Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela.

Jaki problem jest rozwiązywany?

Celem projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela jest systemowe zagwarantowanie odpowiedniego wzrostu średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących. Obecnie, zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515), zwanej dalej „ustawą”, średnie wynagrodzenie nauczycieli stanowi dla:

1) nauczyciela początkującego – 120 %,

2) nauczyciela mianowanego – 144 %,

3) nauczyciela dyplomowanego – 184 %

– kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej. Kwota bazowa dla nauczycieli określona w art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 r. (Dz. U. poz. 122, z późn. zm.) zagwarantowała wzrost średnich wynagrodzeń wszystkich nauczycieli o 30 %. Ponadto przepisem art. 3 ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 (Dz. U. poz. 123, z późn. zm.) w roku 2024 dodatkowo zwiększono średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących ustalone w sposób określony w art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy o 2,308 %. W wyniku powyższych zmian, w 2024 r. średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących zostało zwiększone o 33 %, zaś nauczycieli mianowanych i dyplomowanych o 30 %. W latach 2025 i 2026, w celu zagwarantowania takiego samego procentowego wzrostu wynagrodzenia nauczycieli początkujących jak nauczycieli mianowanych i dyplomowanych, odpowiednio w art. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2025 (Dz. U. poz. 1925) i art. 3 ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 (Dz. U. poz. 1840) były zawarte przepisy, które dodatkowo zwiększały średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących o 2,308 %. W dniu 9 czerwca 2026 r. Rada Ministrów, w oparciu o dokument pt. „Propozycja średniorocznych wskaźników wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na rok 2027 oraz informacja o prognozowanych wielkościach makroekonomicznych na rok 2027”, przyjęła średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w 2027 r. na poziomie 103,0 %. Zgodnie z powyższym planowana kwota bazowa dla nauczycieli na 2027 r. będzie wyższa niż w 2026 r. o 3 %. Planowana wysokość kwoty bazowej dla nauczycieli generuje wzrost średniego wynagrodzenia nauczycieli mianowanych i dyplomowanych od dnia 1 stycznia 2027 r. o 3 %. W przypadku nauczycieli początkujących sam wzrost kwoty bazowej nie przekłada się na zapowiedziany wzrost wynagrodzenia średniego. Określony w ustawie wskaźnik dla nauczycieli początkujących – 120 %, przy wzroście kwoty bazowej dla nauczycieli o 3 %, gwarantuje nauczycielom początkującym wzrost średniego wynagrodzenia w 2027 r. jedynie o 0,68 %. W związku z tym, iż rozwiązania przyjęte w ww. ustawach „okołobudżetowych” miały charakter epizodyczny, tj. obowiązywały tylko w jednym roku, zagwarantowanie nauczycielom początkującym takiego samego procentowego wzrostu wynagrodzeń w 2027 r. jak nauczycielom mianowanym i dyplomowanym wymaga kolejnej zmiany legislacyjnej. Jednak dalsze coroczne dodatkowe zwiększanie średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących względem wynagrodzenia ustalonego na podstawie art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy na mocy przepisu szczególnego nie znajduje uzasadnienia. Dlatego też proponuje się systemowe uregulowanie w ustawie kwestii ustalania średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących.

Rekomendowane rozwiązanie i oczekiwany efekt

W projekcie ustawy proponuje się zmianę art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy polegającą na podwyższeniu wskaźnika kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, w oparciu o który jest ustalane średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących, ze 120 % do 122,7696 %. Zmiana ta zapewni nauczycielom początkującym stałe rozwiązanie w zakresie ustalania wysokości średniego wynagrodzenia. Obecnie nauczyciele początkujący nie posiadają prawnej gwarancji dodatkowego zwiększenia średniego wynagrodzenia w 2027 r. oraz w kolejnych latach, a bez odpowiedniego zwiększenia tego wskaźnika wzrost średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących w 2027 r. byłby niższy niż prognozowany wskaźnik inflacji. Nowy wskaźnik wynosi 122,7696 % i stanowi dokładne odzwierciedlenie mechanizmu ustalania średniego wynagrodzenia nauczyciela początkującego w latach 2024–2026, w którym bazowy wskaźnik 120 % zwiększano dodatkowo o 2,308 % jego wartości, co daje dodatkowe 2,7696 punktu procentowego. Nowy wskaźnik stanowi więc sumę dotychczasowego wskaźnika 120 % oraz tej wyliczonej korekty (2,7696 %), dając łącznie 122,7696 %. Określenie procentowej relacji średniego wynagrodzenia nauczyciela początkującego w stosunku do kwoty bazowej, określanej corocznie dla nauczycieli w ustawie budżetowej, na poziomie 122,7696 % zagwarantuje w 2027 r. i w kolejnych latach taki sam procentowy wzrost średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących jak nauczycieli mianowanych i dyplomowanych. Średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących ustalone w oparciu o proponowany wskaźnik oraz planowaną na 2027 r. wysokość kwoty bazowej dla nauczycieli, tak jak średnie wynagrodzenia nauczycieli mianowanych i dyplomowanych, wzrośnie o 3 %. Rozwiązanie polegające na podwyższeniu wskaźnika kwoty bazowej będzie miało zastosowanie do ustalania wysokości średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących przysługującego od dnia 1 stycznia 2027 r.

Tekst rządu wyodrębniony automatycznie z druku; wiążący jest oficjalny druk.

Projekt ustawy został przesłany do zaopiniowania w terminie 21 dni:

1) reprezentatywnym organizacjom związkowym na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 549) oraz związkom zawodowym wchodzącym w skład reprezentatywnych organizacji związkowych, a także pozostałym związkom zawodowym zrzeszającym nauczycieli:

a) Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych,

b) Forum Związków Zawodowych,

c) Niezależnemu Samorządnemu Związkowi Zawodowemu „Solidarność”,

d) Zarządowi Głównemu Związku Nauczycielstwa Polskiego;

e) Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”,

f) Wolnemu Związkowi Zawodowemu „Forum-Oświata”,

g) Związkowi Zawodowemu „Rada Poradnictwa”,

h) Związkowi Zawodowemu Pracowników Oświaty i Wychowania „Oświata”,

i) Sekcji Oświaty KNSZZ „Solidarność 80”,

j) NSZZ Pracowników Schronisk dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych,

k) Komisji Krajowej Wolnego Związku Zawodowego „Sierpień 80”,

l) Komisji Krajowej Federacji Regionów i Komisji Zakładowych „Solidarność 80”,

m) Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność 80”,

n) Konfederacji Związków Zawodowych Górnictwa w Polsce,

o) Związkowi Zakładów Doskonalenia Zawodowego;

2) na podstawie art. 16 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. z 2025 r. poz. 423):

a) Pracodawcom Rzeczypospolitej Polskiej,

b) Konfederacji Lewiatan,

c) Związkowi Rzemiosła Polskiego,

d) Związkowi Pracodawców Business Centre Club,

e) Związkowi Przedsiębiorców i Pracodawców,

f) Federacji Przedsiębiorców Polskich,

g) Polskiemu Towarzystwu Gospodarczemu;

3) na podstawie art. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836) – Radzie Dialogu Społecznego;

4) na podstawie art. 8 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949) – Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego na posiedzeniu w dniu 30 września 2026 r. negatywnie zaopiniowała projekt ustawy.

Projekt został przesłany do konsultacji w terminie 21 dni takim organizacjom społecznym i gospodarczym, jak:

1) Społeczne Towarzystwo Oświatowe;

2) Stowarzyszenie Dyrektorów Szkół Średnich;

3) Ogólnopolskie Stowarzyszenie Dyrektorów Centrów Kształcenia Ustawicznego;

4) Polska Izba Firm Szkoleniowych;

5) Rada Szkół Katolickich;

6) Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty;

7) Krajowe Forum Oświaty Niepublicznej;

8) Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną;

9) Polski Związek Głuchych – Zarząd Główny;

10) Polski Związek Niewidomych – Zarząd Główny;

11) Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT;

12) Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”;

13) Stowarzyszenie „Dobra Edukacja”;

14) Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”;

15) Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski;

16) Polska Rada Ekumeniczna;

17) Alians Ewangeliczny RP;

18) Polski Związek Logopedów;

19) Federacja Inicjatyw Oświatowych;

20) Konferencja Dyrektorów Bibliotek Pedagogicznych;

21) Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji;

22) Ogólnopolskie Forum Niepublicznych Szkół Wiejskich;

23) Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej;

24) Fundacja Fabian Digital;

25) Unia Miasteczek Polskich;

26) Unia Metropolii Polskich;

27) Związek Gmin Wiejskich RP;

28) Związek Miast Polskich;

29) Związek Powiatów Polskich;

30) Związek Województw RP;

31) Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych;

32) Związek Samorządów Polskich;

33) Izba Pracodawców Polskich.

Projekt ustawy został również skierowany do zaopiniowania przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, Komisję Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Projekt ustawy został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Edukacji zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404). Na proces konsultacji publicznych i opiniowania przewidziano termin 21 dni. Wyniki konsultacji publicznych i opiniowania zostały omówione w raporcie z konsultacji publicznych i opiniowania.

Z Oceny Skutków Regulacji, część „Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji”. Pełne uwagi i odpowiedzi rządu są w raporcie z konsultacji, zwykle dołączonym do druku.