Sejmdle
PL · EN

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

Druk nr 3334 · strona druku w Sejmie · 3334.pdf · 3334-ustawa.docx · 3334-uzasadnienie.docx

Cel projektu

Jak rząd opisuje problem i swoje rozwiązanie (Ocena Skutków Regulacji w druku nr 3334):

Problem: Konieczność podjęcia prac legislacyjnych stanowi potrzeba zmiany przepisów odnoszących się do wysokości sankcji grzywny w przypadku popełnienia wykroczeń przewidzianych w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach1. Tymi wykroczeniami są: 1) wyrażanie wartości wielkości fizycznych w jednostkach miar innych niż legalne,

Rozwiązanie: W świetle powyższego, rozwiązaniem problemu zaprezentowanego w punkcie 1 OSR jest podjęcie działań w celu zwiększenia dopuszczalnych prawem kwot grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych przez upoważnionych pracowników administracji miar (innych uprawnionych organów), adekwatnie do społecznej szkodliwości naruszeń prawa dotyczących przyrządów pomiarowych służących do…

Cały opis problemu i rozwiązania

Jaki problem jest rozwiązywany?

Konieczność podjęcia prac legislacyjnych stanowi potrzeba zmiany przepisów odnoszących się do wysokości sankcji grzywny w przypadku popełnienia wykroczeń przewidzianych w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach1 (dalej jako „ustawa”). Tymi wykroczeniami są:

1) wyrażanie wartości wielkości fizycznych w jednostkach miar innych niż legalne,

2) wprowadzanie do obrotu lub użytkowania, stosowanie bądź przechowywanie w stanie gotowości do użycia przyrządów pomiarowych, podlegających prawnej kontroli metrologicznej, bez wymaganych dowodów tej kontroli lub niespełniających wymagań,

3) użytkowanie przyrządów pomiarowych w dziedzinach, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, niezgodnie z warunkami właściwego ich stosowania,

4) dokonywanie legalizacji pierwotnej lub legalizacji ponownej przyrządów pomiarowych bez wymaganego upoważnienia,

5) świadome utrudnianie organom administracji miar wykonywanie ich zadań w zakresie sprawowania nadzoru. W obowiązującym stanie prawnym, w przypadku stwierdzenia przez upoważnionych pracowników Okręgowych Urzędów Miar wystąpienia czynów zabronionych opisanych w art. 26 ust. 1 ustawy, organy administracji miar w postępowaniu mandatowym mogą nałożyć, zgodnie z art. 96 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia2, grzywnę w wysokości do 500 zł, a w przypadku, o którym mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń3 – do 1000 zł. Ponadto, w przypadku czynu zabronionego wskazanego w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. wprowadzania do obrotu lub użytkowania, stosowania bądź przechowywania w stanie gotowości do użycia przyrządów pomiarowych, podlegających prawnej kontroli metrologicznej, bez wymaganych dowodów tej kontroli lub niespełniających wymagań, kompetencje do nakładania mandatów karnych za to wykroczenie mają również inne podmioty kontrolne, tj. Policja, straż gminna (miejska), Inspekcja Handlowa, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych, Inspekcja Transportu Drogowego. Dodatkowo, wskazane podmioty mają również kompetencje do nakładania mandatów karnych w przypadku niektórych wykroczeń wymienionych w art. 26 ust. 1 pkt 1 oraz pkt. 3–5 ustawy. Z danych Głównego Urzędu Miar wynika, że w latach 2020–2025 wystawionych zostało łącznie 2230 mandatów (średniorocznie 372 mandaty). Liczba ta dotyczy wyłącznie mandatów wystawionych przez Okręgowe Urzędy Miar.

1 Dz. U. z 2022 r. poz. 2063. 2 Dz. U. z 2026 r. poz. 1336. 3 Dz. U. z 2026 r. poz. 1372. Nie jest możliwe oszacowanie łącznej liczby oraz praktyki mandatów wystawionych w ostatnich latach przez wszystkie uprawnione do tego organy, w przypadku popełnienia wykroczeń przewidzianych w art. 26 ust. 1 ustawy, z uwagi na brak prowadzenia cząstkowych statystyk w tym przedmiocie przez uprawnione podmioty.

Źródło: Na podstawie danych Departamentu Innowacji i Rozwoju Głównego Urzędu Miar.

W Informacji o wynikach kontroli Nr P/23/088: „Funkcjonowanie administracji miar”, Najwyższa Izba Kontroli (dalej „NIK”) wskazała, że kontrola użytkowników odmierzaczy paliw przeprowadzona przez Okręgowe Urzędy Miar na zlecenie NIK wykazała m.in. nieprawidłowe odmierzanie przez przyrządy pomiarowe wydawanego paliwa. Wskazane nieprawidłowości dotyczą czynu z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy. NIK sformułowała zatem wniosek de lege ferenda w zakresie rozważenia podjęcia działań w celu zwiększenia dopuszczalnych prawem kwot grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych przez upoważnionych pracowników administracji miar, adekwatnie do społecznej szkodliwości naruszeń prawa dotyczących przyrządów pomiarowych służących do odmierzania paliw ciekłych. Należy również zwrócić uwagę, że górna granica kwoty mandatu za wykroczenia z art. 26 ust. 1 ustawy nie uległa żadnej zmianie od wejścia w życie ustawy, tj. od 1 stycznia 2003 r. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, przewidywała możliwość nałożenia mandatu w wysokości 500 zł. Ponadto zmiana siły nabywczej pieniądza na przestrzeni ponad 23 lat samoistnie uzasadnia podwyższenie możliwej do nałożenia grzywny w przedmiotowych postępowaniach mandatowych. Obecna, możliwa do nałożenia w postępowaniu mandatowym kara grzywny w maksymalnej wysokości 500 zł w przypadku wystąpienia czynów wypełniających znamiona z art. 26 ust. 1 ustawy jest zbyt niska i nie ma charakteru działania prewencyjnego lub odczuwalnej sankcji.

Rekomendowane rozwiązanie i oczekiwany efekt

W świetle powyższego, rozwiązaniem problemu zaprezentowanego w punkcie 1 OSR jest podjęcie działań w celu zwiększenia dopuszczalnych prawem kwot grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych przez upoważnionych pracowników administracji miar (innych uprawnionych organów), adekwatnie do społecznej szkodliwości naruszeń prawa dotyczących przyrządów pomiarowych służących do odmierzania paliw ciekłych. Proponuje się dodanie – w art. 96 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia – § 1ah, który zakłada określenie wysokości kary grzywny, możliwej do nałożenia w postępowaniu mandatowym w sprawach o czyny określone w art. 26 ust. 1 ustawy – w wysokości do 3000 zł. Określenie wysokości kary grzywny na takim poziomie pozwoli na prawidłowe miarkowanie grzywny, przy uwzględnieniu stopnia społecznej szkodliwości ujawnionego czynu. Ponadto, ustalając maksymalny pułap grzywny na poziomie 3000 zł, uwzględniono potrzebę zachowania proporcjonalności. Przyjęto wysokość sankcji, która zwiększa jej skuteczność prewencyjną, ale jednocześnie nie powinna prowadzić do nadmiernego wzrostu liczby odmów przyjęcia mandatu, co mogłoby skutkować zwiększeniem liczby spraw kierowanych do sądów powszechnych. Przyjęty poziom jest zatem kompromisem pomiędzy potrzebą skutecznego przeciwdziałania naruszeniom a koniecznością utrzymania efektywności postępowania mandatowego. Dodatkowo wskazać należy, że inne nieprawidłowości, poza wymienionymi w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie były bezpośrednim powodem projektowanej nowelizacji. Jednakże konieczność zachowania wewnętrznej spójności regulacji przemawia za podwyższeniem wysokości grzywny możliwej do nałożenia w postępowaniu mandatowym w stosunku do wszystkich zachowań opisanych w art. 26 ust. 1 ustawy, a nie jedynie w stosunku zachowań opisanych w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przeciętny stopień społecznej szkodliwości wszystkich zachowań opisanych w tym przepisie jest bowiem porównywalny, co przemawia za stosowaniem tożsamych regulacji na gruncie postępowania mandatowego.

Tekst rządu wyodrębniony automatycznie z druku; wiążący jest oficjalny druk.

Konsultacje i opinie

Co rząd pisze o konsultacjach projektu, zanim trafił do Sejmu:

4 M.P. z 2026 r. poz. 404. 5 Dz. U. z 2026 r. poz. 936.

Podsumowanie wyników konsultacji

Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów4 oraz stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa5. W ramach opiniowania projekt został przekazany następującym podmiotom: 1. Prokurator Krajowy; 2. Sąd Najwyższy; 3. Krajowa Rada Sądownictwa; 4. Krajowa Rada Prokuratorów; 5. Naczelna Rada Adwokacka; 6. Krajowa Rada Radców Prawnych; 7. Rzecznik Praw Obywatelskich; 8. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw; 9. Prezesi sądów apelacyjnych (oraz sądy okręgowe i sądy rejonowe); 10. Prezesi wojskowych sądów okręgowych (oraz sądy garnizonowe);

4 M.P. z 2026 r. poz. 404. 5 Dz. U. z 2026 r. poz. 936.

11. Powszechne jednostki organizacyjne prokuratury; 12. Prezes Głównego Urzędu Miar; 13. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 14. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych; 15. Główny Inspektor Ochrony Środowiska; 16. Główny Inspektor Transportu Drogowego; 17. Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna.

Czas trwania opiniowania – 21 dni.

W ramach konsultacji publicznych projekt zostanie przekazany następującym podmiotom: 1. Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”; 2. Stowarzyszenie Sędziów „Themis”; 3. Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex Super Omnia”; 4. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Referendarzy Sądowych; 5. Stowarzyszenie Referendarzy Sądowych LEX IUSTA; 6. Konfederacja „Lewiatan”; 7. Business Centre Club; 8. Polska Rada Biznesu; 9. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej; 10. Sieć Obywatelska Watchdog Polska; 11. Fundacja Krakowski Instytut Prawa Karnego; 12. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości; 13. Centralny Instytut Analiz Polityczno-Prawnych; 14. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych; 15. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców; 16. Związek Rzemiosła Polskiego; 17. Związek Pracodawców Polskich; 18. Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej; 19. Federacja Przedsiębiorców Polskich; 20. Ogólnopolska Federacja Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl; 21. Polska Izba Handlu; 22. Stowarzyszenie Konsumentów Polskich; 23. Federacja Konsumentów; 24. Polska Izba Paliw Płynnych; 25. Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego; 26. Naczelna Rada Zrzeszeń Handlu i Usług; 27. Związek Polskich Pracodawców Handlu i Usług; 28. Polska Izba Ochrony; 29. Polska Izba Stacji Kontroli Pojazdów; 30. Forum Przewoźników Ekspresowych; 31. Izba Gospodarcza Transportu Lądowego; 32. Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Drogowego; 33. Polska Izba Gospodarcza Transportu Samochodowego i Spedycji; 34. Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych; 35. Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa; 36. Krajowa Izba Gospodarcza; 37. Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji; 38. Polska Rada Centrów Handlowych; 39. Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR; 40. Krajowa Rada Komendantów Straży Miejskich i Gminnych RP; 41. Unia Metropolii Polskich; 42. Stowarzyszenie Gmin Regionu Południowo-Zachodniego Mazowsza.

Czas trwania konsultacji publicznych – 21 dni. Z uwagi na zakres regulacji bezpośrednio dotyczący funkcjonowania straży gminnych (miejskich), a więc formacji samorządowej, projekt ustawy został przekazany do opiniowania Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Projekt ustawy uzyskał pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

W ramach opiniowania Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prokurator Krajowy, Krajowa Rada Radców Prawnych, Prezes Głównego Urzędu Miar, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach, Prezes Sądu Okręgowego w Katowicach, Prezes Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie, Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu i Prokurator Regionalny w Szczecinie poinformowali o braku uwag do projektu. Krajowa Rada Prokuratorów przekazała pozytywną opinię o projekcie ustawy. Uwagi do projektu ustawy zostały przedstawione przez Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie i Prezesa Sądu Rejonowego w Pszczynie. Zestawienie przedstawionych uwag wraz z odniesieniem Ministra Sprawiedliwości zawiera odrębna tabela. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zostały przedstawione przez Konfederację „Lewiatan” i Polską Izbę Paliw Płynnych. Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie” poinformowała o braku uwag do projektu. Zestawienie przedstawionych uwag wraz z odniesieniem Ministra Sprawiedliwości zawiera odrębna tabela. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.

Z Oceny Skutków Regulacji, część „Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji”. Pełne uwagi i odpowiedzi rządu są w raporcie z konsultacji, zwykle dołączonym do druku.

Zmiany w obowiązującym prawie

Co ten projekt zmienia w ustawach, które dziś obowiązują: przepisy w obecnym brzmieniu porównane z nowym.

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia · 1 zmiana

Dz. U. 2026 poz. 1336 · tekst jednolity 2 października 2026

zmiana · art. 96: po ust. 1ag dodaje się § 1ah · dodanie
Art. 96. …
…
§ 1ae. W postępowaniu mandatowym, w sprawach o czyny określone w art. 476 ust. 1 i 2, art. 477 pkt 4–8 i 12 oraz art. 478 pkt 2, 6, 7, 9, 10 i 12–16 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ‒ Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. …
§ 1af. W postępowaniu mandatowym, w sprawach o czyny określone w: …
§ 1ag. W postępowaniu mandatowym w sprawie o wykroczenie określone w art. 51 § 2 lub 2a Kodeksu wykroczeń można nałożyć grzywnę w wysokości 1000 zł.
§ 1ah. W postępowaniu mandatowym, w sprawach o czyny określone w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2063) można nałożyć grzywnę w wysokości do 3000 zł.
§ 1b. Jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w Kodeksie pracy popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie, właściwy organ Państwowej …
§ 1ba. Jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie określone w ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie, …
…

Pełny tekst

Tekst wyodrębniony automatycznie z dokumentu źródłowego; wiążący jest oficjalny druk.

Grafiki do udostępnienia