Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Jaki problem jest rozwiązywany?

1) Konieczność aktualizacji parametrów skali podatkowej określonej w ustawie PIT1, na którą składają się dwie stawki 12 % i 32 % oraz jeden próg dochodowy w wysokości 120 000 zł. Parametry te zostały wprowadzone do porządku prawnego w 2022 r. i od tego czasu nie podlegały zmianom. Dynamika wzrostu płac powoduje, że z roku na rok coraz większa grupa podatników zaczyna płacić podatek według 32 % stawki podatku. Duża różnica w wysokości stawek podatkowych powoduje, że podatnicy, którzy ze swoimi dochodami w trakcie roku wchodzą w drugi przedział dochodowy, płacą znacznie wyższą zaliczkę na podatek (wyższą o 20 pp), przez co mają znacznie mniej rozporządzalnych dochodów. Obecna konstrukcja skali podatkowej powoduje zatem, że przekroczenie progu podatkowego jest dotkliwie odczuwalne przez podatników (jako efekt klifu) i może negatywnie wpływać na ich zdolność płatniczą w zakresie realizacji różnego rodzaju zobowiązań i potrzeb życiowych.

2) Relatywnie niska stawka daniny solidarnościowej. Przepisy dotyczące daniny solidarnościowej weszły w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. i dotyczą osób fizycznych, które osiągnęły roczny dochód (po odliczeniach) powyżej 1 mln zł. Stawka tej daniny od początku jej obowiązywania wynosi 4 % i obejmuje dochód stanowiący nadwyżkę ponad 1 mln zł. Danina ta dotyczy osób o najwyższych dochodach, tj. osób, które w większym stopniu powinny partycypować w ponoszeniu ciężarów publicznych.

3) W zakresie stawek CIT istnieje potrzeba zwiększenia dochodów budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Obowiązujące stawki CIT nie zapewniają optymalnego poziomu wpływów podatkowych, przy czym ich wysokość pozostaje konkurencyjna na tle rozwiązań funkcjonujących w innych państwach europejskich. Projektowana regulacja służy zwiększeniu dochodów publicznych poprzez podwyższenie podstawowej stawki CIT z 19 % do 22 % dla największych podatników CIT (w tym PGK) osiągających przychody z poprzedniego roku powyżej 50 mln euro z wyłączeniem banków (które już obecnie objęte są wyższa stawką CIT).

4) W zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nastąpiło odejście od pierwotnych założeń opodatkowania tym ryczałtem, czyli uproszczonej formy opodatkowania, która była adresowana do przedsiębiorców prowadzących działalność w niewielkich rozmiarach. Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych zostało wprowadzone ustawą z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, która to nadawała dotychczasowym rozporządzeniom rangę ustawową celem dostosowania regulacji do nowej Konstytucji RP. Ustawa ta wprowadziła próg przychodu uprawniający do ryczałtu w wysokości 400 tys. zł. Obecnie limit warunkujący stosowanie opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wynosi 2 mln euro. W tej wysokości obowiązuje od 2021 r. i został podwyższony z 250 tys. euro, czyli ośmiokrotnie. Ponadto przedsiębiorca, który w trakcie roku przekracza limit przychodów warunkujący wybór ryczałtu, traci prawo do tej formy opodatkowania dopiero od następnego roku. Oznacza to, że niezależnie od wielkości osiągniętych przychodów do końca roku korzysta z uproszczonej formy opodatkowania. Z danych wykazanych w zeznaniach podatkowych złożonych za 2024 r. wynika, że z tej formy opodatkowania korzystają przedsiębiorcy, których przychody są znaczące. W 2024 r. 43 tysiące podatników uzyskało przychody Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592, z późn. zm.). przekraczające 250 tys. euro, z tego około 0,4 tys. podatników – przychody ponad 2 mln euro. Łączne przychody uzyskane przez tę grupę podatników (tj. z przychodami przekraczającymi 250 tys. euro) w 2024 r. wyniosły 102 mld zł, z tego 5,6 mld zł stanowiły przychody podatników, którzy uzyskali przychody przekraczające ustawowy limit (2 mln euro). W grupie tej zdarzają się podatnicy, którzy osiągają przychody w wysokości ponad 100 mln zł. Co więcej liczba podatników przekraczających próg 250 tys. euro dynamicznie rośnie z 8,7 tys. w pierwszym roku wprowadzenia obecnego limitu, 23,3 tys. w 2022 r. do 42,4 tys. w 2024 r. Jednocześnie przychody te nie są uwzględniane przy rozliczaniu daniny solidarnościowej (którą płacą osoby fizyczne od nadwyżki ponad 1 mln zł sumy dochodów, np. ze stosunku pracy). Dodatkowo ta forma opodatkowania dla części podatników jest bardzo korzystna z uwagi na preferencyjną wysokość składki zdrowotnej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, która umożliwia opłacanie składki zdrowotnej z górnym limitem. Mianowicie, powyżej 300 tys. zł przychodu podstawa obliczenia składki to 180 % przeciętnego wynagrodzenia. W tej samej wysokości składkę wyliczy więc przedsiębiorca, który osiągnie ponad 250 tys. euro oraz 2 mln euro przychodu. W rzeczywistości z tej formy opodatkowania korzystają również przedsiębiorcy o wysokich przychodach, którzy, rozliczając się na zasadach ogólnych, płaciliby wyższe składki zdrowotne oraz daninę solidarnościową. Nierzadko ponoszą oni mniejsze obciążenia podatkowo-składkowe niż pracownicy z o wiele niższymi przychodami, a także przedsiębiorcy korzystający z opodatkowania na zasadach ogólnych.

Rekomendowane rozwiązanie i oczekiwany efekt

Proponowane rozwiązania zakładają zmianę przepisów ustawy PIT, ustawy CIT i ustawy o ryczałcie, poprzez:

1) zmianę parametrów skali podatkowej, tak aby obciążenie podatkowe było bardziej progresywne i nie powodowało drastycznego spadku rozporządzalnego dochodu, a zatem, aby ten sposób opodatkowania (według skali podatkowej) był bardziej przyjazny dla podatników. Skala podatkowa będzie miała trzy przedziały dochodowe. Pierwszy do 130 tys. zł ze stawką 12 %, drugi będzie obejmował dochody w przedziale ponad 130 tys. zł do 150 tys. zł ze stawką 24 % i trzeci będzie obejmował dochody przekraczające 150 tys. zł ze stawką 32 %. Te zmiany oznaczają, że pierwszy przedział zostanie podwyższony o 10 tys. zł (ze 120 tys. zł do 130 tys. zł), drugi przedział zyska nowy, wyższy próg w wysokości 150 tys. zł oraz znacznie niższą 24 % stawkę (obniżka z 32 %), a trzeci przedział ze stawką 32 % będzie obejmował dochody dopiero powyżej 150 tys. zł. Kwota wolna pozostanie na obecnym poziomie 30 tys. zł. Dzięki takiemu rozwiązaniu część podatników opłacających podatek dochodowy według skali podatkowej zapłaci ten podatek (a w trakcie roku – zaliczkę na podatek) w niższej wysokości. Konsekwencją wprowadzenia zmian w parametrach skali podatkowej będą zmiany w przepisach normujących pobór zaliczek przez płatników. Skutkiem podniesienia pierwszego progu w skali podatkowej będzie również: − wzrost ze 120 tys. zł do 130 tys. zł limitu możliwych do zastosowania w roku podatkowym zryczałtowanych 50% kosztów uzyskania przychodów przysługujących np. twórcom z tytułu korzystania z praw autorskich i artystom wykonawcom z praw pokrewnych, − wzrost ze 120 tys. zł do 130 tys. zł bazy podatkowej dla zakładów pracy chronionej i zakładów aktywności zawodowej, które to zakłady zaliczki na podatek od dochodów ze stosunku pracy (i stosunków pokrewnych) oraz od zasiłków z ubezpieczenia społecznego przekazują na szczególnych zasadach. Zaliczki pobrane za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku u tego rodzaju płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej, nie trafiają do urzędu skarbowego. Są natomiast przekazywane przez zakłady pracy chronionej w 40 % na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i w 60 % na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a przez zakłady aktywności zawodowej – w 100 % na zakładowy fundusz aktywności;

2) podwyższenie stawki daniny solidarnościowej o 1 pp z 4 % do 5 % podstawy obliczenia tej daniny. Jako że daninę tę płacą osoby o najwyższych dochodach (39 tys. osób, wg danych MF z deklaracji złożonych w 2024 r.), podwyższenie stawki tej daniny nie będzie dla nich stanowiło zbyt odczuwalnego obciążenia, a z drugiej strony pozwoli zmniejszyć negatywny skutek dla sektora finansów publicznych wynikający ze zmian w skali podatkowej (wzrost wpływów do Funduszu Solidarnościowego). Proponuje się, aby zmiana stawki daniny solidarnościowej weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. i miała zastosowanie do tej daniny, której termin zapłaty upływa z dniem 2 maja 2028 r. Do jej obliczenia brane będą pod uwagę dochody wykazywane w zeznaniach PIT składanych od 1 maja 2027 r. do 2 maja 2028 r. Oznacza to, że do 30 kwietnia 2027 r. osoby fizyczne obowiązane do zapłaty daniny solidarnościowej zastosują obecną stawkę, czyli 4 % od nadwyżki ponad 1 mln zł dochodu.

3) dodanie nowej 22 % stawki podatku CIT. Proponowane rozwiązanie jest ukierunkowane na podatników o największej skali działalności i potencjale dochodowym, tj. na podatników (w tym PGK), których przychody osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przekroczyły równowartość 50 mln euro (z uwzględnieniem regulacji przeciwdziałającej unikaniu wyższej stawki CIT) oraz podatników będących jednostkami składowymi grup krajowych lub międzynarodowych w rozumieniu ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych. Zastosowanie podwyższonej stawki wobec tych grup podatników pozwala na zwiększenie dochodów sektora finansów publicznych przy jednoczesnym ograniczeniu wpływu regulacji na mniejsze podmioty. Jednocześnie z regulacji tej wyłączone będą banki z uwagi na to, że podlegają one odrębnym zasadom opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, przewidującym wyższy poziom obciążeń podatkowych właściwy dla sektora bankowego, a także szczególnym regulacjom dotyczącym opodatkowania instytucji finansowych. Oczekiwanym efektem regulacji jest wzrost dochodów sektora finansów publicznych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych poprzez objęcie wyższą stawką podatku CIT określonych podatników, przy jednoczesnym zachowaniu przejrzystości i stabilności zasad opodatkowania oraz konkurencyjności warunków prowadzenia działalności gospodarczej dla pozostałych przedsiębiorców.

4) dostosowanie zakresu stosowania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych do jego pierwotnych założeń poprzez obniżenie limitu przychodów warunkującego możliwość wyboru opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln euro do 250 tys. euro. Zakłada się, że obniżenie limitu przychodów z 2 mln euro na 250 tys. euro warunkującego możliwość korzystania z tej formy opodatkowania przez przedsiębiorców ograniczy skalę korzystania z preferencyjnych rozwiązań przez podmioty o wysokich przychodach oraz przyczyni się do zwiększenia efektywności i sprawiedliwości systemu podatkowo-składkowego.

Tekst rządu wyodrębniony automatycznie z druku; wiążący jest oficjalny druk.

W odniesieniu do projektu nie były prowadzone konsultacje poprzedzające jego przygotowanie, tzw. pre-konsultacje publiczne. Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz stosownie do § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) projekt ustawy zostanie udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Rozwiązania zawarte w projekcie ustawy były już przedmiotem konsultacji publicznych i opiniowania w ramach projektu UD458.

Z Oceny Skutków Regulacji, część „Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji”. Pełne uwagi i odpowiedzi rządu są w raporcie z konsultacji, zwykle dołączonym do druku.