie prawa karnego. Zarówno na gruncie Kodeksu karnego, jak i Kodeksu karnego skarbowego, konstrukcja grzywny opiera się na rozdzieleniu dwóch elementów kary. Liczba stawek dziennych odzwierciedla stopień winy, społecznej szkodliwości czynu oraz cele kary, natomiast wysokość jednej stawki dziennej odpowiada indywidualnym możliwościom majątkowym i zarobkowym sprawcy. Celem tej konstrukcji jest zapewnienie rzeczywistej indywidualizacji dolegliwości finansowej, tak aby kara była odczuwalna w podobnym stopniu niezależnie od sytuacji ekonomicznej sprawcy. W konsekwencji wysokość stawki dziennej powinna pozostawać przede wszystkim instrumentem dostosowania grzywny do sytuacji konkretnej osoby, a nie narzędziem realizacji ogólnej polityki zaostrzania represji karnej. W tym kontekście szczególne wątpliwości budzi dziesięciokrotne podwyższenie ustawowego minimum stawki dziennej. Ogranicza ono możliwość dostosowania wysokości grzywny do sytuacji osób osiągających najniższe dochody lub pozostających w szczególnie trudnym położeniu materialnym. W efekcie sąd traci część instrumentów pozwalających na zachowanie proporcjonalności kary, mimo że właśnie temu celowi służy instytucja stawki dziennej. Tak daleko idąca zmiana prowadzi zatem do osłabienia jednej z podstawowych funkcji modelu grzywny przyjętego przez polskiego ustawodawcę. Co więcej, skoro ustawodawca zdecydował się na model grzywny oparty na stawkach dziennych, to wysokość jednej stawki nie powinna być utożsamiana z abstrakcyjną wartością pieniądza ani automatycznie powiązana z wysokością minimalnego wynagrodzenia. Istotą tego rozwiązania jest bowiem indywidualizacja kary dokonywana przez sąd na podstawie rzeczywistych dochodów, warunków osobistych, rodzinnych, stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych sprawcy. Mechaniczne podniesienie dolnej granicy stawki dziennej osłabia tę indywidualizację, zastępując ją rozwiązaniem o charakterze ryczałtowym. Niezależnie od oceny merytorycznej skali podwyżki, wątpliwości budzi również skokowy charakter proponowanej zmiany. Tak istotna modyfikacja systemowa, mająca fundamentalne znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości i sytuacji finansowej obywateli, powinna być rozłożona w czasie, z uwzględnieniem etapowego wprowadzania zmian, lub połączona z mechanizmem automatycznej waloryzacji, opartej na obiektywnych wskaźnikach ekonomicznych. W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera również okoliczność, iż proponowane vacatio legis jest rażąco krótkie. W świetle powyższego, Krajowa Rada Doradców Podatkowych postuluje odniesienie skali waloryzacji stawek dziennych do realnych wskaźników ekonomicznych, adekwatniej odzwierciedlających siłę nabywczą pieniądza, a nie wyłącznie do wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Apelujemy również o rozważenie mechanizmu stopniowej lub automatycznej indeksacji stawek, co zapewniłoby stabilność i przewidywalność systemu w przyszłości. Niezbędne wydaje się także wydłużenie vacatio legis, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie do wejścia w życie nowych przepisów.

11. Sąd Apelacyjny w Gdańsku art. 33 § 3 kk Nie negując faktu, że od czasu wprowadzenia W zakresie w jakim autor uwagi kwestionuje kodeksu karnego stopa życia obywateli zasadność nowelizacji art. 33 § 3 k.k. wskazać znacząco wzrosła, zauważa on, że także należy na brak zmian wskazanego przepisu od wysokość kar grzywien wzrosła poprzez początku jego obowiązywania, co doprowadziło do zwiększenie ilości orzekanych stawek istotnej deprecjacji ekonomicznej tego elementu dziennych, a więc wzrost poziomu życia kary grzywny. Powyższe rodzi potrzebę obywateli i tym samym ich zwiększona proponowanej nowelizacji. zdolność do płacenia kar grzywny jest kompensowana liczbą stawek dziennych orzekanych grzywien. Tak jak dawniej orzekano grzywny np. 40 stawek po 20 zł, tak obecnie orzeka się grzywny 200 stawek po 20 zł. Okoliczność, że w przeszłości wysokość zastępczej kary za karę grzywny była niższa niż obecnie nie jest argumentem za zwiększeniem wysokości stawki dziennej. Im bowiem surowsza będzie zastępcza kara np. pozbawienia wolności za grzywnę, tym większa motywacja skazanych do spłacenia grzywny. Obecnie można łatwo zaobserwować, że choć egzekucja kar grzywny okazuje się często bezskuteczna, gdyż skazani nie mają zarejestrowanego źródła dochodu, to kiedy po zamianie tej kary na zastępczą karę pozbawienia wolności stawia się u nich Policja celem doprowadzenia ich do zakładu karnego, grzywny są bardzo często przez skazanych płacone, aby zwolnić się od zastępczej kary. Ponadto proponowana zmiana nie koresponduje z treścią art. 37a § 1 k.k., który przewiduje możliwość orzeczenia samoistnej kary grzywny w wysokości co najmniej 150 stawek dziennych w miejsce kary pozbawienia wolności. Przy uwzględnieniu proponowanej zmiany minimalna wysokość kary grzywny w takim wypadku wynosiłaby 15.000 zł. Jest to bardzo wysoka kwota biorąc pod uwagę chociażby wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Zauważyć przy tym należy, że instytucję z art. 37a § 1 k.k. stosuje się często do osób popełniających przestępstwo po raz pierwszy, nierzadko o dość błahe czyny, zatem wymierzanie tak wysokiej minimalnej kary grzywny raziłoby surowością. Jednocześnie informuję, że Prezesi pozostałych Sądów Okręgowych tutejszej apelacji nie zgłosili uwag do projektu.

12. Krajowa Rada Radców art. 33 § 3 kk System kary grzywny orzekanej w stawkach Postulat pięciokrotnego podwyższenia granic Prawnych dziennych stanowi rozwiązanie sprzyjające stawki dziennej grzywny nie odpowiadałby realizacji idei kary sprawiedliwej, w której jej wzrostowi minimalnego wynagrodzenia i ekonomiczny wymiar jest wypadkową prowadziłby do dalszej niespójności systemowej surowości kary, określanej przez liczbę pomiędzy k.k. i k.k.s. stawek dziennych oraz potencjału ekonomicznego sprawcy przestępstwa, Odnośnie propozycji dotyczącej przywrócenia determinującego wysokość jednej stawki. Jak brzmienia art. 58 § 2 k.k., stwierdzić należy, że wskazuje się w literaturze przedmiotu: wykracza ona poza ramy projektu. „znaczna rozpiętość granic wyznaczających wysokość stawki dziennej sprawia, że możliwe jest dość precyzyjne ustalenie wysokości tej kary tak, aby mogła mieć zbliżoną dolegliwość dla wszystkich skazanych, niezależnie od ich stanu majątkowego” (B.J. Stefańska, w: Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, Warszawa 2016, teza 18 do art. 33 i cyt. tam literatura). Niewątpliwie zmiana siły nabywczej pieniądza jaka nastąpiła od uchwalenia w dniu 6 czerwca 1997 r. Kodeksu karnego, uzasadnia podwyższenie granic wysokości stawki dziennej grzywny, określonej w przepisie art. 33 § 3 k.k., który dotychczas nie był nowelizowany. Jeśli chodzi o podwyższenie górnego pułapu, to wydaje się, że proponowana zmiana jest w pełni uzasadniona przypadkami, w których sytuacja majątkowa sprawcy potrafi być ponadprzeciętna i wymierzenie mu realnej dolegliwości za przestępstwo będzie wymagało określenia wysokości stawki dziennej grzywny zdecydowanie powyżej limitu wynoszącego obecnie 2000 złotych. Warto w tym kontekście przypomnieć, że propozycja znacznego podniesienia górnej granicy wysokości stawki dziennej grzywny (do 10 000 zł) była przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, zgłoszonego jeszcze w maju 2007 r. (druk sejmowy V.1756, art. 1 pkt 7). Trzeba też jednak zaznaczyć, że możliwości majątkowe sprawców są bardzo zróżnicowane, a postępujące rozwarstwienie społeczeństwa tylko te różnice powiększa. Problem ubóstwa w Polsce nie został wyeliminowany i nadal stanowi istotny problem społeczny. Jak wynika z danych GUS: „w 2025 r. oszacowany zasięg zagrożenia ubóstwem skrajnym wyniósł 5,3% osób w gospodarstwach domowych i był zbliżony do wartości oszacowanej dla 2024 r. (5,2%). Oszacowany zasięg zagrożenia ubóstwem relatywnym wyniósł 13,5% wobec 13,3% w 2024 r.” (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomocspoleczna/zasieg-zagrozenia-ubostwem-ekonomicznym-w-polsce-w-2025-r ,14,13.html). Niezależnie od znaczącego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz licznych wskaźników makroekonomicznych należy pamiętać, że sytuacja majątkowa wielu oskarżonych bywa trudna, a kara grzywny – choć stanowić ma dolegliwość o charakterze osobistym – w praktyce nierzadko dotyka także osób najbliższych sprawcy. Dlatego, uznając za niewątpliwie konieczne podwyższenie dolnej granicy stawki dziennej grzywny, warto podać pod rozwagę określenie tego limitu na poziomie 5-krotnie wyższym niż obecny tj. 50 złotych. Spowoduje to, że minimalny wymiar kary grzywny (500 zł) nie będzie jawić się jako symboliczny, urągający społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a jednocześnie kara ta będzie dolegliwa, ale możliwa do uiszczenia przez sprawców znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej. W przypadku jednak zdecydowania się przez ustawodawcę na określenie tego progu na proponowanym poziomie 100 zł zasadne byłoby przywrócenie art. 58 § 2 k.k., zakazującego orzekania grzywny nieegzekwowalnej, którego uchylenie nowelą z 20 lutego 2015 r. zostało powszechnie skrytykowane w nauce prawa karnego (zob. V. Konarska-Wrzosek, w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, teza 4 do art. 33; J. Majewski, w: Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024, teza 51 do art. 33). Instytucja ta ograniczała orzekanie zastępczej kary pozbawienia wolności za nieuiszczoną grzywnę, a także limitowała przerzucenie ciężaru tej kary na osoby najbliższe sprawcy, spełniając swą funkcję przewidzianą przez autorów Kodeksu karnego (zob. Uzasadnienie rządowego projektu 3 nowego kodeksu karnego, w: Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997, s. 138). Biorąc pod uwagę nieuchronne zaostrzenie wymiaru kary grzywny w wyniku proponowanej zmiany art. 33 § 3 k.k. realizacja tego postulatu wydaje się szczególnie godna uwagi.