Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw.

Jaki problem jest rozwiązywany?

I. Projekt ustawy przewiduje zmiany w: ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, zwanej dalej „ustawą o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym”, ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zwanej dalej „ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji”, ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, zwanej dalej „ustawą o bateriach i akumulatorach”, ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zwanej dalej „ustawą o odpadach”, oraz ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, zwanej dalej „ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi”. Projektowana ustawa w art. 1 dokonuje wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (Tekst mający znaczenie dla EOG), zwanej dalej „dyrektywą 2024/884”. Dyrektywa 2024/884 wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20, w którym TSUE stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG), zwanej dalej „dyrektywą 2012/19/UE” w zakresie, w jakim dotyczy on paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu w okresie od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 13 sierpnia 2012 r., z powodu nieuzasadnionego skutku wstecznego. Termin transpozycji dyrektywy 2024/884 upłynął w dniu 9 października 2025 r. II. Ponadto w lutym 2024 r. Komisja Europejska skierowała do Polski zarzuty nieprawidłowej transpozycji art. 8a ust. 5 akapit trzeci dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, zwanej dalej „dyrektywą 2008/98/WE”, który został dodany dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów, zwaną dalej „dyrektywą 2018/851”. Komisja wskazała, że transpozycja przepisów do polskiego porządku prawnego jest nieprawidłowa ze względu na brak instytucji upoważnionego (autoryzowanego) przedstawiciela w ustawach z zakresu gospodarki odpadami.

1) Dz. U. z 2024 r. poz. 573, z późn. zm.

2) Dz. U. z 2020 r. poz. 2056.

3) Dz. U. z 2025 r. poz. 809.

Rekomendowane rozwiązanie i oczekiwany efekt

I. Projektowane przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2024/884. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Trybunał) stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy 2012/19/UE. Wyrok Trybunału dotyczył nałożonego przez Republikę Czeską obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej przez operatorów elektrowni słonecznych, w celu realizacji obowiązku finansowania kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu niepóźniej niż w dniu 1 stycznia 2013 r. Jeden z operatorów zakwestionował zgodność tego mechanizmu z wymogami dyrektywy 2012/19/UE, zobowiązującej do finansowania przedmiotowych kosztów przez producentów w odniesieniu do paneli wprowadzonych do obrotu po dniu 13 sierpnia 2005 r. Trybunał potwierdził zaistnienie powyższej niezgodności. Wskazał jednak, że sam przywoływany przepis dyrektywy jest dotknięty wadą nieważności, bowiem panele fotowoltaiczne zostały objęte zakresem dyrektywy dopiero z dniem 13 sierpnia 2012 r. Zgodnie z wykładnią Trybunału, „w sytuacji gdy prawodawca Unii pozostawia najpierw państwom członkowskim możliwość określenia zasad podziału kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z określonych produktów, a następnie postanawia ustanowić normę, zgodnie z którą we wszystkich państwach członkowskich koszty te powinny być ponoszone przez producentów, w tym w odniesieniu do produktów, które wprowadzili oni już do obrotu w czasie obowiązywania tych wcześniejszych przepisów Unii, należy uznać, że norma ta jest stosowana z mocą wsteczną w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 47 niniejszego wyroku, wobec czego może ona naruszać zasadę pewności prawa”. Na etapie projektowania paneli fotowoltaicznych ich producenci nie byli bowiem w stanie przewidzieć, że zostaną później zobowiązani do zapewnienia finansowania kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z tych paneli. Dyrektywa 2024/884 dokonuje całościowej rewizji dyrektywy 2012/19/UE pod kątem zakresu stosowania jej przepisów w celu usunięcia dostrzeżonego przez Trybunał naruszenia zasady pewności prawa. Dotychczasowy podział na sprzęt wprowadzony do obrotu do dnia 13 sierpnia 2005 r. i sprzęt wprowadzony do obrotu po tym dniu został zastąpiony nowym podziałem na sprzęt:

1) objęty zamkniętym katalogiem określonym w załączniku I do dyrektywy 2012/19 i wprowadzony do obrotu po dniu 13 sierpnia 2005 r.;

2) stanowiący panele fotowoltaiczne i wprowadzony do obrotu od dnia 13 sierpnia 2012 r.;

3) inny niż objęty zamkniętym katalogiem określonym w załączniku I do dyrektywy 2012/19 i wprowadzony do obrotu od dnia 15 sierpnia 2018 r.;

4) wprowadzony do obrotu przed tymi datami (dalej „sprzęt dawny”). Daty te wymagają modyfikacji na etapie implementacji do prawa krajowego w świetle celu dyrektywy, jakim jest wykluczenie mocy wstecznej obowiązywania przepisów. Przepisy krajowe dotyczące zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego mają zastosowanie do paneli fotowoltaicznych dopiero od dnia 1 stycznia 2016 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Ta sama ustawa przyspieszyła rozszerzenie zakresu przedmiotowego przepisów na dzień 1 stycznia 2018 r. (sprzęt inny niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym). Projektowana ustawa utrzymuje w całości zasady podziału obowiązków w stosunku do sprzętu nowego i dawnego, modyfikując jedynie daty określające ten podział. Zgodnie z projektowanym art. 18 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym w przypadku sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych wprowadzający sprzęt jest obowiązany do zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu. Obowiązek ten co do zasady odnosi się do sprzętu, który został przez niego wprowadzony do obrotu. W odniesieniu do sprzętu dawnego obowiązek ten dotyczy jednak sprzętu tej samej grupy, proporcjonalnie do jego udziału w masie sprzętu wprowadzonego do obrotu. Zgodnie z projektowanym art. 19 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym w przypadku sprzętu innego niż przeznaczony dla gospodarstw domowych wprowadzający sprzęt jest obowiązany do zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu, który nie jest sprzętem dawnym, chyba że taki sprzęt jest przez niego zastępowany sprzętem tego samego rodzaju lub spełniającym te same funkcje. W pozostałym zakresie obowiązek ten ciąży na użytkowniku, o ile co innego nie wynika z postanowień umownych.

8) Dz. U. z 2024 r. poz. 433, z późn. zm.

Przekładając powyższe na porównanie stanu obecnego i docelowego: 1. Stan obecny: obowiązuje formalny podział obowiązków między wprowadzającego sprzęt i właściciela zużytego sprzętu, w zależności od tego, czy odpad powstał ze sprzętu wprowadzonego do obrotu do dnia 13 sierpnia 2005 r. („sprzęt dawny”), czy po tej dacie (art. 18 i art. 19 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym). Równolegle przepisy krajowe nakładają na wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu, a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie po stronie wprowadzających sprzęt popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu.

2. Stan docelowy: zgodnie z wymogami dyrektywy 2024/884, sama zasada formalnego podziału obowiązków jest utrzymana, ale zmianie i doszczegółowieniu ulegają daty graniczne. Za sprzęt dawny będzie uznawany zużyty sprzęt powstały:

1) ze sprzętu wymienionego w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i wprowadzonego do obrotu do dnia 13 sierpnia 2005 r.;

2) z paneli fotowoltaicznych, wprowadzonych do obrotu przed dniem 1 stycznia 2016 r.;

3) ze sprzętu innego niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i wprowadzonego do obrotu przed dniem 1 stycznia 2018 r.

Zasadniczą konsekwencją nowelizacji będzie wyłączenie sytuacji, w której wprowadzający sprzęt do użytku profesjonalnego ma formalny obowiązek zapewnienia zagospodarowania odpadów powstałych z urządzeń wprowadzonych do obrotu w momencie, w którym nie były one objęte przepisami ustawy. Dotyczy to odpadów paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz sprzętu innego niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, wprowadzonego do obrotu od dnia 13 sierpnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Koszty zagospodarowania takich odpadów ponosi ich posiadacz, chyba że dokonana zostanie wymiana starego sprzętu na nowy – wówczas, zgodnie z art. 19 ust. 2 tej ustawy, odpowiedzialność przejmuje wprowadzający.

Dokonywana zmiana zapewnia realizację obowiązku transpozycji przepisów dyrektywy 2024/884, ale nie ma istotnego wpływu na system zbiórki i zagospodarowania tzw. elektrozłomu. Istotą przepisów krajowych w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta sprzętu elektrycznego i elektronicznego jest obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu obliczanych w stosunku do średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu (art. 20 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym), a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (art. 21 ww. ustawy). Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu. Powyższy mechanizm zachowuje pełną aktualność w świetle przepisów nowej dyrektywy, a sprzęt objęty ww. nowelizacją będzie mógł być zaliczany do realizacji wymaganych poziomów (utrzymanie popytu po stronie organizacji odzysku).

3. Oczekiwanym efektem jest zapewnienie transpozycji dyrektywy 2024/884. II. 1. Stan obecny: w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawie o bateriach i akumulatorach oraz ustawie o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie ma regulacji dotyczących instytucji autoryzowanego przedstawiciela. Oznacza to, że przedsiębiorcy z siedzibą poza granicami kraju nie mają możliwości ustanowienia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie na terytorium kraju obowiązków określonych ustawą dla wprowadzającego produkty w opakowaniach, wprowadzającego baterie lub akumulatory, wprowadzającego pojazd w odniesieniu do wprowadzonych przez nich produktów w opakowaniach, baterii lub akumulatorów, pojazdów.

2. Stan docelowy: wprowadzenie do ww. ustaw przepisów dotyczących instytucji autoryzowanego przedstawiciela wzorowanych na funkcjonujących od lat przepisach ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Projektowane przepisy określą zasady wyznaczania autoryzowanego przedstawiciela i katalog podmiotów mogących funkcjonować w takim charakterze. W przypadku ustanowienia autoryzowanego przedstawiciela jego mocodawca będzie działał wyłącznie za pośrednictwem tego podmiotu, a autoryzowany przedstawiciel będzie ponosił odpowiedzialność za wykonywanie jego obowiązków ustawowych. Projektowane przepisy uwzględniają również warunki zwolnienia z obowiązków ustawowych krajowych dystrybutorów produktów pochodzących od podmiotu, który ustanowił autoryzowanego przedstawiciela. W związku z tymi zmianami jest konieczne również odpowiednie dostosowanie przepisów ustawy o odpadach. Stanowią one rozszerzenie przepisów ustawy o odpadach odnoszących się w obecnym stanie prawnym do instytucji autoryzowanego przedstawiciela z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.

3. Oczekiwanym efektem jest zapewnienie transpozycji art. 8a ust. 5 akapit trzeci dyrektywy 2008/98/WE, który został dodany dyrektywą 2018/851 Możliwy jest pozytywny wpływ na zmniejszenie obciążenia, w tym finansowego, podmiotów działających obecnie jako wprowadzający, które wprowadzają produkty pochodzące od podmiotów zagranicznych wyznaczających autoryzowanego przedstawiciela przez ograniczenie ich obciążeń, w tym finansowych. W takim przypadku obowiązki ustawowe, takie jak zapewnienie poziomów zbierania, odzysku, lub recyklingu, zawarcie umowy z organizacją odzysku, ewentualne wniesienie opłaty produktowej, będą wykonywane przez tego autoryzowanego przedstawiciela.

Tekst rządu wyodrębniony automatycznie z druku; wiążący jest oficjalny druk.

Projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji. Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”.

Projekt ustawy, w ramach konsultacji publicznych, z 30-dniowym terminem składania uwag, otrzymali:

1) APPLiA Polska;

2) COBRO – Instytut Badawczy Opakowań;

3) Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP;

4) „E-WASTE RECYCLING” Organizacja Odzysku Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego S.A.;

5) Izba Przemysłowo-Handlowa Gospodarki Złomem;

6) Green Office Ecologic;

7) Izba Przemysłowo-Handlowa Inwestorów w Polsce;

8) Izba Gospodarcza Metali Nieżelaznych i Recyklingu;

9) Krajowa Izba Gospodarcza;

10) Krajowa Izba Gospodarki Odpadami;

11) Ogólnopolska Federacja Przedsiębiorców i Pracodawców;

12) Ogólnopolskie Stowarzyszenie Zagospodarowania Odpadów Komunalnych „Komunalnik”;

13) Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców;

14) Polska Izba Gospodarcza „Ekorozwój”;

15) Polska Izba Odzysku i Recyklingu Opakowań;

16) Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji;

17) Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych;

18) Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin;

19) Polskie Stowarzyszenie Przemysłu Kosmetycznego i Detergentowego;

20) Polska Izba Ekologii;

21) Polska Izba Gospodarki Odpadami;

22) Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych;

23) Stowarzyszenie Forum Recyklingu Samochodów FORS;

24) Stowarzyszenie Polskich Przedsiębiorców Gospodarki Odpadami;

25) Stowarzyszenie „Polski Recykling”;

26) Stowarzyszenie Producentów i Importerów Akumulatorów i Baterii w Polsce;

27) Unia Metropolii Polskich;

28) Związek Gmin Wiejskich RP;

29) Związek Miast Polskich;

30) Związek Pracodawców Branży Elektroodpadów i Opakowań ELEKTRO-ODZYSK;

9) Dz. U. z 2026 r. poz. 936.

10) M.P. z 2026 r. poz. 404.

31) Związek Pracodawców Gospodarki Odpadami;

32) Związek Przedsiębiorców i Pracodawców;

33) Związek Cyfrowa Polska;

34) WWF Polska.

Projekt został również przekazany do zaopiniowania z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag:

1) wojewodom;

2) marszałkom województw;

3) wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska;

4) regionalnym dyrektorom ochrony środowiska;

5) Prezesowi Głównego Urzędu Statystycznego;

6) Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska;

7) Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska;

8) Prezesowi Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;

9) Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców;

10) Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Z uwagi na zakres projektu, który dotyczy praw i interesów związków pracodawców, projekt podlegał zaopiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców. Projekt został przekazany do zaopiniowania z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag, następującym reprezentatywnym organizacjom pracodawców:

1) Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej;

2) Konfederacja Lewiatan;

3) Związek Rzemiosła Polskiego;

4) Związek Pracodawców Business Centre Club;

5) Związek Przedsiębiorców i Pracodawców;

6) Federacja Przedsiębiorców Polskich;

7) Polskie Towarzystwo Gospodarcze.

Projekt podlegał zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. W dniu 29 kwietnia 2026 r. projekt uzyskał opinię pozytywną. Projekt dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, wymagał zatem zaopiniowania przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt został przedstawiony Radzie Dialogu Społecznego w dniu 5 grudnia 2025 r., Rada nie przedstawiła stanowiska w sprawie. Projekt nie wymaga zaopiniowania przez związki zawodowe w trybie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, gdyż zakres projektu nie dotyczy spraw pracowniczych i zadań związków zawodowych. Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnień. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji i opiniowania, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnionym na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny”.

Z Oceny Skutków Regulacji, część „Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji”. Pełne uwagi i odpowiedzi rządu są w raporcie z konsultacji, zwykle dołączonym do druku.